Altın Ağırlık Hesaplayıcı Nedir?
Bu hesaplayıcı, bir altın parçasının ağırlığını hacmine göre tahmin eder. Hesaplama, kütle, yoğunluk ve hacim arasındaki temel ilişkiye dayanır: ağırlık, yoğunluk ile hacmin çarpımına eşittir. Saf (24 ayar) altının yoğunluğu 19.320 kg/m³, yani 19,32 gram/santimetreküp'tür. Bu değer, yaygın metaller arasındaki en yüksek yoğunluklardan biridir; bu nedenle küçük bir altın parçası bile beklenenden çok daha ağır gelir.
Nasıl Kullanılır?
Altın parçanızın hacmini santimetreküp (cm³) cinsinden girin. Boyutları biliyorsanız uzunluk × genişlik × yükseklik şeklinde çarpabilir, düzensiz bir nesne içinse su taşırma yöntemini kullanabilirsiniz. Ardından karat saflığını seçin. Hesaplayıcı; toplam ağırlığı gram, ons ve troy ons cinsinden verir ve parçada bulunan tahmini saf altın miktarını gösterir.
Formülün Açıklaması
Temel denklem $$\text{A} = \rho \times \text{V}$$ şeklindedir. \(\rho = 19{,}32 \ \text{g/cm}^3\) olduğunda, 1 cm³ saf altın 19,32 gram gelir. Alaşımlı bir parçadaki saf altın içeriğini tahmin etmek için toplam ağırlık, karat oranıyla (karat ÷ 24) çarpılır. Unutmayın ki gerçek alaşımların yoğunluğu saf altından biraz daha düşüktür; bu nedenle bu hesaplama altın oranı için pratik bir yaklaşımdır.
$$\text{Altın Ağırlığı (g)} = 19.320 \times \text{Hacim (cm}^3\text{)} \times \frac{\text{Saflık (K)}}{24}$$
Örnek Hesaplama
Diyelim ki elinizde 10 cm³ hacminde küçük bir saf altın külçesi var. Ağırlık $$= 19{,}32 \times 10 = \textbf{193,2 gram}.$$ Dönüştürürsek: \(193{,}2 \div 28{,}3495 \approx 6{,}82\) ons veya \(193{,}2 \div 31{,}1035 \approx 6{,}21\) troy ons (değerli metallerde kullanılan birim).
Altın Karat Saflığı ve Alaşım Yoğunluğu Tablosu
Karat (K), bir alaşımın saf altından ne kadar olduğunu 24 parçanın bir kesiri olarak ifade eder. Mücevherler üzerine damgalanan saflık (milezimal) numarası, bin parçada yazılan aynı rakamdır. Kalan parçalar daha hafif metaller olduğundan — bakır, gümüş, nikel, çinko, paladyum — bir karat alaşımının yoğunluğu her zaman saf altından daha düşüktür ve bu da hacim temelli bir tahminin gerçekçi bir ağırlığa dönüştürülmesine izin verir.
| Karat | Altın kesri (K÷24) | Saflık işareti | Ağırlıkça altın | Tipik alaşım yoğunluğu (g/cm³) |
|---|---|---|---|---|
| 24K | 24/24 = 1.000 | 999 | ≈ 99.9% | 19.32 (saf altın) |
| 22 Ayar | 22/24 ≈ 0.9167 | 916 | ≈ 91.7% | ≈ 17.7–17.8 |
| 18 Ayar | 18/24 = 0.750 | 750 | 75.0% | ≈ 15.6 (sarı); ≈ 14.7–16.3 (beyaz, nikel vs. paladyuma bağlı olarak) |
| 14 Ayar | 14/24 ≈ 0.5833 | 585 | ≈ 58.5% | ≈ 13.1 (sarı) |
| 10 Ayar | 10/24 ≈ 0.4167 | 417 | ≈ 41.7% | ≈ 11.6 |
| 9K | 9/24 = 0.375 | 375 | 37.5% | ≈ 11.2 |
Bu tabloyu kullanırken notlar:
- Yoğunluk sütunu göstericidir. Aynı karattaki iki 18K parça, alaşım tarifi farklı olduğu için 1 g/cm³'ten fazla fark gösterebilir: bakır açısından zengin gül altını yüksek uçta yer alırken, nikel beyaz altın daha düşükte ve paladyum beyaz altın yine daha yüksektedir. Aynı karatın gül ve beyaz varyantları asla sarı rakama eşit değildir.
- Saflık işaretleri yuvarlanmış konvansiyonlardır. 22K alaşımı 916,7 binde olup 916 olarak damgalanır; 14K 583,3'tür ve çoğu pazarda 585 olarak damgalanır. Belgelleme kuralları ve satış için yasal olarak izin verilen karatlar ülkeye göre farklılık gösterir — 9K (375) İngiltere ve Avustralya'da yaygındır, 10K (417) ise Amerika Birleşik Devletleri ve Kanada'da olağan düşük karat derecesidir.
- Bu hesaplayıcı daha basit oransal modeli kullanır \(m = 19.320 \times V \times \dfrac{K}{24}\), yani saf altın yoğunluğu 19.320 g/cm³'ü karat fraksiyonuyla ölçeklendirir. Bu, belirli bir hacim için saf altın yoğunluğüne göre altın kütlesini verir ve karatları ortak bir temelde karşılaştırmak için temiz bir yoldur. Bitmiş bir alaşım nesnesinin toplam kütlesi için, bunun yerine ölçülen hacmi son sütundan ölçülen alaşım yoğunluğuyla çarpın.
Oransal model ile bir çalışma örneği: 5 cm³ hacme sahip bir 18K parça
$$m = 19.320 \times 5 \times \frac{18}{24} = 19.320 \times 5 \times 0.75 = 72.45\ \text{g}$$
böylece sonuç 72.45 g'dır. Karşılaştırma için, aynı 5 cm³ 24K'da 96.60 g olacak ve 10K'da yaklaşık 40.25 g olacaktır — hacim değişmez, sadece karat fraksiyonu değişir.
Gram cinsinden herhangi bir rakamı dönüştürmek için: 1 troy ons = 31.1034768 g (kıymetli metal fiyatlandırması için kullanılan birim), oysa 1 avoirdupois ons = 28.349523125 g. Yani 72.45 g ≈ 2.330 troy ons.
Sıkça Sorulan Sorular
Troy ons nedir? Değerli metaller troy ons ile tartılır; bu birim yaklaşık 31,1 grama denk gelir ve 28,35 gramlık standart (avoirdupois) onstan daha ağırdır.
Saflık neden önemli? Düşük ayarlı altın, içinde başka metaller (bakır, gümüş) barındırır. "Saf altın içeriği" değeri, parçada gerçekte ne kadar altın bulunduğunu tahmin eder.
Hacmi nasıl ölçerim? Düzgün şekiller için geometriyi kullanın; takılar içinse parçayı suya batırıp taşan suyun hacmini ölçün.