Công cụ tính đường kính ống này làm được gì
Chọn cỡ ống luôn là chuyện cân bằng: lòng ống quá nhỏ khiến vận tốc và tổn thất ma sát tăng vọt, sinh ra tiếng ồn, mài mòn thành ống và ngốn thêm điện của bơm; ngược lại, lòng ống quá lớn thì tốn vật liệu và dễ để cặn lắng đọng dưới đáy. Công cụ này nhận lưu lượng thể tích bạn cần vận chuyển cùng vận tốc trung bình bạn muốn thiết kế, rồi trả về đường kính trong nhỏ nhất thỏa mãn cả hai điều kiện, tính theo milimét và inch, kèm diện tích tiết diện cần thiết và cỡ ống danh nghĩa tiêu chuẩn gần nhất phía trên.
Cách sử dụng
Nhập lưu lượng và chọn đơn vị tương ứng (L/s, L/phút, m³/h, US GPM hoặc cfs). Sau đó nhập vận tốc mục tiêu theo m/s hoặc ft/s. Với nước sạch, thực tế thiết kế thường lấy khoảng 0,9-2,4 m/s (3-8 ft/s) cho đường ống đẩy và dưới 1,2 m/s cho đường ống hút. Bạn càng hạ vận tốc thì công cụ càng trả về ống lớn hơn.
Giải thích công thức
Phương trình liên tục cho biết lưu lượng bằng diện tích nhân vận tốc, \(Q = A \times v\), nên diện tích cần có là \(A = Q / v\). Ống tròn có đường kính trong \(d\) thì \(A = \pi d^{2}/4\); giải ra \(d\) ta được:
$$d = \sqrt{\frac{4Q}{\pi v}}$$trong đó \(Q\) = lưu lượng thể tích tính bằng m³/s, \(v\) = vận tốc trung bình tính bằng m/s và \(d\) = đường kính trong tính bằng mét.
Ví dụ tính toán
Giả sử bạn cần dẫn 10 L/s nước ở vận tốc 2 m/s. Trước tiên đổi đơn vị: \(Q = 0.01\) m³/s. Diện tích cần thiết là
$$A = \frac{0.01}{2} = 0.005\,\text{m}^2 = 50\,\text{cm}^2$$và đường kính là
$$d = \sqrt{\frac{4 \times 0.005}{\pi}} = 0.0798\,\text{m} = 79.8\,\text{mm} \approx 3.14\,\text{in}$$Trên thị trường không có ống nào lòng đúng 3,14 in, nên bạn phải chọn lên cỡ danh nghĩa 4 in; khi đó cùng lưu lượng ấy chỉ còn chảy với vận tốc khoảng 1,23 m/s.
Chuyển đổi Đơn vị Lưu lượng Dòng chảy và Vận tốc
Công thức đường kính chỉ có tính nhất quán về thứ nguyên trong các đơn vị cơ sở SI: lưu lượng \(Q\) tính bằng m³/s và vận tốc \(V\) tính bằng m/s cho \(D\) tính bằng mét. Máy tính áp dụng hệ số \(k\) cho bất kỳ đơn vị lưu lượng nào bạn chọn, sau đó chuyển đổi câu trả lời thành milimét và inch. Các hệ số là các giá trị chính xác hoặc được dẫn xuất chính xác, không phải xấp xỉ thuận tiện.
| Đơn vị | Mã máy tính | Nhân với để lấy m³/s | Tương đương trong L/s |
|---|---|---|---|
| lít trên giây (L/s) | lps | 0.001 (chính xác) | 1 |
| lít trên phút (L/min) | lpm | 1.6667 × 10⁻⁵ | 0.016667 |
| mét khối trên giờ (m³/h) | m3h | 2.7778 × 10⁻⁴ | 0.27778 |
| gallon Mỹ trên phút (US GPM) | gpm | 6.3090 × 10⁻⁵ | 0.063090 |
| feet khối trên giây (cfs) | cfs | 0.028317 | 28.317 |
Chuyển đổi chéo cho một lít trên giây
$$1\ \text{L/s} = 60\ \text{L/min} = 3.6\ \text{m}^3/\text{h} = 15.85\ \text{US GPM} = 0.03531\ \text{cfs} = 0.001\ \text{m}^3/\text{s}$$
| Cho | L/s | L/min | m³/h | US GPM | cfs |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 L/s | 1 | 60 | 3.6 | 15.85 | 0.03531 |
| 1 L/min | 0.01667 | 1 | 0.06 | 0.2642 | 0.000589 |
| 1 m³/h | 0.2778 | 16.67 | 1 | 4.403 | 0.009810 |
| 1 US GPM | 0.06309 | 3.785 | 0.2271 | 1 | 0.002228 |
| 1 cfs | 28.317 | 1 699 | 101.9 | 448.8 | 1 |
Vận tốc
$$1\ \text{m/s} = 3.2808\ \text{ft/s} \qquad 1\ \text{ft/s} = 0.3048\ \text{m/s}\ \text{(chính xác)}$$
| m/s | ft/s | Liên kết điển hình |
|---|---|---|
| 0.61 | 2.00 | Tối thiểu tự làm sạch cho các cống vệ sinh (Tiêu chuẩn Mười Tiểu bang của Mỹ) |
| 1.00 | 3.28 | Hút bơm bảo thủ |
| 1.22 | 4.00 | Giới hạn xói mòn tái tuần hoàn nóng đồng |
| 1.50 | 4.92 | Đầu trên của phân phối nước tòa nhà |
| 2.00 | 6.56 | Đường ống nước chính được bơm điển hình |
| 3.00 | 9.84 | Đầu trên của nước lạnh |
| 9.00 | 29.5 | Đầu trên của đường ống nén khí chính |
| 30.0 | 98.4 | Hơi nước bão hòa mid-range |
Đơn vị đường kính và diện tích trong đầu ra
- \(1\ \text{in} = 25.4\ \text{mm}\) (chính xác), vì vậy \(D\,[\text{in}] = D\,[\text{mm}] / 25.4\)
- \(1\ \text{m} = 1\,000\ \text{mm} = 39.370\ \text{in}\)
- \(1\ \text{m}^2 = 10\,000\ \text{cm}^2 = 1\,000\,000\ \text{mm}^2 = 1\,550\ \text{in}^2\)
- \(1\ \text{in}^2 = 645.16\ \text{mm}^2\) (chính xác)
- Diện tích từ đường kính: \(A = \pi D^2 / 4\); với \(D\) tính bằng mm thì diện tích tính bằng mm², với \(D\) tính bằng m thì tính bằng m²
Đường dẫn đơn vị đã hoạt động
Một công suất 120 US GPM ở 5 ft/s chuyển đổi trước, sau đó thay thế:
$$Q = 120 \times 6.3090\times10^{-5} = 7.571\times10^{-3}\ \text{m}^3/\text{s} \qquad V = 5 \times 0.3048 = 1.524\ \text{m/s}$$$$D = \sqrt{\frac{4 \times 7.571\times10^{-3}}{\pi \times 1.524}} = \sqrt{6.3251\times10^{-3}} = 0.07953\ \text{m} = 79.5\ \text{mm} = 3.13\ \text{in}$$Hai cái bẫy đáng ghi chú
- Gallon Mỹ không phải là Gallon Anh. 1 Gallon Anh = 1.201 US GPM = 4.546 L/min, trong khi 1 US GPM = 3.785 L/min. Tùy chọn
gpmtrong máy tính này là gallon Mỹ trên phút, quy ước được áp dụng ở Mỹ và Canada; dữ liệu được lấy từ các nguồn Anh hoặc Khối Thịnh Vượng Chung cũ hơn tính bằng Gallon Anh phải được nhân với 1.201 trước khi nhập, hoặc ống sẽ bị chưa đủ kích thước khoảng 10% về đường kính. - Lưu lượng khí cần một điều kiện tham chiếu được nêu rõ. Các đơn vị thể tích cho không khí, hơi nước hoặc khí tự nhiên (Nm³/h, SCFM, ACFM) chỉ có ý nghĩa ở một áp suất và nhiệt độ nhất định. Chuyển đổi thành lưu lượng thể tích thực tế ở điều kiện vận hành trong ống trước khi xác định kích thước, vì vận tốc phụ thuộc vào thể tích thực tế, không phải tiêu chuẩn.
Câu hỏi thường gặp
Cỡ danh nghĩa có phải là đường kính trong không? Không. Các ký hiệu NPS (hệ inch của Mỹ) và DN (hệ mét) chỉ mang tính danh nghĩa; lòng ống thực tế phụ thuộc vào độ dày thành ống (schedule). Hãy luôn tra đường kính trong công bố cho đúng schedule bạn dùng, rồi kiểm tra lại vận tốc bằng \(v = 4Q/(\pi d^{2})\).
Công cụ có tính tổn thất áp suất không? Không trực tiếp. Chọn cỡ ống theo vận tốc là bước sơ bộ chuẩn mực; sau đó bạn cần kiểm tra tổn thất ma sát (Darcy-Weisbach hoặc Hazen-Williams) trên chiều dài ống thực tế và các phụ kiện trên tuyến.
Còn với chất khí hoặc chất lỏng nhớt thì sao? Hình học vẫn y nguyên, nhưng vận tốc mục tiêu khác nhau rất nhiều: đường khí nén và hơi nước chạy nhanh hơn hẳn, còn bùn đặc thì chậm hơn nhiều. Hãy dùng giới hạn vận tốc mà tiêu chuẩn áp dụng (TCVN, ASME hay quy định của chủ đầu tư) hoặc nhà cung cấp khuyến nghị cho đúng loại lưu chất đó.