Bu hesaplayıcı ne işe yarar?
Uçak iniş mesafesi hesaplayıcı, bir uçağın piste temas edip tamamen durması için ne kadar pist uzunluğuna ihtiyaç duyduğunu tahmin eder. Flare (yuvarlama) sırasında havada kat edilen mesafeyi, frenleme sırasındaki yerde yuvarlanma mesafesiyle birleştirir; ardından operasyonel planlamada yaygın olduğu gibi isteğe bağlı bir emniyet katsayısı uygular. Bu araç fizik temelli bir eğitim ve planlama tahminidir; onaylı uçuş el kitabının yerini tutmaz.
Nasıl kullanılır?
Dokunma anındaki hava hızını knot olarak, kafa rüzgârı bileşenini (kuyruk rüzgârı için negatif değer girin), etkin frenleme katsayısını, pist eğimini yüzde olarak (yokuş yukarı için pozitif), flare süresini saniye olarak ve emniyet katsayısını girin. Tipik frenleme katsayıları; orta şiddette frenlemeyle kuru zeminde yaklaşık 0,4, ıslak zeminde 0,2, buzlu yüzeylerde ise 0,1 veya daha düşüktür. 1,67 emniyet katsayısı, yaygın kullanılan kuru pist için %60 kuralına karşılık gelir.
Formül açıklaması
Dokunma anındaki yer hızı, hava hızından kafa rüzgârının çıkarılmasıyla bulunur ve metre/saniyeye çevrilir. Sabit yavaşlama varsayımıyla yerde yuvarlanma mesafesi şöyledir:
$$s_{\text{roll}} = \frac{V_g^2}{2\,g\,(\mu + G)}$$Burada \(V_g\) m/s cinsinden yer hızı, \(g = 9.80665\ \text{m/s}^2\), \(\mu\) etkin frenleme katsayısı ve \(G\) kesir olarak pist eğimidir. Havada kat edilen mesafe \(V_g \, t_{\text{flare}}\) kadardır; gereken pist uzunluğu ise \(K\,(s_{\text{roll}} + V_g t_{\text{flare}})\) ile bulunur.
Çözümlü örnek
10 kt kafa rüzgârıyla 130 kt hızla yapılan bir dokunuşta \(V_g = 120\ \text{kt} = 61.73\ \text{m/s}\) olur. \(\mu = 0.4\) ve düz bir pist için:
$$s_{\text{roll}} = \frac{61.73^2}{2 \times 9.80665 \times 0.4} = 485.8\ \text{m}$$3 saniyelik flare ile havada alınan mesafe \(61.73 \times 3 = 185.2\) m olur; gerçek iniş mesafesi yaklaşık 671 m çıkar. Bunu \(K = 1.67\) ile çarptığımızda gereken pist uzunluğu yaklaşık 1.121 m bulunur.
Sık sorulan sorular
Kafa rüzgârı inişi neden kısaltır?
Mesafe yer hızının karesiyle orantılıdır. Bu yüzden küçük bir kafa rüzgârı bile yok edilmesi gereken enerjiyi azaltır ve yuvarlanma mesafesini belirgin biçimde kısaltır. Kuyruk rüzgârı ise tam tersi etki yapar.
Uçağın ağırlığı önemli mi?
Gerçekte ağırlık yaklaşma hızını ve fren enerjisini etkiler. Burada bu etkiyi girdiğiniz dokunma hızı üzerinden yansıtırsınız; çünkü daha ağır bir uçak daha yüksek hızla iner.
Sonuç uçuş planlaması için güvenli midir?
Hayır. Gerçek operasyonlarda uçak uçuş el kitabını, güncel pist durumu raporlarını ve işletmenizin prosedürlerini kullanın.
Farklı Koşullarda İniş Mesafesi
Tüm satırlar 130 kt temas hızını, 3 s düzeltme süresini ve K = 1,67 güvenlik faktörünü kullanır. Yalnızca yan/baş rüzgâr, frenleme katsayısı ve eğim değişir. Formül \(D = K\left(\frac{v_g^2}{2a} + v_g t_{flare}\right)\) şeklindedir; burada \(v_g = 0.514444\,(V_{td} - V_{headwind})\) ve \(a = 9.80665\,(\mu + \text{eğim}/100)\)'dir. Pozitif baş rüzgâr değeri baş rüzgârı, negatif değer kuyruk rüzgârıdır. Pozitif eğim yokuş yukarıdır ve yuvarlanmayı kısaltır; negatif eğim inişli yokuştur. Yerde yuvarlanma ve hava mesafesi faktörsüzdür. Gerekli pist uzunluğu, faktörlü toplam \(D\) değeridir.
| Durum | Baş rüzgâr (kt) | Frenleme katsayısı | Eğim (%) | Yer hızı (m/s) | Yerde yuvarlanma (m / ft) | Hava mesafesi (m / ft) | Gerekli pist uzunluğu (m / ft) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Referans, kuru | 0 | 0,4 | 0 | 66,88 | 570 / 1.870 | 201 / 658 | 1287 / 4.223 |
| 10 kt baş rüzgâr | +10 | 0,4 | 0 | 61,73 | 486 / 1.594 | 185 / 608 | 1.121 / 3.676 |
| 10 kt kuyruk rüzgârı | -10 | 0,4 | 0 | 72,02 | 661 / 2.169 | 216 / 709 | 1.465 / 4.806 |
| Islak pist | 0 | 0,2 | 0 | 66,88 | 1.140 / 3.741 | 201 / 658 | 2.239 / 7.346 |
| Buzlu pist | 0 | 0,1 | 0 | 66,88 | 2.280 / 7.482 | 201 / 658 | 4143 / 13.594 |
| Yokuş aşağı %2, kuru | 0 | 0,4 | -2 | 66,88 | 600 / 1.969 | 201 / 658 | 1.337 / 4.387 |
| Yokuş yukarı %2, kuru | 0 | 0,4 | +2 | 66,88 | 543 / 1.781 | 201 / 658 | 1.242 / 4.074 |
| En kötü kombinasyon | -10 | 0,2 | -2 | 72,02 | 1.469 / 4.821 | 216 / 709 | 2.815 / 9.234 |
Çalışılmış kontrol (referans satır): \(v_g = 0.514444 \times 130 = 66.878\) m/s ve \(a = 9.80665 \times 0.4 = 3.9227\) m/s². Buradan \(D = 1.67\left(\frac{66.878^2}{2 \times 3.9227} + 66.878 \times 3\right) = 1.67\,(570.1 + 200.6) \approx 1{,}287\) m, yaklaşık 4.223 ft eder.
Bunlar basitleştirilmiş planlama tahminleridir, onaylı performans verisi değildir. Gerçek iniş mesafeleri uçağın uçuş el kitabından alınmalıdır.
Pist Yüzeyine Göre Tipik Frenleme Katsayıları
Hesaplayıcı, g'nin bir kesri olarak ortalama yavaşlamayı ifade eden tek bir etkin frenleme katsayısı \(\mu\) kullanır. Bunlar basitleştirilmiş planlama değerleridir.
| Yüzey durumu | Etkin frenleme katsayısı \(\mu\) | Yaklaşık frenleme etkinliği kategorisi |
|---|---|---|
| Kuru, orta frenleme | yaklaşık 0,4 | İyi |
| Islak | yaklaşık 0,2 | Çoğunlukla orta, yüzey dokusu ve su derinliğine bağlı |
| Buzlu | 0,1 veya daha az | Zayıf |
Bildirilen frenleme etkinliği: pist raporları genellikle frenlemeyi iyi, orta veya zayıf olarak tanımlar; bazı raporlama sistemleri iyi-orta ve orta-zayıf gibi ara basamaklar ekler. Yukarıdaki eşleştirme yalnızca kaba bir rehberdir. Bildirilen frenleme etkinliği pilot raporlarından veya sürtünme ölçüm cihazlarından gelir ve bu okumalar burada kullanılan etkin yavaşlama katsayısıyla aynı büyüklük değildir. Durgun su, çamur ve kar, basit bir ıslak değerden çok daha kötü frenlemeye yol açabilir; hidroplanlama ise frenlemeyi daha da azaltabilir.
Önemli: bunlar basitleştirilmiş planlama değerleridir, onaylı veriler değildir. Gerçek operasyonel kararlar için onaylı uçak performans verilerini ve güncel pist durum raporlarını kullanın.
Knot, m/s ve Mesafe Dönüşümleri
- 1 kt = 0,514444 m/s
- 1 kt = 1,852 km/s (tam olarak saatte bir deniz mili)
- 1 m = 3,28084 ft
- 1 ft = 0,3048 m
Yaygın temas hızları
| Hız (kt) | Hız (m/s) | Hız (km/sa) |
|---|---|---|
| 60 | 30,867 | 111,1 |
| 80 | 41,156 | 148,2 |
| 100 | 51,444 | 185,2 |
| 130 | 66,878 | 240,8 |
| 150 | 77,167 | 277,8 |
Pist uzunlukları
| Uzunluk (m) | Uzunluk (ft) |
|---|---|
| 1.000 | 3.281 |
| 1.500 | 4.921 |
| 2.000 | 6.562 |
| 3.000 | 9.843 |
Bir hızı formül için dönüştürmek üzere knot değerini 0,514444 ile çarpın. Örneğin, \(130 \times 0.514444 = 66.878\) m/s.