Thuế TNCN khi bán nhà, đất là gì, ai cần tính?
Khi một cá nhân bán (chuyển nhượng) nhà, đất, người bán phải nộp thuế thu nhập cá nhân (thuế TNCN) bằng 2% giá chuyển nhượng. Thuế tính trên giá bán, không trừ giá mua hay chi phí, nên bán lỗ vẫn phải nộp.
Công cụ dành cho người bán muốn biết trước số thuế và người mua muốn dự trù lệ phí trước bạ. Công cụ áp dụng pháp luật Việt Nam theo ngày hợp đồng có hiệu lực: hợp đồng từ ngày 01/07/2026 theo Luật Thuế TNCN 109/2025/QH15 và Nghị định 253/2026/NĐ-CP; hợp đồng trước ngày đó theo Luật Thuế TNCN 04/2007/QH12 đã sửa đổi và Thông tư 111/2013/TT-BTC.
Căn cứ pháp lý
| Văn bản, điều | Quy định | Hiệu lực |
|---|---|---|
| Luật 109/2025/QH15, Điều 14 k1, k2 | Thuế = giá chuyển nhượng × 2%; thời điểm là khi hợp đồng có hiệu lực. | từ 01/07/2026 |
| Luật 109/2025/QH15, Điều 4 k1, k2 | Miễn thuế giữa người thân; miễn nhà ở, đất ở duy nhất. | từ 01/07/2026 |
| Luật 109/2025/QH15, Điều 24 k1 | Người không cư trú cũng chịu 2%. | từ 01/07/2026 |
| Nghị định 253/2026/NĐ-CP, Điều 18, Điều 19 k1, k2 | Danh sách người thân; nhà duy nhất: 183 ngày, bán toàn bộ, trừ nhà hình thành trong tương lai. | từ 01/07/2026 |
| Nghị định 253/2026/NĐ-CP, Điều 57 k1, k2, k3, k5, k6 | Giá không thấp hơn bảng giá; thời điểm tính; đồng sở hữu. | từ 01/07/2026 |
| Luật 71/2014/QH13, Điều 2 k7 | Thuế suất 2% trên giá chuyển nhượng. | 01/01/2015 – 30/06/2026 |
| Thông tư 111/2013/TT-BTC, Điều 3 k1 a, b; 12 | Miễn thuế người thân, nhà duy nhất; giá không thấp hơn giá UBND tỉnh. | 01/09/2013 – 30/06/2026 |
| Nghị định 10/2022/NĐ-CP, Điều 7 k1; 8 k1 | Giá tính lệ phí trước bạ; mức 0,5%, tối đa 500 triệu đồng. | từ 01/03/2022 |
| Nghị định 10/2022/NĐ-CP, Điều 10 k10 | Miễn lệ phí khi thừa kế, quà tặng giữa người thân. | từ 01/03/2022 |
| Nghị định 175/2025/NĐ-CP, Điều 1 k2 a | Chỉ chuyển quyền sử dụng đất: lệ phí tính theo bảng giá đất. | từ 01/07/2025 |
"k" là khoản. Luật 109/2025 là Luật Thuế thu nhập cá nhân mới. Luật 71/2014 sửa Điều 23 khoản 2 Luật 04/2007. Ngày 01/07/2026, Luật 109/2025 và Nghị định 253/2026 thay Luật 04/2007 và Thông tư 111/2013 cho khoản thu nhập này.
Cách tính thuế TNCN khi bán nhà, đất
Năm bước, mỗi bước là một dòng trong bảng kết quả.
- Chọn luật áp dụng theo ngày hợp đồng có hiệu lực (Luật 109/2025 Điều 14 khoản 2). Nếu hợp đồng thỏa thuận bên mua nộp thuế thay, lấy ngày đăng ký sang tên (Nghị định 253/2026 Điều 57 khoản 5).
- Tính giá theo bảng giá của tỉnh: diện tích đất × đơn giá trong bảng giá đất × hệ số điều chỉnh (nếu có), cộng giá nhà theo giá tính lệ phí trước bạ nhà do UBND tỉnh ban hành (Nghị định 253/2026 Điều 57 khoản 2, 3).
- Chọn giá tính thuế: lấy giá trên hợp đồng. Nếu hợp đồng không ghi giá hoặc ghi thấp hơn giá theo bảng giá thì lấy giá theo bảng giá.
- Chia theo tỷ lệ sở hữu: nhà, đất đồng sở hữu thì mỗi người nộp thuế trên phần của mình; không có giấy tờ ghi tỷ lệ thì chia đều (Nghị định 253/2026 Điều 57 khoản 6 điểm a).
- Nhân 2% và xét miễn (Luật 109/2025 Điều 14 khoản 1; Điều 4 khoản 1, 2). Nếu được miễn, số thuế phải nộp là 0 đ.
Công thức chính:
$$\begin{aligned} G_{bg} &= S \times D \times k + N \\ B &= \max\left(G_{hd},\ G_{bg}\right) \\ T &= 2\% \times B \times s \end{aligned}$$Trong đó: \(S\) là diện tích đất (m²), \(D\) là đơn giá đất theo bảng giá (đ/m²), \(k\) là hệ số điều chỉnh giá đất (không có thì bằng 1), \(N\) là giá nhà theo giá tính lệ phí trước bạ, \(G_{hd}\) là giá trên hợp đồng, \(G_{bg}\) là giá theo bảng giá, \(B\) là giá tính thuế, \(s\) là tỷ lệ sở hữu của bạn, \(T\) là thuế TNCN trước khi xét miễn. Nếu chưa nhập bảng giá, \(B = G_{hd}\).
Lệ phí trước bạ bên mua nộp: \(L = \min\left(0{,}5\% \times B_L;\ 500.000.000\right)\), với \(B_L\) là giá tính lệ phí trước bạ của cả tài sản (không chia theo tỷ lệ sở hữu).
| Khoản | Mức | Áp dụng từ |
|---|---|---|
| Thuế suất (Luật 71/2014 Điều 2 k7) | 2% giá chuyển nhượng | 01/01/2015 – 30/06/2026 |
| Thuế suất (Luật 109/2025 Điều 14 k1) | 2% giá chuyển nhượng | 01/07/2026 |
| Sở hữu tối thiểu để miễn nhà duy nhất (Thông tư 111/2013; Nghị định 253/2026 Điều 19 k2 b) | 183 ngày từ ngày cấp sổ | trước và từ 01/07/2026 |
| Lệ phí trước bạ nhà, đất (Nghị định 10/2022 Điều 8 k1) | 0,5% | 01/03/2022 |
| Lệ phí trước bạ tối đa (Nghị định 10/2022 Điều 8) | 500.000.000 đ/tài sản/lần | 01/03/2022 |
| Chỉ chuyển quyền sử dụng đất (Nghị định 175/2025) | lệ phí theo bảng giá đất | 01/07/2025 |
Làm tròn: số thuế làm tròn một lần đến đồng ở bước cuối (từ 0,5 đồng làm tròn lên). Thuế TNCN không có mức trần.
Ví dụ tính thuế bán nhà, đất
Ví dụ 1: giá hợp đồng thấp hơn bảng giá. Hợp đồng có hiệu lực ngày 15/08/2026, ghi giá 1.500.000.000 đ. Thửa đất 60 m², đơn giá trong bảng giá đất 30.000.000 đ/m², nhà trên đất có giá tính lệ phí trước bạ 200.000.000 đ. Người bán sở hữu 100%, không thuộc diện miễn.
- Giá theo bảng giá: 60 × 30.000.000 + 200.000.000 = 2.000.000.000 đ.
- Giá hợp đồng 1.500.000.000 đ thấp hơn, nên giá tính thuế là 2.000.000.000 đ.
- Thuế TNCN: 2% × 2.000.000.000 = 40.000.000 đ.
- Lệ phí trước bạ bên mua nộp: 0,5% × 2.000.000.000 = 10.000.000 đ.
Công cụ mở sẵn ví dụ này, với ngày hợp đồng là hôm nay. Nếu hợp đồng ghi 3.000.000.000 đ thì tính theo giá hợp đồng: thuế 60.000.000 đ, lệ phí trước bạ 15.000.000 đ.
Ví dụ 2: sát ngưỡng 183 ngày. Nhà ở duy nhất, Giấy chứng nhận cấp ngày 01/01/2026, bán toàn bộ với giá 4.000.000.000 đ. Hợp đồng có hiệu lực ngày 02/07/2026 thì mới sở hữu 182 ngày, chưa được miễn: nộp 80.000.000 đ. Hợp đồng có hiệu lực ngày 03/07/2026 thì đủ 183 ngày, được miễn: nộp 0 đ.
Ví dụ 3: đồng sở hữu. Giá hợp đồng 1.234.567.891 đ, bạn sở hữu 33,33%. Phần của bạn: 411.481.478 đ. Thuế: 1.234.567.891 × 33,33% × 2% = 8.229.629,56 đ, làm tròn thành 8.229.630 đ. Lệ phí trước bạ tính trên cả tài sản: 6.172.839 đ.
Mốc thay đổi và cách công cụ chọn kỳ
Từ ngày 01/07/2026, Luật 109/2025 và Nghị định 253/2026 thay luật cũ. Các con số không đổi: thuế suất vẫn 2%, giá tính thuế vẫn không thấp hơn bảng giá, danh sách người thân và mốc 183 ngày giữ nguyên. Nghị định 253/2026 ghi rõ nhà ở hình thành trong tương lai không được miễn theo diện nhà ở duy nhất.
Từ ngày 01/07/2025, khi chỉ chuyển quyền sử dụng đất (không có nhà), lệ phí trước bạ tính theo bảng giá đất, kể cả khi giá hợp đồng cao hơn. Trước ngày đó, giá hợp đồng cao hơn thì lấy giá hợp đồng.
Công cụ chọn luật theo ô "Ngày hợp đồng chuyển nhượng có hiệu lực". Công cụ hỗ trợ hợp đồng từ ngày 01/01/2024.
Trường hợp đặc biệt và điều công cụ không tính
- Người thân được miễn là danh sách đóng: vợ với chồng; cha mẹ đẻ với con đẻ; cha mẹ nuôi với con nuôi; cha mẹ chồng với con dâu; cha mẹ vợ với con rể; ông bà nội với cháu nội; ông bà ngoại với cháu ngoại; anh chị em ruột. Cô, dì, chú, bác, anh chị em họ, anh chị em dâu rể không được miễn.
- Miễn thuế TNCN không kéo theo miễn lệ phí trước bạ: mua bán giữa người thân vẫn nộp lệ phí trước bạ 0,5%. Lệ phí chỉ được miễn khi là thừa kế hoặc quà tặng giữa những người trên (Nghị định 10/2022 Điều 10 khoản 10).
- Nhà ở duy nhất xét riêng từng người đồng sở hữu. Bán một phần, hoặc còn thêm một nhà hình thành trong tương lai, thì không được miễn. Bạn tự khai và tự chịu trách nhiệm; khai sai bị truy thu và phạt.
Công cụ không tính: nhận thừa kế, quà tặng bất động sản (thuế 10%, công cụ riêng); cá nhân kinh doanh bất động sản, doanh nghiệp, góp vốn bằng bất động sản; cho thuê lại đất; giảm lệ phí trước bạ cho công dân số; phí công chứng, lệ phí cấp sổ. Công cụ so sánh tổng giá hợp đồng với tổng giá theo bảng giá, chưa so riêng phần đất và phần nhà khi hợp đồng ghi tách hai phần.
Chưa xác minh bản gốc: Thông tư 92/2015/TT-BTC (sửa quy định giá tính thuế của Thông tư 111/2013) chưa mở được bản gốc; quy tắc giá cho hợp đồng trước 01/07/2026 đang theo bản gốc Thông tư 111/2013, cùng nguyên tắc với Nghị định 253/2026. Quy định miễn lệ phí trước bạ tại Nghị định 10/2022 Điều 10 khoản 10 chưa đối chiếu hết các văn bản sửa đổi.
Cách nhập dữ liệu
- Ngày hợp đồng có hiệu lực: ngày công chứng, chứng thực hợp đồng (dạng ngày/tháng/năm). Trang tự điền ngày hôm nay; các ô số điền sẵn Ví dụ 1, hãy thay bằng số của bạn và xoá ô bảng giá nếu chưa tra.
- Quan hệ giữa hai bên: theo giấy tờ hộ tịch. Chọn người thân thì ô nhà ở duy nhất được ẩn.
- Nhà ở, đất ở duy nhất: chọn "Có" rồi nhập loại bất động sản, ngày cấp Giấy chứng nhận (ghi trên sổ; cấp đổi, cấp lại thì lấy ngày cấp lần trước) và bán toàn bộ hay một phần.
- Giá trên hợp đồng: số tiền của toàn bộ nhà, đất, nhập số nguyên, ví dụ 3.000.000.000. Để trống nếu hợp đồng không ghi giá.
- Diện tích, đơn giá, hệ số: diện tích lấy trên sổ; đơn giá tra trong bảng giá đất hiện hành của UBND tỉnh theo vị trí thửa đất; hệ số điều chỉnh (nếu tỉnh có) dùng dấu phẩy thập phân, ví dụ 1,2. Phải nhập cả diện tích và đơn giá, hoặc để trống cả hai.
- Giá nhà: giá tính lệ phí trước bạ nhà do UBND tỉnh ban hành. Căn hộ chung cư: nhập giá tính lệ phí trước bạ của căn hộ vào ô này.
- Tỷ lệ sở hữu: phần trăm của bạn, ví dụ 50 hoặc 33,33. Để trống là 100%.
Câu hỏi thường gặp
Bán nhà lỗ có phải nộp thuế TNCN không?
Có. Thuế bằng 2% giá chuyển nhượng, không phụ thuộc lãi hay lỗ. Chỉ các trường hợp miễn thuế (người thân, nhà ở duy nhất) mới không phải nộp.
Ghi giá hợp đồng thấp có giảm được thuế không?
Không, nếu giá ghi thấp hơn giá theo bảng giá đất của tỉnh. Khi đó cơ quan thuế tính theo bảng giá (Nghị định 253/2026 Điều 57 khoản 2).
Vợ chồng cùng đứng tên sổ thì mỗi người nộp bao nhiêu?
Mỗi người nộp 2% trên phần của mình theo tỷ lệ sở hữu; không có giấy tờ thì chia đều. Ví dụ bán 3.000.000.000 đ, mỗi người 50%: mỗi người nộp 30.000.000 đ, tổng vẫn là 60.000.000 đ.
Bán nhà cho anh ruột có phải nộp lệ phí trước bạ không?
Người bán được miễn thuế TNCN, nhưng người mua vẫn nộp lệ phí trước bạ 0,5% vì đây là mua bán, không phải tặng cho hay thừa kế.