Công Cụ Tính Góc Cao Mặt Trời

Công Cụ Tính Góc Cao Mặt Trời

Dẫn đầu AI Skill PRO

Nhập phép tính

Công thức

α=arcsin⁡(sin⁡ϕsin⁡δ+cos⁡ϕcos⁡δcos⁡H)\alpha = \arcsin\!\left( \sin{\phi} \sin{\delta} + \cos{\phi} \cos{\delta} \cosH \right)
Thống kê sử dụng

Quảng cáo

Kết quả

Góc cao Mặt Trời
70°
góc của Mặt Trời so với đường chân trời
Góc thiên đỉnh Mặt Trời 20°
sin(α) 0,9397

Báo lỗi nội dung trang này

Góc cao Mặt Trời là gì?

Góc cao Mặt Trời (hay còn gọi là góc độ cao Mặt Trời, ký hiệu \(\alpha\)) là góc giữa Mặt Trời và đường chân trời tại nơi quan sát. Góc này bằng 0° lúc Mặt Trời mọc và lặn, đạt giá trị lớn nhất vào thời điểm chính ngọ Mặt Trời, và mang giá trị âm khi Mặt Trời nằm dưới đường chân trời. Việc nắm được độ cao của Mặt Trời rất quan trọng để bố trí tấm pin năng lượng mặt trời, phân tích bóng đổ, thiết kế chiếu sáng tự nhiên và trong thiên văn học. Công cụ này mang tính phổ quát — áp dụng được cho mọi vị trí trên Trái Đất.

Sơ đồ minh họa góc cao của Mặt Trời trên đường chân trời và góc thiên đỉnh bù tính từ phương thẳng đứng
Góc cao của Mặt Trời (\(\alpha\)) được đo lên từ đường chân trời; góc thiên đỉnh được đo từ phương thẳng đứng trên đầu.

Cách sử dụng công cụ

Bạn cần nhập ba giá trị: vĩ độ của bạn (dương ở Bắc bán cầu, âm ở Nam bán cầu), độ xích vĩ Mặt Trời \(\delta\) tương ứng với ngày trong năm (dao động từ −23,45° đến +23,45° trong cả năm, và bằng 0° vào các ngày xuân phân, thu phân), và góc giờ \(H\) (bằng 0° lúc chính ngọ Mặt Trời, +15° cho mỗi giờ sau buổi trưa, −15° cho mỗi giờ trước buổi trưa). Công cụ sẽ trả về góc cao Mặt Trời, góc thiên đỉnh bù với nó, cùng giá trị sin thô.

Giải thích công thức

Vị trí Mặt Trời được xác định bằng công thức:

$$\alpha = \arcsin\!\left( \sin\phi \sin\delta + \cos\phi \cos\delta \cos H \right)$$

trong đó \(\phi\) là vĩ độ, \(\delta\) là độ xích vĩ Mặt Trời, và \(H\) là góc giờ. Tất cả các góc đều được chuyển sang radian trong quá trình tính toán. Lấy hàm sin nghịch đảo (arcsin) ta được góc cao \(\alpha\), còn góc thiên đỉnh đơn giản là \(90° - \alpha\).

Quảng cáo
Sơ đồ thiên cầu thể hiện vĩ độ, độ xích vĩ Mặt Trời và góc giờ quyết định vị trí của Mặt Trời
Công thức kết hợp vĩ độ (\(\phi\)), độ xích vĩ Mặt Trời (\(\delta\)) và góc giờ (\(H\)) để xác định vị trí Mặt Trời.

Ví dụ minh họa

Với vĩ độ \(\phi = 40°\), độ xích vĩ \(\delta = 20°\), và lúc chính ngọ Mặt Trời (\(H = 0°\)):

$$\sin(\alpha) = \sin 40 \cdot \sin 20 + \cos 40 \cdot \cos 20 \cdot 1 = 0{,}6428 \cdot 0{,}3420 + 0{,}7660 \cdot 0{,}9397 = 0{,}2199 + 0{,}7198 = 0{,}9397$$

Vậy \(\alpha = \arcsin(0{,}9397) \approx 70°\), và góc thiên đỉnh khoảng 20°.

Độ Lệch Gió Mặt Trời theo Ngày tháng

Độ lệch gió mặt trời \(\delta\) là góc giữa tia sáng Mặt Trời và mặt phẳng xích đạo của Trái Đất. Nó là một trong ba yếu tố nhập vào mà máy tính này cần, và nó chỉ phụ thuộc vào ngày tháng — không phụ thuộc vào vị trí của bạn. Nó dao động giữa khoảng \(-23,45^\circ\) tại điểm chí tuyệt mùa Đông và \(+23,45^\circ\) tại điểm chí tuyệt mùa Hè, đi qua \(0^\circ\) tại hai phân điểm.

Các giá trị độ lệch gió mặt trời tiêu biểu trong suốt năm (tên mùa ở Bán cầu Bắc)
Ngày tháng Ngày trong năm \(N\) Độ lệch \(\delta\) Ghi chú
1 tháng 1 1 −23,0° Vừa qua điểm chí tuyệt mùa Đông
21 tháng 1 21 −20,0° Mặt Trời đang lên
21 tháng 2 52 −10,6°  
21 tháng 3 80 0° Phân điểm tháng 3 (≈ 20–21 tháng 3)
21 tháng 4 111 +11,6°  
21 tháng 5 141 +20,0°  
21 tháng 6 172 +23,45° Chí tuyệt mùa Hè — độ lệch cực đại
21 tháng 7 202 +20,4°  
21 tháng 8 233 +12,3°  
21 tháng 9 264 ≈ +0,9° Tiến gần đến phân điểm
23 tháng 9 266 ≈ 0° Phân điểm tháng 9 (≈ 22–23 tháng 9)
21 tháng 10 294 −10,5°  
21 tháng 11 325 −19,9°  
21 tháng 12 355 −23,45° Chí tuyệt mùa Đông — độ lệch cực tiểu

Những giá trị này đến từ phép xấp xỉ Cooper tiêu chuẩn được sử dụng trong toàn bộ công trình kỹ thuật năng lượng mặt trời:

$$\delta = 23.45^\circ \cdot \sin\!\left[ \frac{360\,(284 + N)}{365} \right]$$

trong đó \(N\) là ngày trong năm (\(N = 1\) vào 1 tháng 1) và đối số sin tính bằng độ. Phép xấp xỉ này chính xác tới khoảng \(\pm 0,5^\circ\). Nó bỏ qua năm nhuận, sự tiến động chậm của các phân điểm và độ lệch tâm của quỹ đạo Trái Đất, đó là lý do tại sao các ngày phân điểm trong bảng thay đổi một ngày từ năm này sang năm khác. Để có độ chính xác cao trong thiên văn học hoặc khảo sát, hãy sử dụng thuật toán dựa trên bảng tính thiên văn thay thế; đối với bố trí tấm pin mặt trời, nghiên cứu bóng mát và ước tính ánh sáng ban ngày, \(\pm 0,5^\circ\) thường không đáng kể.

Quy ước dấu: \(\delta\) dương khi Mặt Trời ở phía bắc xích đạo thiên thể. Nhập nó với dấu đó bất kể bạn ở bán cầu nào — vĩ độ phía nam được nhập là âm \(\phi\), vì vậy công thức xử lý cả hai bán cầu tự động.

Quảng cáo

Thời gian Mặt Trời Địa phương để Góc giờ

Góc giờ \(H\) biểu thị khoảng cách của Mặt Trời từ kinh tuyến địa phương của bạn, đo bằng độ xoay của Trái Đất. Trái Đất quay \(360^\circ\) trong 24 giờ, vì vậy một giờ thời gian mặt trời bằng chính xác \(15^\circ\):

$$H = 15^\circ \times (\text{thời gian mặt trời địa phương tính bằng giờ} - 12)$$

Theo quy ước được sử dụng trong máy tính này, \(H\) âm vào buổi sáng (trước giữa trưa mặt trời), bằng không vào giữa trưa mặt trời, và dương vào buổi chiều. Hãy nhận thức rằng một số sách giáo khoa sử dụng dấu ngược lại; vì \(\cos H = \cos(-H)\), góc độ cao tự nó không bị ảnh hưởng, nhưng các công thức phương vị và nhãn mặt trời mọc/lặn là.

Thời gian mặt trời địa phương ↔ góc giờ (cả hai hướng; 15° mỗi giờ, 0,25° mỗi phút)
Thời gian mặt trời địa phương Góc giờ \(H\) Vị trí của Mặt Trời
06:00 −90° Sáng
07:00 −75° Sáng
08:00 −60° Sáng
09:00 −45° Sáng
10:00 −30° Sáng
11:00 −15° Sáng
12:00 0° Giữa trưa mặt trời — Mặt Trời trên kinh tuyến, độ cao tối đa hàng ngày
13:00 +15° Chiều
14:00 +30° Chiều
15:00 +45° Chiều
16:00 +60° Chiều
17:00 +75° Chiều
18:00 +90° Chiều

Đối với các thời điểm giữa các hàng, nội suy tại \(0,25^\circ\) mỗi phút. Ví dụ: 14:20 thời gian mặt trời cho \(H = 15^\circ \times (14.333 - 12) = +35,0^\circ\).

Thời gian mặt trời không phải là giờ đồng hồ

Bảng này sử dụng giờ mặt trời rõ ràng địa phương, trong đó 12:00 là thời điểm Mặt Trời vượt qua kinh tuyến của bạn. Đồng hồ của bạn thường đọc cái gì đó khác, vì ba lý do:

  1. Độ lệch kinh độ. Giờ đồng hồ được thiết lập theo kinh tuyến tiêu chuẩn múi giờ. Mỗi độ kinh độ cách xa kinh tuyến đó làm dịch chuyển giữa trưa mặt trời 4 phút — ở phía đông Mặt Trời đạt đỉnh sớm hơn, ở phía tây muộn hơn.
  2. Phương trình thời gian. Quỹ đạo hình elip của Trái Đất và độ nghiêng trục làm cho giữa trưa mặt trời thực sự trôi dạt so với thời gian trung bình khoảng −14 đến +16 phút trong năm.
  3. Giờ tiết kiệm ánh sáng ngày. Khi nó được quan sát, hãy trừ đi độ lệch (thường là một giờ) trước khi chuyển đổi.

Nếu bạn chỉ cần một câu trả lời xấp xỉ, sử dụng giờ đồng hồ trực tiếp sẽ giới thiệu một sai số lên tới khoảng \(\pm 1\) giờ góc giờ (\(\pm 15^\circ\)), điều này quan trọng nhất gần mặt trời mọc và lặn. Đối với công tác nghiêng tấm pin hoặc bóng mát, hãy chuyển đổi đúng cách sang thời gian mặt trời trước tiên.

Câu hỏi thường gặp

Góc giờ là gì? Góc giờ đo vị trí của Mặt Trời so với thời điểm chính ngọ, tăng thêm 15° cho mỗi giờ. Các giờ buổi sáng mang giá trị âm, còn các giờ buổi chiều mang giá trị dương.

Làm sao để xác định độ xích vĩ Mặt Trời? Một cách tính gần đúng phổ biến là \(\delta = 23{,}45° \cdot \sin(360 \cdot (284 + N)/365)\), trong đó \(N\) là số thứ tự của ngày trong năm.

Tại sao góc cao của tôi lại âm? Kết quả âm có nghĩa là Mặt Trời đang ở dưới đường chân trời — tức là ban đêm hoặc lúc chạng vạng ứng với góc giờ đó.

Cập nhật lần cuối:

Phổ biến nhất trong Vật lý và Kỹ thuật

Xem tất cả máy tính Vật lý và Kỹ thuật