Công cụ này làm được gì
Công cụ tính vật liệu lợp mái quy đổi kích thước mặt bằng công trình và độ dốc mái thành đúng những con số mà nhà cung cấp dùng để báo giá: số square, số bó ngói bitum (shingle) và số cuộn lớp lót (underlayment). Một “square” trong nghề lợp mái là 100 foot vuông (khoảng 9,29 m²) diện tích mái hoàn thiện, và phần lớn ngói bitum được đóng gói ba bó cho mỗi square. Vì công cụ dùng đơn vị foot, inch và square nên nó bám theo tập quán ngành mái của Mỹ — nếu bạn ở Việt Nam, hãy lưu ý các quy cách đóng gói tôn, ngói và màng chống thấm trong nước được tính theo m² hoặc theo viên/tấm, nên bạn cần quy đổi lại. Riêng phần hình học độ dốc thì đúng ở mọi nơi.
Cách sử dụng
Nhập chiều dài và chiều rộng mặt bằng phần công trình được mái che phủ, nhập độ dốc theo kiểu Mỹ — số inch cao lên trên mỗi 12 inch chạy ngang (mái nhà ở phổ biến là 6/12) — rồi nhập tỷ lệ hao hụt. Dùng 10% cho mái dốc hai phía đơn giản (mái chóp/gable), và 15–20% khi mái có sống chéo, khe nước, cửa sổ mái hoặc nhiều đường cắt. Cuối cùng, chọn số bó ngói tương ứng với một square theo đúng sản phẩm bạn định mua.
Công thức
Diện tích mặt bằng phẳng được nhân với hệ số độ dốc \(M\) để bù cho phần nghiêng, sau đó nhân với hệ số hao hụt rồi chia cho 100:
$$\text{Squares} = \frac{L \times W \times M \times (1 + w)}{100}, \qquad M = \frac{\sqrt{r^2 + 144}}{12}$$trong đó \(L\) và \(W\) là chiều dài và chiều rộng mặt bằng tính bằng foot, \(r\) là độ cao lên trên mỗi 12 inch chạy ngang, còn \(w\) là tỷ lệ hao hụt ở dạng số thập phân.
Ví dụ tính thực tế
Một căn nhà 40 ft x 30 ft, độ dốc 6/12 và hao hụt 10%:
$$M = \frac{\sqrt{6^2 + 144}}{12} = \frac{\sqrt{180}}{12} = 1.1180$$$$A = 40 \times 30 \times 1.1180 = 1341.64\,\text{sq ft}$$$$\text{Squares} = \frac{1341.64 \times 1.10}{100} = 14.76$$Với ba bó ngói cho mỗi square, ta cần \(\lceil 14.76 \times 3 \rceil = 45\) bó, đặt hàng 15 square và 4 cuộn lớp lót.
Bảng Hệ số Độ Dốc Mái Nhà
Độ dốc mái nhà được viết dưới dạng độ dâng lên/chạy ngang: số inch mà mái nhà dâng lên theo chiều dọc cho mỗi 12 inch chạy nằm ngang. Vì mặt mái là cạnh huyền của tam giác đó, diện tích dốc luôn lớn hơn diện tích ngang bằng mà nó che phủ. Hệ số dốc là
$$M = \frac{\sqrt{r^{2} + 144} }{12}$$trong đó \(r\) là độ dâng lên tính bằng inch cho mỗi 12 inch chạy. Nhân diện tích nằm ngang (sơ đồ) với \(M\) để tính diện tích mặt mái thực tế, sau đó chia cho 100 để tính các ô mái. Góc độ dốc là \(\arctan(r/12)\).
Các lớp độ dốc dưới đây tuân theo thực tiễn dân cư phổ biến tại Hoa Kỳ và Bộ Luật Nhà Ở Quốc tế (IRC), cho phép ngói asphalt chỉ xuống đến độ dốc 2:12 với ứng dụng lót kép, và thường yêu cầu 4:12 hoặc dốc hơn cho lót một lớp. Các quốc gia khác và tiêu chuẩn lợp mái sử dụng các giới hạn độ dốc khác — kiểm tra các quy tắc áp dụng nơi bạn đang xây dựng.
| Độ dốc (độ dâng lên/12) | Độ dâng lên trên 12 inch chạy | Hệ số \(M\) | Góc | Lớp độ dốc |
|---|---|---|---|---|
| 1/12 | 1 inch | 1.0035 | 4.76° | Độ dốc thấp — ngói asphalt không được phép |
| 2/12 | 2 inch | 1.0138 | 9.46° | Độ dốc thấp — ngói chỉ có lót kép |
| 3/12 | 3 inch | 1.0308 | 14.04° | Độ dốc thấp — lót kép |
| 4/12 | 4 inch | 1.0541 | 18.43° | Tiêu chuẩn — mức tối thiểu phổ biến nhất |
| 5/12 | 5 inch | 1.0833 | 22.62° | Tiêu chuẩn |
| 6/12 | 6 inch | 1.1180 | 26.57° | Tiêu chuẩn — rất phổ biến |
| 7/12 | 7 inch | 1.1577 | 30.26° | Tiêu chuẩn |
| 8/12 | 8 inch | 1.2019 | 33.69° | Tiêu chuẩn — gần giới hạn có thể đi bộ được |
| 9/12 | 9 inch | 1.2500 | 36.87° | Tiêu chuẩn / giới hạn trên |
| 10/12 | 10 inch | 1.3017 | 39.81° | Dốc — chi phí dàn dựng và an toàn điển hình |
| 11/12 | 11 inch | 1.3566 | 42.51° | Dốc |
| 12/12 | 12 inch | 1.4142 | 45.00° | Dốc |
| 14/12 | 14 inch | 1.5366 | 49.40° | Dốc |
| 16/12 | 16 inch | 1.6667 | 53.13° | Dốc |
| 18/12 | 18 inch | 1.8028 | 56.31° | Dốc — cần jack mái hoặc giàn giáo |
Trên khoảng 9/12, mái nhà không còn có thể đi bộ được nữa mà không có jack mái, dây thắt lưng hoặc dàn dựng, vì vậy hầu hết các nhà thầu Hoa Kỳ thêm phụ phí lao động độ dốc dốc. Phụ phí đó ảnh hưởng đến chi phí lao động, không phải số lượng vật liệu — hệ số nhân ở trên đã chiếm mỗi foot vuông bề mặt bổ sung.
Cách Độ Dốc và Lãng Phí Thay Đổi Đơn Hàng
Các giả định được sử dụng cho mỗi hàng dưới đây:
- Diện tích ngang bằng hình chữ nhật đơn giản, mái nhà hình tam giác, không có cửa sổ mái, không có hiên, không có phần thô ra vượt quá diện tích ngang bằng đã nêu.
- Diện tích mái nhà = diện tích ngang bằng × hệ số dốc \(M\) từ bảng trên.
- 1 ô mái = 100 sq ft diện tích mặt mái.
- Các ô mái bao gồm phụ cấp lãng phí; "đơn hàng" là con số đó làm tròn lên ô mái nguyên tiếp theo.
- Các bó được tính bằng \(\lceil S \times 3 \rceil\), tức là 3 bó trên mỗi ô mái — tiêu chuẩn cho ngói 3-tab và hầu hết ngói kiến trúc được bán tại Bắc Mỹ. Một số ngói nặng hoặc thiết kế được đóng gói 4 hoặc 5 bó trên mỗi ô mái; kiểm tra bao bì.
- Cuộn vật liệu lót giả định 400 sq ft phủ sóng trên mỗi cuộn, điển hình cho cuộn ASTM D226 Type I (#15) cảm 4 ô. Một cuộn cảm #30 phủ khoảng 200 sq ft và một cuộn tổng hợp thường phủ khoảng 1.000 sq ft, vì vậy chia cho độ phủ in trên sản phẩm của bạn.
| Diện tích ngang bằng | Độ dốc | Lãng phí | Diện tích mái nhà (sq ft) | Ô mái (với lãng phí) | Ô mái cần đặt | Bó ở 3/ô mái | Cuộn vật liệu lót (400 sq ft) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 40 × 30 ft (1.200 sq ft) | 4/12 | 10% | 1.264,9 | 13,91 | 14 | 42 | 4 |
| 40 × 30 ft | 4/12 | 15% | 1.264,9 | 14,55 | 15 | 44 | 4 |
| 40 × 30 ft | 6/12 | 10% | 1.341,6 | 14,76 | 15 | 45 | 4 |
| 40 × 30 ft | 6/12 | 15% | 1.341,6 | 15,43 | 16 | 47 | 4 |
| 40 × 30 ft | 8/12 | 10% | 1.442,2 | 15,86 | 16 | 48 | 4 |
| 40 × 30 ft | 8/12 | 15% | 1.442,2 | 16,59 | 17 | 50 | 5 |
| 40 × 30 ft | 10/12 | 10% | 1.562,0 | 17,18 | 18 | 52 | 5 |
| 40 × 30 ft | 10/12 | 15% | 1.562,0 | 17,96 | 18 | 54 | 5 |
| 50 × 36 ft (1.800 sq ft) | 6/12 | 15% | 2.012,5 | 23,14 | 24 | 70 | 6 |
Kiểm tra được thực hiện trên mái nhà 40 × 30 ft có độ dốc 6/12 với lãng phí 10%, thay thế vào công thức:
$$M = \frac{\sqrt{6^{2}+144} }{12} = \frac{\sqrt{180} }{12} = \frac{13.4164}{12} = 1.1180$$$$S = \frac{40 \times 30 \times 1.1180 \times (1 + 0.10)}{100} = \frac{1341.64 \times 1.10}{100} = \frac{1475.81}{100} = 14.76 \text{ ô mái}$$$$B = \lceil 14.76 \times 3 \rceil = \lceil 44.27 \rceil = 45 \text{ bó}$$Hai mô hình đáng chú ý. Thứ nhất, độ dốc riêng lẻ làm thay đổi đơn hàng rất nhiều: diện tích ngang bằng 1.200 sq ft tương tự cần thêm khoảng 24% vật liệu ở 10/12 so với 4/12, trước khi bất kỳ lãng phí nào được thêm vào. Thứ hai, tăng lãng phí từ 10% lên 15% trên mái nhà 40 × 30 ft chỉ thêm 2–3 bó — giá nhỏ so với chi phí giao hàng lần thứ hai hoặc bổ sung màu không khớp.
Mẹo Đặt Hàng và Lên Kế Hoạch
- Luôn làm tròn lên, không bao giờ làm tròn xuống. Ngói được bán theo bó nguyên và vật liệu lót theo cuộn nguyên. Làm tròn các ô mái lên đến ô mái nguyên tiếp theo và bó lên đến bó nguyên tiếp theo — một ô mái một phần mà bạn không thể mua là đơn giản là thiếu hụt trên lớp cuối cùng.
- Chọn lãng phí để phù hợp với hình dạng mái. Một mái tam giác đơn giản với hai mặt sạch lãng phí ít: 10% thường là đủ. Mái nhà hình mái, thung lũng, cửa sổ mái, cửa sổ mái, ống khói và đường dốc cắt tạo ra nhiều mảnh vụn hơn — sử dụng 15% đến 20%. Các mái rất phức tạp với nhiều sườn và thung lũng có thể chứng thực thêm; hỏi đội ngũ sẽ cắt nó.
- Mua toàn bộ công việc từ một lô. Ngói asphalt thay đổi một chút về sắc thái giữa các lần sản xuất. Đặt tất cả các bó cùng một lúc, từ cùng một lô màu hoặc số lô, và trộn các bó trên toàn bộ mái khi đặt để bất kỳ biến đổi nhỏ nào được phân tán thay vì tập trung trong một dải nhìn thấy.
- Giữ 1–2 bó dự phòng. Lưu trữ chúng phẳng, tránh ánh nắng, ở một nơi khô ráo. Một bó phù hợp năm năm sau có giá trị cao hơn nhiều so với chi phí nhỏ ngày hôm nay, vì lô màu sẽ lâu rồi biến mất.
- Phương pháp diện tích ngang bằng chỉ bao gồm hình chữ nhật chính. Máy tính này nhân chiều dài × chiều rộng với hệ số dốc. Đo cửa sổ mái, mái hiên, phần thô ra khoang, ga tô và phần thô ra mái/gờ riêng biệt và cộng các ô mái của chúng vào tổng số — phần thô ra 12–24 inch trên một ngôi nhà dài có thể thêm một lượng bề mặt đáng ngạc nhiên.
- Lập ngân sách cho các yêu tố bổ sung mà máy tính này không xác định kích thước. Dải khởi động dọc mái và gờ; nắp sườn và sán, được bán theo tuyến tính — đo tổng độ dài sành và sườn của bạn; cạnh nhỏ giọt dài 10 ft cho mỗi mái và gờ; tấm chắn băng và nước ở thung lũng, ở mái và xung quanh lỗi thấm; kim loại bậc, kim loại thung lũng, ủng ống và lỗi thông gió.
- Ước tính chốt. Với 3 bó trên mỗi ô mái và 4 đinh trên mỗi ngói, một ô mái cần khoảng 320 đinh; gió cao hoặc mô hình đinh sáu nhà sản xuất tăng điều đó lên khoảng 480 trên mỗi ô mái. Thêm 10–15% cho lãng phí và bắn trượt, và kiểm tra độ dài đinh cần thiết cho sàn và số lớp của bạn.
- Kiểm tra các quy tắc áp dụng nơi bạn xây dựng. Loại vật liệu lót và số lớp, phạm vi rào chắn tại mái, độ dốc tối thiểu cho lớp phủ, mô hình khóa đinh chịu gió và liệu tháo rời có được yêu cầu hay không đều được đặt bởi mã địa phương và hướng dẫn cài đặt của nhà sản xuất — những con số được trích dẫn trong bài viết này phản ánh thực tiễn phổ biến tại Hoa Kỳ (IRC và chỉ định sản phẩm ASTM) và không nhất thiết áp dụng ở nơi khác. Xác nhận trước khi đặt hàng, vì yêu cầu rào chắn tại mái và vật liệu lót đặc biệt thay đổi số lượng.
- Xác minh lại đo lường thực tế khi có nhiều tiền đặt cược. Ước tính dựa trên diện tích ngang bằng là tuyệt vời cho ngân sách và đơn hàng giao hàng; đối với một lệnh giá chặt chẽ, có các mặt phẳng được đo trực tiếp, bằng băng, máy bay không người lái hoặc báo cáo không khí.
Số lượng đơn hàng và lịch trình giao hàng cũng là câu hỏi tải: các bó rất nặng — khoảng 60–80 lb mỗi cái cho ngói asphalt phổ biến — vì vậy xác nhận rằng sàn mái, phạm vi của cánh giao hàng và kế hoạch xếp chồng của bạn có thể xử lý một đơn hàng đầy đủ trải dài trên mái thay vì xếp chồng ở một chỗ.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao diện tích mái lớn hơn diện tích mặt bằng? Mặt phẳng nghiêng luôn dài hơn hình chiếu bằng của nó, nên mái dốc 6/12 cần nhiều vật liệu hơn khoảng 12% so với con số đọc trên bản vẽ mặt bằng.
Một bó có bao nhiêu tấm ngói? Thường là 20–29 tấm tùy kiểu ngói; đơn vị đáng tin cậy là “số bó trên mỗi square”, và đó chính là lý do công cụ hỏi bạn thông số này.
Có nên làm tròn lên không? Có. Nhà cung cấp chỉ bán nguyên bó và nguyên cuộn, hơn nữa phần vật liệu dư luôn hữu ích cho việc sửa chữa về sau.