Bileşik gönye kesimi nedir?
Bileşik gönye kesimi, aynı anda iki açı kullanılarak yapılan kesimdir. Testere tablası döndürülür (gönye açısı) ve bıçak yana yatırılır (pah açısı). Parçanın yanları dışa ya da içe doğru eğimliyse ve aynı zamanda bir köşede birleşiyorsa bu kesime ihtiyacınız olur. Ağzı genişleyen saksılar, huniler, kenarı açık tepsiler, abajurlar ve konik sütunlar buna örnektir. Ayarları göz kararı yaparsanız birleşim yerlerinde aralık kalır. Yanlar eğimli olduğunda iki açıdan hiçbiri artık köşe açısının yarısına eşit değildir.
Hesaplayıcı nasıl kullanılır?
Önce köşe açısını girin. Bu, yan yana gelen iki kenarın tam yukarıdan bakıldığında aralarında kalan iç açıdır. Dört kenarlı bir kutuda 90°, altıgende 120°, sekizgende 135° olur. Ardından eğim açısını girin. Bu değer, her bir yanın dikeyden ne kadar uzaklaştığını gösterir. 0° eğim dik duvar anlamına gelir. Bu durumda birleşim yalnızca pah kesimine dönüşür. Sonuçlar, tahtanın yüzü aşağıda olacak şekilde testere tablasına düz yatırıldığı varsayımıyla hesaplanır.
Formül
\(C\) köşe açısı, \(S\) ise dikeyden ölçülen eğim olsun. Önce yarım sapma açısı \(\theta\) bulunur:
$$\theta = \frac{180^\circ - C}{2}$$Bundan sonra iki testere ayarı şöyle hesaplanır:
$$M = \arctan(\sin S \tan\theta), \qquad B = \arcsin(\cos S \sin\theta)$$Sınır durumları sonucu doğrular. Yanlar dik olduğunda (\(S = 0\)) gönye açısı 0° çıkar, pah açısı ise \(\theta\) değerine eşit olur. Yanlar tamamen yatık olduğunda (\(S = 90^\circ\)) kesim, pahı olmayan ve açısı \(\theta\) olan sıradan bir resim çerçevesi gönyesine dönüşür.
Örnek hesaplama
Kare tabanlı (\(C = 90^\circ\)) ve yanları dışa doğru 45° eğimli bir saksı yapalım. Bu durumda \(\theta = 45^\circ\) olur:
$$M = \arctan(\sin 45^\circ \times \tan 45^\circ) = \arctan(0.7071) = 35.26^\circ$$$$B = \arcsin(\cos 45^\circ \times \sin 45^\circ) = \arcsin(0.5) = 30^\circ$$Testereyi 35,26° gönye ve 30° pah açısına ayarlayın.
Sık sorulan sorular
Testerem iki ondalık basamağa kadar ayarlanamıyor. Bu sorun olur mu? Değeri en yakın ondalığa yuvarlayın ve önce artık bir parça üzerinde deneme kesimi yapın. Küçük hatalar her birleşimde birikir. Bu yüzden çok kenarlı kutularda son birleşimi yerine oturacak şekilde rötuşlayın.
Planımda eğim yataydan verilmişse ne yapmalıyım? Hesaplayıcıya girmeden önce bu değeri 90°'den çıkarın. Yataydan 60° eğimli bir yan, dikeyden 30° eğimlidir.
Kartonpiyer (tavan pervazı) kesiminde de aynı hesap mı kullanılır? Evet. Pervazın duvara yaslanma açısını eğim açısı olarak, duvarların oluşturduğu köşeyi de köşe açısı olarak girin. Ardından pervazı tablaya düz yatırarak kesin.
Testerenizi Ayarlama
- Gönye ölçeğinizin nasıl okunduğunu kontrol edin. Çoğu gönye testeresinin ölçeği, düz kesim için 0° gösterir; bu nedenle hesaplanan gönye açısını \(M\) doğrudan girebilirsiniz. Bazı tezgâh testeresi gönye ayaklarında ise düz kesimde 90° okunur. Bunlarda \(90^\circ - M\) ayarlayın. Örnek 1 için bu \(90^\circ - 11.2^\circ = 78.8^\circ\) değeridir.
- Yatırma ölçeğinizin nasıl okunduğunu kontrol edin. Çoğu testere, bıçak dikken 0° gösterir; bu, hesap makinesiyle uyumludur. Bazı testere veya aparatlar ise eğimi tabladan ölçer. Kaliteli malzemeyi kesmeden önce bir deneme kesimi yapın ve bir açıölçer veya yatırma ölçer ile ölçün.
- Yatırma açısı testerenizin eğebileceğinden fazlaysa: iş parçasını uzun bir yardımcı kılavuza karşı kenarı üzerine dikin ve \(90^\circ - B\) açısında kesin. Bu, daha küçük bir bıçak eğimiyle aynı yüz açısını verir. Parçayı sıkıca sabitleyin veya tutun, çünkü uzun ve dar bir iş parçası kesim sırasında kayabilir.
- Karşılıklı uçlar için ayarları aynalayın. Her kenarın iki ucu zıt yönlere eğilir. Bir ucu gönyeyi sola döndürülmüş, diğerini sağa döndürülmüş halde kesin; yatırma açısını aynı tutun. Alternatif olarak kesimler arasında iş parçasını çevirin. Her parçanın iç yüzünü ve üst kenarını işaretleyin ki yönelim tutarlı kalsın.
- Önce hurdadan deneme montajı yapın. Hurda malzemeden tam bir kenar takımı kesin ve kuru olarak birleştirin. Küçük hatalar her birleşimde birikir; altı veya sekiz kenarlı bir parçada 0,2°'lik bir hata son birleşimde gözle görülür bir boşluk bırakabilir. Hurda montaj sıkıca kapanana kadar testereyi ayarlayın.
- Parçaları biraz uzun kesin. İlk kesimleri biraz fazla ölçülü yapın. Açılar doğrulandıktan sonra, malzeme israf etmeden hataları düzeltebilmeniz için son uzunluğa kırpın.
- Ayarları tekrarlanabilir tutun. Testereyi değiştirmeden eşleşen parçaları gruplar halinde kesin. Her kenarın aynı uzunlukta çıkması için bir durdurma bloğu kullanın.