Công cụ này làm gì
Công Cụ Tính PPM Phân Bón giúp quy đổi một liều phân bón thành nồng độ dinh dưỡng tính bằng phần triệu (ppm) — với dung dịch nước loãng, con số này đúng bằng miligam trên lít (mg/L). Người trồng theo phương pháp thủy canh, tưới kết hợp bón phân (fertigation) hay cho ăn bằng dung dịch lỏng cần đến ppm để khớp với ngưỡng mục tiêu của cây, thay vì chỉ ước chừng kiểu "mấy muỗng cho mỗi gallon". Công cụ áp dụng được cho đạm (N), lân (P), kali (K) hay bất kỳ chất dinh dưỡng đơn lẻ nào được ghi theo tỷ lệ phần trăm trên bao bì.
Cách sử dụng
Bạn nhập ba thông số: số gram phân bón đã hòa tan, tỷ lệ phần trăm của chất dinh dưỡng bạn quan tâm (lấy từ chỉ số N-P-K trên nhãn) và thể tích nước tính bằng lít. Nếu bạn quen pha theo gallon, hãy nhân số gallon với 3,785 để đổi ra lít. Kết quả là nồng độ ppm của chất dinh dưỡng đó trong dung dịch hoàn chỉnh, kèm theo lượng dinh dưỡng nguyên chất tính bằng gram.
Giải thích công thức
Một phần triệu trong nước nghĩa là một miligam chất tan trong mỗi lít dung dịch. Một gram bằng 1000 miligam, nên số gram nhân 1000 sẽ ra số miligam. Nhân tiếp với tỷ lệ dinh dưỡng (phần trăm chia cho 100) để chỉ giữ lại phần dinh dưỡng thực sự, rồi chia cho số lít để dàn đều khắp khối nước:
$$\text{ppm} = \frac{\text{số gram} \times \frac{\text{phần trăm}}{100} \times 1000}{\text{số lít}}$$
Ví dụ minh họa
Giả sử bạn hòa tan 10 g phân bón loại 20-20-20 vào 10 L nước và muốn biết ppm của đạm. Đạm chiếm 20%, vậy lượng đạm nguyên chất là \(10 \times 0{,}20 = 2\) g \(= 2000\) mg. Chia cho 10 L được 200 mg/L, tức 200 ppm đạm. Cách tính tương tự cũng áp dụng cho lân và kali.
Phạm vi nồng độ dinh dưỡng điển hình (ppm) cho cây trồng
Các khoảng dưới đây là nồng độ dung dịch dinh dưỡng thường được công bố, chỉ mang tính gần đúng (mg/L, hay ppm, của các nguyên tố N, P, K, Ca, Mg), dùng cho thủy canh và bón phân qua hệ thống tưới (fertigation). Chúng phù hợp với hướng dẫn chung trong các tài liệu khuyến nông của đại học và các ấn phẩm về nông nghiệp trong môi trường kiểm soát (CEA), ví dụ Cornell CEA và hướng dẫn thủy canh của UF/IFAS, cũng như trong sổ tay của người trồng. Công thức chính xác khác nhau tùy giống cây, chất lượng nước, loại hệ thống, nhiệt độ và ánh sáng, vì vậy hãy kiểm tra bản tin khuyến nông mới nhất hoặc bảng hướng dẫn của nhà sản xuất dinh dưỡng đối với loại cây của bạn.
| Cây trồng | Giai đoạn | N (ppm) | P (ppm) | K (ppm) | Ca / Mg (ppm) |
|---|---|---|---|---|---|
| Rau lá (xà lách, rau thơm) | Cây con | 50–100 | 20–40 | 80–120 | Ca 80–120 / Mg 25–40 |
| Rau lá | Sinh trưởng (đến thu hoạch) | 100–180 | 30–50 | 150–250 | Ca 120–200 / Mg 30–60 |
| Cà chua | Cây con / cấy ghép | 70–120 | 30–50 | 100–150 | Ca 100–150 / Mg 30–50 |
| Cà chua | Sinh trưởng | 150–200 | 40–60 | 200–300 | Ca 150–250 / Mg 40–60 |
| Cà chua | Ra hoa / đậu quả | 150–250 | 40–70 | 300–400 | Ca 150–300 / Mg 50–80 |
| Cần sa | Cây giâm / cây con | 50–100 | 30–50 | 50–120 | Ca 80–120 / Mg 30–50 |
| Cần sa | Sinh trưởng | 150–250 | 40–60 | 150–250 | Ca 100–200 / Mg 40–80 |
| Cần sa | Ra hoa | 100–200 | 50–80 | 200–300 | Ca 100–200 / Mg 40–80 |
Cách sử dụng các khoảng giá trị
- Bắt đầu ở mức thấp đối với cây non, cây nhạy cảm hoặc điều kiện căng thẳng do ánh sáng mạnh, và điều chỉnh dựa trên phản ứng của cây cùng kết quả đo nước thải (runoff) hoặc phân tích mô lá.
- Cà chua và các loại cây cho quả khác chuyển sang nhu cầu kali cao hơn khi quả phát triển.
- Kiểm tra độ dẫn điện (EC) và pH cùng với ppm. Số ppm của một nguyên tố riêng lẻ không giống với số đọc trên máy đo tổng chất rắn hòa tan (TDS).
Lưu ý: các mục tiêu này chỉ là tài liệu tham khảo chung, không phải chỉ dẫn bắt buộc. Giá trị thay đổi theo loại cây, giống, môi trường trồng và nguồn nước, và các nguồn công bố cũng không thống nhất. Hãy đối chiếu với hướng dẫn cụ thể cho loại cây của bạn trước khi bón phân.
Hệ số chuyển đổi từ oxit sang nguyên tố
Ở nhiều quốc gia (bao gồm Hoa Kỳ và EU), nhãn phân bón ghi phốt pho dưới dạng P2O5 và kali dưới dạng K2O, chứ không ghi theo nguyên tố. Công thức dinh dưỡng tính theo ppm thường được viết theo P và K nguyên tố, vì vậy cần quy đổi trước khi so sánh.
| Dạng trên nhãn | Nguyên tố | Nhân với |
|---|---|---|
| P2O5 | P | 0.436 |
| K2O | K | 0.830 |
| CaO | Ca | 0.715 |
| MgO | Mg | 0.603 |
| SO3 | S | 0.401 |
Hệ số ngược
- P × 2.29 = P2O5
- K × 1.20 = K2O
Ví dụ: nhãn 20-20-20
Ba số này lần lượt là % N, % P2O5 và % K2O.
- P nguyên tố: \(20 \times 0.436 = 8.72\%\)
- K nguyên tố: \(20 \times 0.830 = 16.6\%\)
- N đã ở dạng nguyên tố: 20%
Vậy 1 g/gal của 20-20-20 cho khoảng 52.8 ppm N, 23.0 ppm P (0.0872 × 264.17) và 43.9 ppm K (0.166 × 264.17). Nếu muốn nhập P hoặc K nguyên tố tính theo ppm vào máy tính, hãy nhập phần trăm nguyên tố, không nhập giá trị ghi trên nhãn.
Câu hỏi thường gặp
ppm có giống mg/L không? Với các dung dịch dinh dưỡng pha loãng trong nước thì đúng vậy — 1 ppm bằng 1 mg/L, vì một lít nước nặng khoảng một triệu miligam.
Trên nhãn ghi P2O5 và K2O chứ không phải P và K thì sao? Bảng phân tích thành phần thường ghi theo dạng oxit. Để ra lân nguyên tố, hãy nhân %P2O5 với 0,436; để ra kali nguyên tố, nhân %K2O với 0,830. Hãy nhập phần trăm dạng nguyên tố nếu bạn muốn có ppm dạng nguyên tố.
Làm sao để tính theo gallon? Hãy đổi gallon sang lít (1 gallon Mỹ = 3,785 L) trước khi nhập thể tích, vì công thức dùng đơn vị hệ mét.