Công cụ này làm gì
Công cụ giúp bạn đổi quang thông (đo bằng lumen, lm) sang cường độ sáng (đo bằng millicandela, mcd) cho một nguồn sáng phát ra theo dạng hình nón đối xứng. Lumen cho biết tổng lượng ánh sáng phát ra trên toàn bộ chùm, còn candela và millicandela cho biết lượng ánh sáng đó tập trung đến mức nào trong phạm vi chùm sáng. Chùm càng hẹp thì với cùng một mức quang thông, cường độ sáng sẽ càng lớn.
Giải thích công thức
Phép đổi phụ thuộc vào góc khối của chùm sáng \(\Omega\), vốn được xác định bởi góc đỉnh chùm \(\theta\):
$$I_{\text{mcd}} = \frac{1000\,\Phi_V}{2\pi\left(1-\cos\frac{\theta}{2}\right)}$$Trong đó \(\Phi_V\) = quang thông tính bằng lumen, \(\theta\) = góc đỉnh toàn phần của hình nón tính bằng độ, còn hệ số \(1000\) dùng để đổi candela sang millicandela. Mẫu số \(\Omega = 2\pi\left(1-\cos\frac{\theta}{2}\right)\) chính là góc khối tính bằng steradian.
Cách sử dụng
Bạn nhập tổng quang thông của chùm sáng theo đơn vị lumen và góc đỉnh chùm sáng theo độ, sau đó đọc kết quả cường độ sáng tính bằng millicandela. Nên dùng góc chùm toàn phần ghi trong datasheet (ví dụ góc mà tại đó cường độ giảm còn 50%).
Ví dụ minh họa
Giả sử \(\Phi_V = 100\ \text{lm}\) và \(\theta = 30^{\circ}\). Trước tiên tính góc khối:
$$\Omega = 2\pi\left(1-\cos 15^{\circ}\right) = 2\pi(1-0.965926) \approx 0.214094\ \text{sr}$$$$I = \frac{1000 \times 100}{0.214094} \approx 467{,}084\ \text{mcd}$$Như vậy, một nguồn sáng 100 lm phát trong chùm 30 độ sẽ cho cường độ khoảng 467.084 mcd.
Tham chiếu Góc chùm sáng sang Góc khối
Việc chuyển đổi từ quang thông (lumen) sang cường độ sáng (milicandela) phụ thuộc hoàn toàn vào góc khối \(\Omega\) của chùm sáng, được đo bằng steradian (sr). Đối với một hình nón đối xứng có góc chùm sáng đỉnh (toàn phần) \(\theta\), góc khối là:
$$\Omega = 2\pi\left(1 - \cos\frac{ {\theta}}{2}\right)$$
Đây là một mối quan hệ thuần túy hình học từ phép đo quang trắc SI và không gắn với bất kỳ tiêu chuẩn quốc gia nào. Bảng dưới đây liệt kê các góc đỉnh thường gặp cùng với nửa góc \(\theta/2\), cosin của nó, và góc khối thu được để bạn có thể thay trực tiếp vào công thức. Các giá trị được làm tròn đến sáu chữ số thập phân.
| Góc đỉnh \(\theta\) | Nửa góc \(\theta/2\) | \(\cos(\theta/2)\) | Góc khối \(\Omega\) (sr) |
|---|---|---|---|
| 5° | 2.5° | 0.999048 | 0.005980 |
| 10° | 5° | 0.996195 | 0.023909 |
| 15° | 7.5° | 0.991445 | 0.053754 |
| 24° | 12° | 0.978148 | 0.137300 |
| 30° | 15° | 0.965926 | 0.214094 |
| 45° | 22.5° | 0.923880 | 0.478280 |
| 60° | 30° | 0.866025 | 0.841788 |
| 90° | 45° | 0.707107 | 1.840302 |
| 120° | 60° | 0.500000 | 3.141593 |
Khi đã biết \(\Omega\), cường độ tính bằng milicandela được suy ra từ \(I_V = \dfrac{1000\,\Phi_V}{\Omega}\). Một chùm sáng hẹp hơn cho ra \(\Omega\) nhỏ hơn, tập trung cùng một quang thông vào một cường độ cao hơn.
Câu hỏi thường gặp
Góc đỉnh chùm sáng là gì? Đó là góc mở toàn phần của hình nón chùm sáng, tính từ đỉnh mở ra hai mép đối diện, nên nửa góc sẽ là \(\theta/2\).
Candela và millicandela liên hệ với nhau thế nào? \(1\ \text{cd} = 1000\ \text{mcd}\).
Vì sao chùm hẹp hơn lại cho mcd lớn hơn? Cùng một lượng quang thông bị dồn vào một góc khối nhỏ hơn nên cường độ sáng tăng lên.