Bu hesaplayıcı ne işe yarar?
Dingil Ağırlık Dağılımı Hesaplayıcı, araca yüklenen kargonun ön ve arka dingiller arasında nasıl paylaşıldığını tahmin eder ve her dingilin yükünü yasal ya da üretici tarafından belirlenen sınırla karşılaştırır. Toplam araç ağırlığı sınırlar içinde olsa bile tek bir dingilin aşırı yüklenmesi; yol kenarı denetimlerinde ceza yazılmasının, lastiklerin, frenlerin ve süspansiyonun erken yıpranmasının en sık nedenlerinden biridir. Bu araç sürücülerin, filo yöneticilerinin ve yükleme yapan ekiplerin yükü hiçbir dingil sınırı aşmayacak şekilde konumlandırmasına yardımcı olur.
Birim notu: Örneklerde ABD'de yaygın olan fit (ft) ve libre (lb) kullanılmıştır. Türkiye'de dingil ağırlıkları kilogram/ton cinsinden ölçülür ve yasal üst sınırlar Karayolları Trafik Yönetmeliği ile belirlenir (örneğin tek dingilde 10 ton gibi). Formülün matematiği birimden bağımsız çalışır: tüm değerleri kg ve metre girerseniz sonuçlar da kg cinsinden çıkar; ancak sınır değerlerini kendi ülkenizin mevzuatına göre girmelisiniz.
Formülün mantığı
Aracı, birbirinden \(L\) kadar uzakta (dingil mesafesi) iki dingille desteklenen basit bir kiriş gibi düşünün. Ön dingile \(d\) mesafesinde duran \(W\) ağırlığındaki yük, tıpkı bir kaldıraç gibi dengelenir; dolayısıyla her dingilin taşıdığı pay şöyle olur:
$$W_{rear} = W \times \frac{d}{L}, \qquad W_{front} = W \times \frac{L-d}{L}$$Burada \(W\) = yük ağırlığı, \(d\) = yükün ön dingile olan uzaklığı, \(L\) = dingiller arası mesafedir. Her dingilin üzerinde zaten bulunan boş (dara) ağırlığı eklediğinizde toplam dingil yükünü elde edersiniz. Yasal pay ise \(\text{Pay} = \text{Sınır} - \text{Yük}\) şeklinde hesaplanır.
Nasıl kullanılır?
Dingil mesafesini, yük ağırlığını ve yükün ağırlık merkezinin ön dingile olan uzaklığını girin. Ardından her dingilin üzerindeki boş ağırlığı ve her dingil için yasal sınırı ekleyin. Sonuç bölümünde ön ve arka dingil yükleri, toplam ağırlık ve ne kadar boşta kapasite (pay) kaldığı görünür. Payın negatif çıkması, o dingilin aşırı yüklendiği anlamına gelir.
Örnek hesaplama
Diyelim ki \(L = 12\) ft, \(W = 6000\) lb ağırlığındaki yük ön dingilin \(d = 4\) ft gerisine yerleştirildi; ön dingilde 4000 lb, arka dingilde 6000 lb dara ağırlığı var ve sınırlar sırasıyla 12000 lb ile 20000 lb.
$$W_{rear} = 6000 \times \frac{4}{12} = 2000\,\text{lb}$$$$W_{front} = 6000 \times \frac{8}{12} = 4000\,\text{lb}$$Ön dingil yükü \(= 4000 + 4000 = 8000\) lb, arka dingil yükü \(= 6000 + 2000 = 8000\) lb olur; toplam 16.000 lb eder. Paylar ön dingilde \(12000 - 8000 = 4000\) lb, arka dingilde \(20000 - 8000 = 12000\) lb olduğundan yükleme sınırlar içindedir.
Sıkça sorulan sorular
Yükü öne kaydırmak işe yarar mı? Evet. Yükü ön dingile yaklaştırmak, arka dingilden ağırlık alır; arka dingil sınırı aştığında en pratik çözümdür.
Toplam ağırlık yasalken neden bir dingil sınırı aşıyor? Çünkü her dingilin kendi sınırı vardır. Hatalı yerleşim, azami yüklü ağırlık kurallara uygun olsa bile tek bir dingili aşırı yükleyebilir.
Hangi birimleri kullanmalıyım? Kendi içinde tutarlı olmak kaydıyla istediğinizi kullanabilirsiniz. Örnekte fit ve libre kullanıldı, ancak oranlar metre ve kilogramda da bire bir aynı şekilde çalışır.