Máy tính chi phí sản xuất trứng gà là gì?
Công cụ này cho bạn biết mỗi quả trứng thực sự tốn bao nhiêu tiền để làm ra. Bạn chỉ cần nhập số gà mái, tỷ lệ đẻ, lượng cám mỗi con ăn và giá cám, cùng chi phí nhân công và chi phí chung trong kỳ. Kết quả gồm giá thành mỗi quả, giá thành mỗi tá (12 quả) và tổng chi phí. Nếu nuôi gà thả vườn, bạn có thể so trứng nhà mình với giá ngoài chợ hay siêu thị. Nếu là trang trại nhỏ, bạn có cơ sở để đặt giá bán đủ bù chi phí và có lãi.
Lưu ý: ở Việt Nam trứng thường bán theo chục (10 quả) hoặc vỉ 30 quả, còn công cụ tính theo tá (12 quả). Muốn đổi sang giá một chục, bạn lấy giá mỗi quả nhân 10. Mọi ô tiền tệ đều không gắn đơn vị cụ thể, nên bạn cứ nhập theo đồng (VNĐ) cho thống nhất.
Cách sử dụng
Nhập số gà mái đang đẻ và tỷ lệ đẻ trung bình. Đàn gà khỏe trong giai đoạn đẻ rộ thường đạt khoảng 75–90%. Chọn số ngày cần tính, chẳng hạn 30 ngày. Tiếp theo, nhập lượng cám mỗi con ăn một ngày (thường khoảng 0.11–0.13 kg) và giá cám mỗi kg. Cuối cùng, cộng thêm tiền nhân công trong kỳ và các chi phí chung như chất độn chuồng, tiền điện, thuốc thú y, thức ăn bổ sung và khấu hao chuồng trại, thiết bị.
Công thức tính
Tổng số trứng và tổng chi phí được tính như sau:
$$E = N \times \frac{r}{100} \times d, \qquad C = N f d p + L + O$$Trong đó \(N\) = số gà mái, \(r\) = tỷ lệ đẻ (%), \(d\) = số ngày, \(f\) = lượng cám mỗi con mỗi ngày (kg), \(p\) = giá cám mỗi kg, \(L\) = chi phí nhân công và \(O\) = chi phí chung. Giá thành mỗi quả trứng là \(C/E\), còn giá thành mỗi tá thì nhân kết quả đó với 12.
Ví dụ minh họa
Giả sử bạn nuôi 50 gà mái, tỷ lệ đẻ 80%, tính trong 30 ngày. Mỗi con ăn 0.12 kg cám/ngày, giá cám 0.50 mỗi kg, nhân công hết 60 và chi phí chung hết 40.
$$E = 50 \times 0.8 \times 30 = 1200 \text{ quả trứng}$$$$C = 50 \times 0.12 \times 30 \times 0.5 + 60 + 40 = 190$$$$C_{\text{tá}} = \frac{190}{1200} \times 12 = 1.90$$Như vậy, mỗi quả trứng có giá thành khoảng 0.158, tức 1.90 cho mỗi tá.
Cách quy mô đàn, tỷ lệ đẻ và giá thức ăn ảnh hưởng đến chi phí của bạn
Bảng dưới đây chạy năm kịch bản qua công thức của máy tính trong khoảng thời gian 30 ngày. Mọi kịch bản đều dùng lượng thức ăn tiêu thụ 0.12 kg mỗi con gà mái mỗi ngày. Chi phí được tính bằng đơn vị tiền tệ chung nên áp dụng được cho mọi loại tiền tệ. Trường hợp cơ sở là 50 con gà mái đẻ với tỷ lệ 80%, thức ăn 0.50/kg, nhân công 60 và chi phí chung 40.
Đây là trường hợp cơ sở được tính đầy đủ:
$$E = 50 \times \frac{80}{100} \times 30 = 1200 \text{ quả trứng}$$$$C = 50 \times 30 \times 0.12 \times 0.50 + 60 + 40 = 90 + 100 = 190$$$$\text{Chi phí mỗi chục} = 12 \times \frac{190}{1200} = 12 \times 0.1583 = 1.90$$| Kịch bản | Số gà mái | Tỷ lệ đẻ | Giá thức ăn/kg | Nhân công | Chi phí chung | Tổng số trứng | Tổng chi phí | Chi phí mỗi quả | Chi phí mỗi chục | Tỷ lệ thức ăn trong chi phí |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1. Trường hợp cơ sở | 50 | 80% | 0.50 | 60 | 40 | 1,200 | 190.00 | 0.1583 | 1.90 | 47.4% |
| 2. Giảm đẻ mùa đông | 50 | 55% | 0.50 | 60 | 40 | 825 | 190.00 | 0.2303 | 2.76 | 47.4% |
| 3. Giá thức ăn cao hơn | 50 | 80% | 0.65 | 60 | 40 | 1,200 | 217.00 | 0.1808 | 2.17 | 53.9% |
| 4. Đàn nuôi sân vườn | 6 | 70% | 0.50 | 0 | 5 | 126 | 15.80 | 0.1254 | 1.50 | 68.4% |
| 5. Đàn lớn hơn | 500 | 85% | 0.50 | 400 | 300 | 12,750 | 1,600.00 | 0.1255 | 1.51 | 56.3% |
Cách tính các con số: chi phí thức ăn = số gà mái × 30 × 0.12 × giá thức ăn. Ví dụ, kịch bản 3 dùng 180 kg × 0.65 = 117, và kịch bản 5 dùng 1,800 kg × 0.50 = 900. Tỷ lệ thức ăn = chi phí thức ăn ÷ tổng chi phí. Trong kịch bản đàn sân vườn, nhân công được đặt bằng 0, nghĩa là thời gian của người chủ không được tính. Đó là lý do chi phí mỗi chục của kịch bản này thấp.
Yếu tố làm chi phí thay đổi nhiều nhất: tỷ lệ đẻ. Giảm từ 80% xuống 55% làm chi phí mỗi chục tăng khoảng 45%, từ 1.90 lên 2.76. Điều này xảy ra vì hầu hết mọi chi phí, kể cả thức ăn cho gà không đẻ, vẫn tiếp tục phát sinh trong khi sản lượng trứng giảm. So sánh, giá thức ăn tăng 30% chỉ làm chi phí mỗi chục tăng khoảng 14%, từ 1.90 lên 2.17. Nhân công cố định và chi phí chung cũng rất quan trọng trong đàn nhỏ. Việc chia các khoản này cho nhiều trứng hơn là lý do chính khiến đàn 500 con có chi phí mỗi chục thấp hơn trường hợp cơ sở 50 con.
Khoảng giá trị thông thường của các đầu vào cho gà đẻ
Hãy dùng các giá trị dưới đây để kiểm tra nhanh đầu vào của bạn. Đây là các con số rộng, được công bố phổ biến, không phải mục tiêu cho bất kỳ đàn cụ thể nào. Kết quả thực tế phụ thuộc vào giống hoặc dòng, tuổi gà mái, hệ thống chuồng trại, chương trình chiếu sáng, công thức thức ăn, sức khỏe và khí hậu.
| Thông số | Khoảng thông thường | Ghi chú |
|---|---|---|
| Tỷ lệ đẻ theo ngày ở đỉnh điểm (giống lai thương mại) | Khoảng 90–95% | Đạt được trong những tháng đầu đẻ khi quản lý tốt. |
| Tỷ lệ đẻ theo ngày trung bình trong một chu kỳ đẻ (giống lai thương mại) | Khoảng 75–85% | Con số thực tế để ước tính chi phí dài hạn. |
| Tỷ lệ đẻ theo ngày đối với giống truyền thống hoặc giống kiêm dụng | Khoảng 50–70% | Các giống khác nhau rất nhiều. |
| Gà mái năm thứ hai và các tháng mùa đông | Thấp hơn các con số trên | Sản lượng giảm theo tuổi, khi thay lông và khi ngày ngắn, trừ khi dùng thêm đèn chiếu sáng. |
| Lượng thức ăn hằng ngày cho giống gà siêu trứng nhẹ (trứng trắng) | Khoảng 100–120 g (0.10–0.12 kg) mỗi con | Tăng khi trời lạnh và giảm khi trời nóng. |
| Lượng thức ăn hằng ngày cho giống kiêm dụng hoặc giống nặng | Khoảng 120–150 g (0.12–0.15 kg) mỗi con | Cơ thể lớn hơn đồng nghĩa với nhu cầu duy trì cao hơn. |
| Hệ số chuyển đổi thức ăn của gà đẻ thương mại | Khoảng 2.0–2.3 kg thức ăn mỗi kg trứng | Đàn sân vườn và đàn giống truyền thống thường chuyển đổi thức ăn kém hiệu quả hơn. |
| Thức ăn chiếm tỷ trọng trong tổng chi phí sản xuất | Khoảng 55–70% | Điển hình cho sản xuất thương mại; tỷ trọng thay đổi theo giá thức ăn và nhân công tại địa phương. |
Nếu tỷ lệ đẻ hoặc lượng thức ăn của bạn nằm ngoài các khoảng này, hãy kiểm tra đầu vào trước. Ví dụ, đảm bảo bạn đã nhập tỷ lệ đẻ dưới dạng phần trăm và thức ăn tính bằng kilogam chứ không phải gram. Nếu đầu vào đúng, khoảng chênh lệch có thể cho thấy một vấn đề quản lý đáng xem xét.
Nếu thức ăn chiếm dưới 55% tổng chi phí, nhân công hoặc chi phí chung có thể đang cao so với quy mô đàn. Điều này phổ biến ở đàn nhỏ; trường hợp cơ sở 50 con gà mái ở trên minh họa điều đó. Nguồn cho các khoảng giá trị này bao gồm hướng dẫn quản lý giống do các công ty di truyền gà đẻ công bố (như Hy-Line, Lohmann và ISA) và hướng dẫn chăn nuôi gia cầm từ các dịch vụ khuyến nông của trường đại học nông nghiệp. Nếu có thể, hãy tham khảo hướng dẫn cho dòng giống và vùng cụ thể của bạn.
Câu hỏi thường gặp
Có nên tính công sức của chính mình vào chi phí nhân công không?
Có, nếu bạn muốn biết chi phí kinh tế thực sự. Còn nếu chỉ muốn biết mình đã bỏ ra bao nhiêu tiền mặt, hãy nhập 0 ở ô nhân công.
Vì sao giá thành trứng tăng vào mùa đông?
Mùa đông ngày ngắn, gà đẻ ít đi nhưng vẫn ăn bằng hoặc thậm chí nhiều hơn. Cùng một khoản chi phí nhưng chia cho ít trứng hơn, nên giá mỗi quả tăng lên.
Cám thường chiếm bao nhiêu phần trăm chi phí?
Thức ăn thường là khoản chi lớn nhất, chiếm khoảng 60–70% tổng chi phí. Vì vậy, muốn hạ giá thành, trước hết hãy xem lại giá cám và tình trạng rơi vãi, hao hụt cám.