Máy tính mức tiêu hao nhiên liệu động cơ máy treo là gì?
Công cụ này biến hai con số bạn có thể đọc từ đồng hồ đo lưu lượng nhiên liệu hoặc bảng thử nghiệm của nhà sản xuất động cơ, gồm lượng nhiên liệu đốt mỗi giờ và tốc độ thuyền, thành các thông số thực tế: mức tiêu hao nhiên liệu, tầm hoạt động, thời gian chạy tối đa, cũng như lượng nhiên liệu và chi phí cần cho một chuyến đi dự kiến. Bạn có thể dùng bất kỳ hệ đơn vị nào miễn là thống nhất, ví dụ gallon và dặm/giờ, hoặc lít và km/h.
Cách sử dụng
Nhập lượng nhiên liệu đốt mỗi giờ (thể tích nhiên liệu trên một giờ) và tốc độ thuyền ở đúng mức đốt đó. Nhập thêm dung tích thùng nhiên liệu và mức dự phòng an toàn, thường từ 20 đến 33%, để không bao giờ lên kế hoạch chạy đến cạn thùng. Nếu muốn, bạn có thể nhập quãng đường chuyến đi và giá nhiên liệu để xem lượng nhiên liệu và chi phí cho chuyến đó. Hãy dùng lượng đốt và tốc độ đo ở cùng một mức ga, vì mức tiêu hao thay đổi rất nhiều theo vòng tua (RPM).
Giải thích công thức
Mức tiêu hao nhiên liệu bằng tốc độ chia cho lượng nhiên liệu đốt mỗi giờ:
$$E = \frac{v}{b}$$trong đó \(v\) là tốc độ và \(b\) là lượng nhiên liệu đốt mỗi giờ. Tầm hoạt động là \(R = E \times T\) với \(T\) là dung tích thùng, còn tầm hoạt động khả dụng là \(R \times (1 - r/100)\) với mức dự phòng \(r\) phần trăm. Thời gian chạy tối đa (giờ) là \(T / b\).
Ví dụ minh họa
Một động cơ máy treo 150 hp đốt 10 gal/h ở tốc độ 25 mph, thùng 50 gal và dự phòng 20%.
$$E = \frac{25}{10} = 2.5\,\text{mpg}$$$$R = 2.5 \times 50 = 125\,\text{mi}, \quad R_{use} = 125 \times 0.8 = 100\,\text{mi}$$Với chuyến đi 40 dặm, bạn cần \(40 \times 0.4 = 16\) gallon, và hành trình mất \(40/25 = 1.6\) giờ.
Hướng dẫn dự trữ nhiên liệu thông thường và tốc độ tiêu hao
Tỷ lệ dự trữ bạn nhập vào máy tính nên phản ánh điều kiện thực tế của bạn, chứ không chỉ là thói quen. Đây là các quy tắc kinh nghiệm chung dành cho người đi thuyền, không phải yêu cầu pháp lý.
Các quy tắc kinh nghiệm về dự trữ
- Quy tắc một phần ba: dùng 1/3 nhiên liệu để đi ra, 1/3 để quay về và giữ 1/3 làm dự trữ. Đây là mức dự trữ khoảng 33%. Quy tắc này phù hợp với các chuyến đi xa bờ, vùng nước chưa quen, dòng chảy mạnh, hoặc bất kỳ chuyến đi nào mà thời tiết có thể thay đổi.
- Dự trữ tối thiểu 10-20%: với các chuyến đi ngắn gần bờ trong vùng nước lặng và quen thuộc, nhiều người đi thuyền giữ ít nhất 10-20% dung tích bình xăng. Nếu xuống thấp hơn mức này, bạn sẽ có rất ít dư địa cho gió ngược, lộ trình vòng hoặc đồng hồ nhiên liệu đọc không chính xác.
- Hãy tăng mức dự trữ nếu bạn chở nặng, dự kiến sóng lớn, hoặc định kéo lưới hay chạy không tải trong thời gian dài. Đồng hồ nhiên liệu của bình di động và bình gắn cố định thường không chính xác, đặc biệt ở mức thấp.
Tốc độ tiêu hao gần đúng ở ga tối đa
Ở chế độ mở ga tối đa (WOT), một động cơ máy ngoài chạy xăng thông thường tiêu hao khoảng 0,08-0,10 gallon Mỹ mỗi giờ cho mỗi mã lực. Đây là con số ước tính dựa trên mức tiêu thụ khoảng 0,5 lb nhiên liệu trên mỗi mã lực-giờ, và xăng nặng khoảng 6 lb trên mỗi gallon Mỹ. Số liệu thực tế thay đổi tùy theo loại động cơ (hai kỳ, bốn kỳ, phun xăng trực tiếp), cánh quạt, thân tàu, tải trọng và góc nghiêng (trim).
| Cỡ động cơ (ước chừng) | Tiêu hao ở WOT (gal Mỹ/giờ, ước chừng) | Tiêu hao ở WOT (L/giờ, ước chừng) |
|---|---|---|
| 9,9 hp | 0,8-1,0 | 3-4 |
| 25 hp | 2-2,5 | 8-9,5 |
| 50 hp | 4-5 | 15-19 |
| 90 hp | 7-9 | 27-34 |
| 150 hp | 12-15 | 45-57 |
| 250 hp | 20-25 | 76-95 |
| 300 hp | 24-30 | 91-114 |
Mức tiêu hao ở tốc độ hành trình thường thấp hơn nhiều so với WOT, thường khoảng một nửa hoặc ít hơn con số WOT ở vòng tua trung bình. Đó là lý do mức tiết kiệm nhiên liệu ở tốc độ hành trình quan trọng hơn các con số WOT ở trên.
Sử dụng dữ liệu đáng tin cậy
Chỉ coi bảng này là phép kiểm tra sơ bộ. Các nguồn đáng tin cậy nhất là biểu đồ lưu lượng nhiên liệu của nhà sản xuất cho đúng động cơ của bạn và đồng hồ đo lưu lượng nhiên liệu trên tàu, hoặc số liệu bạn tự đo từ các lần đổ đầy. Hãy nhập mức tiêu hao ở đúng tốc độ bạn dự định chạy, và dùng cùng một đơn vị cho tiêu hao, dung tích bình và quãng đường.
Ví dụ: với mức tiêu hao 10 gal/giờ và tốc độ 25 hải lý/giờ, hiệu suất là 25 ÷ 10 = 2,5 hải lý trên mỗi gallon. Với bình 50 gallon và dự trữ 33%, tầm hoạt động khả dụng là 2,5 × 50 × (1 − 0,33) ≈ 83,8 hải lý.
Đây là thông tin mang tính tham khảo chung, không thay thế sách hướng dẫn động cơ hoặc tư vấn hàng hải chuyên nghiệp. Luôn lên kế hoạch theo điều kiện thực tế và giữ một biên độ an toàn cho những điều bất ngờ.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao mức tiêu hao thực tế của tôi cao hơn?
Gió, sóng, hà bám thân tàu, tải nặng và góc nghiêng (trim) đều làm tăng lượng nhiên liệu đốt so với số liệu trong bảng thử nghiệm. Hãy coi kết quả là ước tính và luôn chừa mức dự phòng rộng rãi.
Tôi nên dùng tốc độ nào?
Hãy dùng tốc độ so với mặt nước hoặc tốc độ GPS so với mặt đất, cùng đơn vị với quãng đường. Dòng chảy làm thay đổi mức tiêu hao tính theo GPS, nên với chuyến đi khứ hồi hãy lấy trung bình cả hai chiều.
Công cụ có dùng được cho động cơ hai thì và bốn thì không?
Có. Chỉ lượng nhiên liệu đốt và tốc độ đo được mới quan trọng, loại động cơ thì không.