Công cụ này dùng để làm gì
Công cụ này chuyển đổi một tải điện được tính theo ampe và vôn, chạy trong một số giờ nhất định, thành lượng điện tiêu thụ tính bằng kilowatt-giờ (kWh) — chính là đơn vị mà hóa đơn tiền điện của bạn được tính. Công cụ cũng cho biết công suất tức thời tính bằng watt và, nếu bạn nhập đơn giá điện, sẽ ước tính chi phí vận hành thiết bị.
Cách sử dụng
Nhập điện áp nguồn (thường là 120 V ở Bắc Mỹ hoặc 230 V ở châu Âu — riêng Việt Nam dùng lưới điện 220 V), dòng điện mà thiết bị tiêu thụ tính bằng ampe, và số giờ thiết bị hoạt động. Bạn có thể nhập thêm đơn giá điện theo kWh để ước tính chi phí. Nhấn "Tính" để xem lượng điện tiêu thụ và chi phí tương ứng.
Giải thích công thức
Công suất điện tính bằng watt bằng điện áp nhân với dòng điện: \(W = V \times A\). Điện năng bằng công suất nhân với thời gian, nên trong t giờ thiết bị tiêu thụ \(W \times t\) watt-giờ. Chia cho 1000 để đổi watt-giờ sang kilowatt-giờ: $$\text{kWh} = \frac{V \times A \times t}{1000}$$ Chi phí đơn giản là lấy số kWh nhân với đơn giá điện trên mỗi kWh.
Ví dụ minh họa
Một máy sưởi trên mạch điện 120 V tiêu thụ 10 A và chạy trong 3 giờ. Công suất = \(120 \times 10 = 1200\) W. Điện năng = \(\frac{1200 \times 3}{1000} = 3{,}6\) kWh. Với đơn giá 0,15 trên mỗi kWh thì chi phí là \(3{,}6 \times 0{,}15 = 0{,}54\).
Dòng điện, công suất và mức tiêu thụ kWh điển hình của thiết bị
Các số liệu dưới đây là ước tính điển hình. Giá trị thực tế khác nhau tùy theo model, tuổi thiết bị, cài đặt và tải. Hãy kiểm tra tem thông số hoặc sách hướng dẫn của thiết bị. Cường độ dòng điện (ampe) được tính bằng \(I = P / V\) và năng lượng tiêu thụ trong một giờ hoạt động bằng \(\text{kWh} = P \times 1\,\text{h} / 1000\).
| Thiết bị | Công suất điển hình (W) | Cường độ dòng điện ở 120 V (A) | Cường độ dòng điện ở 230 V (A) | kWh khi chạy 1 giờ |
|---|---|---|---|---|
| Bóng đèn LED | 10 | 0.08 | 0.04 | 0.01 |
| Máy tính xách tay (đang sạc/đang dùng) | 60 | 0.50 | 0.26 | 0.06 |
| Tủ lạnh (khi máy nén chạy) | 150 | 1.25 | 0.65 | 0.15 |
| Lò vi sóng | 1000 | 8.33 | 4.35 | 1.00 |
| Máy sưởi không gian | 1500 | 12.50 | 6.52 | 1.50 |
| Máy sấy tóc | 1800 | 15.00 | 7.83 | 1.80 |
| Máy điều hòa cửa sổ | 900 | 7.50 | 3.91 | 0.90 |
| Bộ sạc xe điện, Cấp 1 (120 V, khoảng 12 A) | 1400 | 11.67 | không áp dụng (không phải loại 230 V) | 1.40 |
| Bộ sạc xe điện, Cấp 2 (khoảng 7.2 kW) | 7200 | không áp dụng (cần điện áp cao hơn) | 31.3 | 7.20 |
Lưu ý: tủ lạnh bật tắt theo chu kỳ, nên mức sử dụng trung bình trong 24 giờ thấp hơn nhiều so với công suất khi đang chạy. Bộ sạc Cấp 2 ở Bắc Mỹ thường chạy ở 240 V (30 A cho ra 7.2 kW); ở nhiều quốc gia khác, nguồn điện khoảng 230 V. Máy sưởi, máy sấy tóc và lò vi sóng trên mạch 120 V kéo dòng điện lớn, vì vậy hãy kiểm tra định mức của mạch điện.
So sánh các kịch bản điện áp, dòng điện và thời gian chạy
Tất cả các hàng đều dùng \(\text{kWh} = V \times A \times h / 1000\) và mức giá ví dụ 0.15 cho mỗi kWh (theo đơn vị tiền tệ địa phương của bạn). Hãy thay mức giá bằng biểu giá của riêng bạn.
| Kịch bản | Công suất (W) | Năng lượng (kWh) | Chi phí ở mức 0.15/kWh |
|---|---|---|---|
| 5 A ở 120 V trong 2 h | 600 | 1.2 | 0.18 |
| 10 A ở 120 V trong 3 h | 1200 | 3.6 | 0.54 |
| 10 A ở 230 V trong 3 h | 2300 | 6.9 | 1.035 (khoảng 1.04) |
| 16 A ở 230 V trong 8 h | 3680 | 29.44 | 4.416 (khoảng 4.42) |
| 30 A ở 240 V trong 4 h | 7200 | 28.8 | 4.32 |
Ví dụ thay số cho hàng thứ hai: \(\frac{120 \times 10 \times 3}{1000} = \frac{3600}{1000} = 3.6\) kWh, và \(3.6 \times 0.15 = 0.54\). Cùng một cường độ dòng điện ở điện áp cao hơn sẽ tiêu thụ công suất tỷ lệ thuận lớn hơn, nên 10 A ở 230 V tiêu thụ gần gấp đôi năng lượng so với 10 A ở 120 V trong cùng thời gian.
Điều chỉnh cho hệ ba pha và hệ số công suất
Công thức cơ bản \(V \times A \times h / 1000\) chính xác với dòng một chiều và tải thuần trở xoay chiều. Với các tải xoay chiều khác, hãy đưa vào hệ số công suất (PF), và với nguồn ba pha hãy nhân thêm \(\sqrt{3}\).
| Trường hợp | Công thức |
|---|---|
| Một chiều hoặc một pha thuần trở | \(\text{kWh} = \frac{V \times A \times h}{1000}\) |
| Xoay chiều một pha có hệ số công suất | \(\text{kWh} = \frac{V \times A \times \text{PF} \times h}{1000}\) |
| Ba pha (điện áp dây-dây) | \(\text{kWh} = \frac{\sqrt{3} \times V_{\text{dây}} \times A \times \text{PF} \times h}{1000}\) |
| Tương đương đơn vị | Giá trị |
|---|---|
| 1 kWh | 1000 Wh = 3.6 MJ |
| 1 kW | 1000 W |
| Loại tải | Hệ số công suất điển hình |
|---|---|
| Thuần trở (máy sưởi, đèn sợi đốt, ấm đun nước) | khoảng 1.0 |
| Động cơ cảm ứng (thường khi có tải) | khoảng 0.8 đến 0.9 |
Ví dụ: một động cơ ba pha với điện áp dây 400 V, dòng 10 A, PF 0.85 trong 2 h tiêu thụ \(\frac{1.732 \times 400 \times 10 \times 0.85 \times 2}{1000} = \frac{11777.6}{1000} \approx 11.78\) kWh. Máy tính này dùng dạng đơn giản \(V \times A \times h / 1000\) (PF = 1), vì vậy với động cơ và các tải phản kháng khác, hãy nhân kết quả với hệ số công suất, còn với tải ba pha thì nhân thêm \(\sqrt{3}\) với điện áp dây. Hệ số công suất chỉ là giá trị điển hình và thay đổi theo tải.
Câu hỏi thường gặp
Công thức này dùng được cho cả AC và DC không? Công thức \(V \times A\) cho ra công suất thực ngay với dòng điện một chiều (DC) và với tải AC thuần trở. Đối với tải AC có tính cảm/dung (như động cơ), bạn cần nhân thêm hệ số công suất để có công suất thực.
Nên dùng điện áp nào? Hãy dùng điện áp lưới điện tại nơi bạn ở — 120 V ở Mỹ/Canada, 230 V ở phần lớn châu Âu, 220 V ở Việt Nam, hoặc theo thông số ghi trên thiết bị.
Làm sao biết được số ampe? Hãy xem nhãn hoặc bảng thông số trên thiết bị, hoặc đo bằng ampe kìm; nhiều thiết bị điện có ghi sẵn dòng điện tiêu thụ tính bằng ampe.