Phụ phí nhiên liệu là gì?
Phụ phí nhiên liệu (fuel surcharge) là khoản phí cộng thêm mà nhà vận tải tính vào cước vận tải để bù đắp cho biến động giá dầu diesel. Thay vì phải đàm phán lại cước cơ bản (linehaul) mỗi khi giá nhiên liệu thay đổi, bên gửi hàng và nhà vận tải thống nhất một mức giá gốc (gọi là peg) cùng một công thức tự động cộng phụ phí mỗi khi giá dầu vượt qua mức gốc đó. Công cụ này chuyển thỏa thuận ấy thành con số cụ thể theo đô la và phần trăm. Lưu ý: mô hình này phổ biến ở thị trường vận tải Mỹ (giá tính theo gallon, quãng đường theo dặm, đô la Mỹ); tại Việt Nam giá dầu thường tính theo lít và quãng đường theo km, nên bạn cần quy đổi hoặc điều chỉnh cho phù hợp với hợp đồng của mình.
Công thức
Phương pháp tính theo dặm phổ biến nhất lấy giá nhiên liệu hiện tại \(P_c\) so với giá gốc \(P_b\), chia chênh lệch cho mức tiêu hao nhiên liệu của xe tính bằng số dặm trên mỗi gallon, rồi nhân với quãng đường của chuyến:
$$\text{Surcharge} = \frac{P_c - P_b}{\text{MPG}} \times \text{Miles}$$
Trong đó \(P_c\) = giá nhiên liệu hiện tại trên mỗi gallon, \(P_b\) = giá gốc (peg) trên mỗi gallon, \(\text{MPG}\) = số dặm trung bình đi được trên mỗi gallon, và Miles = quãng đường của chuyến hàng. Phụ phí cũng được thể hiện theo tỷ lệ trên cước gốc: \(\text{Surcharge \%} = \tfrac{\text{Surcharge}}{\text{Freight Rate}} \times 100\).
Cách sử dụng
Nhập cước vận tải gốc, quãng đường vận chuyển, giá dầu diesel hiện tại, mức giá gốc (peg) mà hợp đồng của bạn áp dụng, và mức tiêu hao nhiên liệu của xe. Công cụ sẽ trả về phụ phí trên mỗi dặm, tổng số tiền phụ phí, phần trăm phụ phí, và tổng cước sau khi cộng phụ phí.
Ví dụ minh họa
Giả sử cước gốc là $1,000 cho chuyến 500 dặm, giá dầu diesel là $4.00/gal, giá gốc là $2.50/gal, và xe đạt trung bình 6 MPG:
$$\frac{\$4.00 - \$2.50}{6} = \$0.25 \text{ mỗi dặm}$$
$$0.25 \times 500 = \$125.00 \quad\Rightarrow\quad \frac{125}{1000}\times 100 = 12.5\%$$
Tổng cước trở thành $1,000 + $125 = $1,125.
Câu hỏi thường gặp
Giá gốc (base/peg) là gì? Đó là mức giá nhiên liệu mà tại đó phụ phí bằng 0. Khi giá dầu cao hơn mức này thì bắt đầu tính phụ phí; khi thấp hơn thì phụ phí bằng 0.
Vì sao phải chia cho MPG? Lấy chênh lệch giá chia cho mức tiêu hao nhiên liệu sẽ quy đổi phần tăng chi phí trên mỗi gallon thành chi phí trên mỗi dặm, nhờ đó phụ phí tăng giảm công bằng theo quãng đường.
Tôi có thể xem theo phần trăm thay vì đô la không? Được, công cụ hiển thị cả số tiền phụ phí theo đô la lẫn phần trăm của cước gốc.