Cường độ mưa là gì?
Cường độ mưa là tốc độ rơi của mưa trong một khoảng thời gian nhất định, thường được biểu thị bằng milimét trên giờ (mm/giờ). Đây là một thông số then chốt trong thủy văn, thiết kế hệ thống thoát nước, nông nghiệp và đánh giá nguy cơ ngập lụt. Biết được cường độ mưa — chứ không chỉ tổng lượng mưa — cho bạn biết nước tích tụ nhanh đến mức nào, từ đó xác định liệu đất, máng xối hay cống thoát nước có "gồng" nổi hay không.
Cách sử dụng công cụ
Hãy nhập tổng lượng mưa tính bằng milimét và thời gian tính bằng giờ mà lượng mưa đó được đo. Công cụ sẽ lấy lượng mưa chia cho thời gian để cho ra cường độ trung bình theo mm/giờ, hiển thị thời gian quy đổi tương đương ra phút, và phân loại kết quả vào một cấp độ mưa quen thuộc theo khí tượng học.
Giải thích công thức
Mối quan hệ rất đơn giản:
$$i = \frac{P}{t}$$trong đó i là cường độ (mm/giờ), P là lượng mưa (mm), và t là thời gian (giờ). Nếu có 20 mm mưa rơi trong 4 giờ, cường độ sẽ là \(20 \div 4 = 5\) mm/giờ. Lưu ý đây là giá trị trung bình; những cơn mưa thực tế thường có những đợt rào dữ dội vượt xa mức trung bình này.
Ví dụ minh họa
Giả sử một trạm đo ghi nhận được 25 mm mưa trong 2 giờ. Cường độ = \(25 \div 2 = 12{,}5\) mm/giờ. Vì giá trị này nằm trong khoảng từ 7,6 đến 50 mm/giờ, nó được xếp vào loại mưa to. Khoảng thời gian 2 giờ tương đương với 120 phút.
So sánh cường độ cho các kịch bản bão thường gặp
Cường độ mưa là lượng mưa chia cho thời gian rơi: \(I = \frac{d}{t}\), trong đó \(d\) tính bằng milimét và \(t\) tính bằng giờ. Cùng một lượng mưa có thể là mưa phùn nhẹ hoặc mưa rào dữ dội, tùy thuộc vào thời gian kéo dài. Các phân loại dưới đây sử dụng ngưỡng được trích dẫn phổ biến của Hiệp hội Khí tượng Hoa Kỳ (AMS): nhẹ dưới 2,5 mm/giờ, vừa từ 2,5 đến 7,6 mm/giờ, lớn từ 7,6 đến 50 mm/giờ, và cực lớn trên 50 mm/giờ. Các cơ quan khác, bao gồm các cơ quan khí tượng quốc gia, sử dụng các ngưỡng phân loại khác nhau, vì vậy nhãn hiển thị trên máy tính có thể khác đôi chút so với bảng này.
| Kịch bản | Phép tính | Cường độ (mm/giờ) | Phân loại (ngưỡng AMS) |
|---|---|---|---|
| 10 mm trong 0,5 giờ | \(10 \div 0.5\) | 20 | Lớn |
| 10 mm trong 5 giờ | \(10 \div 5\) | 2 | Nhẹ |
| 25 mm trong 24 giờ | \(25 \div 24\) | ≈ 1,04 | Nhẹ |
| 50 mm trong 1 giờ | \(50 \div 1\) | 50 | Lớn (ở ngưỡng trên, ngay dưới mức cực lớn) |
| 100 mm trong 3 giờ | \(100 \div 3\) | ≈ 33,3 | Lớn |
Những điểm chính cần lưu ý:
- 10 mm mưa ở hai hàng đầu có cùng lượng mưa, nhưng cường độ khác nhau gấp mười lần (20 so với 2 mm/giờ) vì thời gian khác nhau gấp mười lần.
- Một tổng lượng mưa lớn trong 24 giờ, chẳng hạn 25 mm, vẫn có thể ở mức nhẹ tính trung bình, vì cường độ được phân bổ trên cả một ngày.
- Cường độ là giá trị trung bình trong khoảng thời gian đã chọn. Các đợt mưa ngắn trong một cơn bão kéo dài có thể cao hơn nhiều so với mức trung bình hiển thị ở đây.
Câu hỏi thường gặp
Thế nào được coi là mưa to? Một cách phân loại phổ biến: mưa nhỏ < 2,5 mm/giờ, mưa vừa 2,5–7,6 mm/giờ, mưa to 7,6–50 mm/giờ, và mưa cực to > 50 mm/giờ.
Tôi có thể dùng đơn vị phút thay vì giờ không? Hãy đổi phút sang giờ trước (chia cho 60) rồi mới nhập thời gian, hoặc nhập một giá trị giờ dạng thập phân (ví dụ: 30 phút = 0,5 giờ).
Đây là cường độ trung bình hay cường độ đỉnh? Công cụ này cho ra cường độ trung bình trong toàn bộ khoảng thời gian. Cường độ đỉnh (trong những đợt rào ngắn) thường cao hơn và đòi hỏi dữ liệu đo với độ phân giải thời gian chi tiết hơn.