Công cụ đổi Candela sang Lumen là gì?
Công cụ này giúp bạn chuyển cường độ sáng — đo bằng candela (cd) — thành quang thông — đo bằng lumen (lm). Candela cho biết một nguồn sáng trông sáng đến mức nào theo một hướng cụ thể, còn lumen cho biết tổng lượng ánh sáng nhìn thấy được phát ra trong một chùm tia. Phép quy đổi phụ thuộc vào góc đỉnh của chùm tia — tức là góc nón đầy đủ mà ánh sáng được tập trung vào đó.
Cách sử dụng
Bạn chỉ cần nhập cường độ sáng theo candela và góc đỉnh của chùm tia tính bằng độ. Công cụ sẽ trả về quang thông tương ứng tính bằng lumen, kèm theo góc khối của hình nón tính bằng steradian. Một đèn rọi (spotlight) hẹp có góc đỉnh nhỏ và tập trung lumen vào một vùng, trong khi đèn pha (floodlight) rộng lại trải cùng lượng lumen đó ra một góc lớn hơn.
Công thức tính
Mối quan hệ được biểu diễn bằng \(\Phi_V = I_V \times \Omega\), trong đó \(\Omega\) là góc khối của hình nón chùm tia. Với một hình nón có góc đỉnh \(\theta\), góc khối tính bằng steradian là $$\Omega = 2\pi\left(1 - \cos\!\left(\frac{\theta}{2}\right)\right)$$ Vì \(\theta\) được cho theo đơn vị độ, ta cần đổi sang radian trước khi lấy cosin.
Ví dụ minh họa
Với 1000 cd ở góc đỉnh 30°: một nửa góc đỉnh là 15°, tức \(0{,}261799\) rad. \(\cos(15°) \approx 0{,}965926\). Vậy $$\Omega = 2\pi(1 - 0{,}965926) \approx 0{,}214094 \text{ sr}$$ Nhân với 1000 cd ta được \(\approx 214{,}09\) lumen.
Góc chùm sáng điển hình và giá trị cường độ sáng
Phép chuyển đổi sử dụng \(\Phi_v = I_v \times 2\pi\left(1-\cos\frac{\theta}{2}\right)\), trong đó \(\theta\) là góc đỉnh đầy đủ. Phép tính giả định cường độ sáng đồng đều bên trong hình nón và bằng không bên ngoài. Đèn thực tế có sự suy giảm dần, vì vậy hãy xem kết quả chỉ là ước tính. Các dải góc điển hình dưới đây là quy ước chung. Cường độ sáng thực tế (cd) khác nhau rất nhiều tùy sản phẩm, vì vậy hãy kiểm tra bảng thông số kỹ thuật.
| Loại chùm sáng | Dải góc đỉnh điển hình | Góc đại diện | Góc khối tại góc đó (sr) | Lumen với 100 cd (hình nón đồng đều) |
|---|---|---|---|---|
| Chùm hẹp (narrow spot) | 10°–25° | 10° | 0.0239 | 2.39 lm |
| Chùm tập trung (spot) | 25°–40° | 25° | 0.1489 | 14.89 lm |
| Chùm rọi hẹp (narrow flood) | 40°–60° | 40° | 0.3789 | 37.89 lm |
| Chùm rọi (flood) | 60°–120° | 60° | 0.8418 | 84.18 lm |
| Chùm rọi rộng / bóng LED góc rộng | 120°–180° | 120° | 3.1416 | 314.16 lm |
| Bán cầu | 180° | 180° | 6.2832 (2π) | 628.32 lm |
| Cầu đầy đủ (đẳng hướng) | 360° | 360° | 12.5664 (4π) | 1256.64 lm |
Ví dụ chuyển đổi
- 1000 cd ở 10°: \(1000 \times 2\pi(1-\cos 5^\circ) = 1000 \times 0.02391 \approx 23.9\) lm.
- 1000 cd ở 40°: \(1000 \times 2\pi(1-\cos 20^\circ) = 1000 \times 0.3789 \approx 378.9\) lm.
- 1000 cd ở 120°: \(1000 \times 2\pi(1-\cos 60^\circ) = 1000 \times \pi \approx 3141.6\) lm.
Với cùng cường độ sáng, chùm rộng hơn nghĩa là tổng lượng ánh sáng phát ra lớn hơn. Với cùng lumen, chùm hẹp hơn thì candela cao hơn.
Thuật ngữ chính: Candela, Lumen, Steradian, Góc đỉnh
- Cường độ sáng (candela, cd)
- Quang thông phát ra trên một đơn vị góc khối theo một hướng nhất định: 1 cd = 1 lm/sr. Đây là một đơn vị cơ bản của hệ SI.
- Quang thông (lumen, lm)
- Tổng công suất ánh sáng nhìn thấy được phát ra từ nguồn sáng, được tính theo độ nhạy của mắt người (đáp ứng ban ngày photopic). 1 lm = 1 cd·sr.
- Góc khối (steradian, sr)
- Góc ba chiều được chắn tại đỉnh của một hình nón. Với hình nón có góc đỉnh đầy đủ \(\theta\), \(\Omega = 2\pi\left(1-\cos\frac{\theta}{2}\right)\). Một hình cầu đầy đủ có \(4\pi \approx 12.566\) sr.
- Góc đỉnh so với nửa góc
- Góc đỉnh là góc hình nón đầy đủ đi qua chùm sáng, như được dùng trong máy tính này. Nửa góc được đo từ trục chùm sáng đến mép hình nón, nên bằng một nửa góc đỉnh. Hãy nhập góc đầy đủ, không phải nửa góc, nếu không kết quả sẽ sai.
- Nguồn đẳng hướng
- Nguồn lý tưởng hóa phát xạ đều theo mọi hướng. Thông lượng của nó là \(\Phi = 4\pi I\), khoảng 12.566 × I lumen.
- Góc chùm sáng so với góc trường
- Góc chùm sáng là góc đầy đủ mà trong đó cường độ sáng vẫn lớn hơn hoặc bằng 50% giá trị cực đại (tại tâm chùm). Góc trường là góc rộng hơn, nơi cường độ giảm xuống khoảng 10% giá trị cực đại. Đây là các quy ước thông dụng trong ngành chiếu sáng, và một số nhà sản xuất dùng ngưỡng khác. Công thức ở đây coi chùm sáng là hình nón đồng đều, nên góc chùm sáng trong thông số kỹ thuật chỉ cho ra giá trị xấp xỉ của tổng lumen thực tế.
Câu hỏi thường gặp
Tại sao cần biết góc đỉnh? Candela là cường độ tính trên mỗi steradian, nên muốn quy đổi sang tổng số lumen, bạn phải biết ánh sáng được phát ra trên một hình nón rộng bao nhiêu.
Góc đỉnh nào tạo ra nguồn sáng đẳng hướng (tỏa mọi hướng)? Đó là 360°, cho ra toàn bộ hình cầu \(4\pi \approx 12{,}566\) sr, do đó lumen = candela \(\times\) \(4\pi\).
Đây có phải là đơn vị quang trắc chứ không phải bức xạ không? Đúng vậy — cả candela và lumen đều đã được tính trọng số theo độ nhạy của mắt người, nên không cần thêm hệ số hiệu suất phát sáng riêng nào.