Tedarik Süresi (Lead Time) Nedir?
Tedarik süresi, yani lead time, bir siparişin verildiği andan teslim edilip kullanıma hazır hale geldiği ana kadar geçen toplam süredir. Tedarik zinciri ve stok yönetiminde; satın almaları planlamak, yeniden sipariş noktalarını belirlemek ve müşteri memnuniyetini korumak için en kritik metriklerden biridir. Bu Tedarik Süresi Hesaplama Aracı, süreci üç temel aşamaya ayırır —tedarik, üretim ve sevkiyat— ve bunları toplayarak size toplam tedarik süresini gün ve hafta olarak verir.
Hesaplama Aracı Nasıl Kullanılır?
Sipariş döngünüzün her aşaması için gün sayısını girin:
- Tedarik / Temin Süresi — hammaddeyi temin etmenin veya tedarikçiye sipariş vermenin ne kadar sürdüğü.
- Üretim Süresi — ürünlerin üretilmesi veya montajının ne kadar sürdüğü.
- Sevkiyat / Nakliye Süresi — teslimat ve gümrük işlemlerinin ne kadar sürdüğü.
Hesaplama aracı bu değerleri anında toplayarak toplam tedarik süresini bulur ve planlamayı kolaylaştırmak için haftaya çevirir.
Formül Açıklaması
Kümülatif tedarik süresi formülü oldukça basittir:
$$\text{Tedarik Süresi} = \text{Tedarik} + \text{Üretim} + \text{Sevkiyat}$$
Eğer sipariş tarihinizi ve beklenen teslim tarihinizi zaten biliyorsanız, tedarik süresi bu iki tarih arasındaki takvim günü sayısına eşittir. Her iki yaklaşım da aynı şeyi ölçer: ürünler hazır olana kadar geçen toplam bekleme süresini.
Örnek Hesaplama
Bir perakendecinin şu aşama sürelerine sahip bir sipariş verdiğini düşünelim: 3 gün tedarik, 7 gün üretim ve 5 gün sevkiyat. Toplam tedarik süresi $$3 + 7 + 5 = 15 \text{ gün}$$ yani yaklaşık 2,14 haftadır. Bu nedenle alıcı, stoğu tükenmeden en az 15 gün önce yeniden sipariş vermelidir.
Sık Sorulan Sorular
İyi bir tedarik süresi nedir? Genel olarak daha kısa olması daha iyidir, ancak ideal süre sektörünüze bağlıdır. Birçok e-ticaret satıcısı, stok riskini azaltmak için toplam tedarik süresini 30 günün altında tutmayı hedefler.
Tampon (buffer) süre eklemeli miyim? Evet—sevkiyat veya üretime bir güvenlik tamponu eklemek, gecikmelere ve stok tükenmelerine karşı sizi korur. Tampon günleri ilgili aşamaya eklemeniz yeterlidir.
Tedarik süresi ile çevrim süresi (cycle time) arasındaki fark nedir? Tedarik süresi, müşteriye yansıyan tüm bekleme süresini kapsar; çevrim süresi ise yalnızca tek bir ürünün aktif üretim süresini ölçer.
Teslimat Süresi Senaryolarının Karşılaştırması
Tablo, hesaplayıcının üç aşamalı modelini uygular: \(\text{Teslimat Süresi} = \text{Tedarik} + \text{İmalat} + \text{Sevkiyat}\). Gün sayıları yalnızca örnek amaçlıdır, sektör ölçütleri değildir. Gerçek teslimat süreleri tedarikçiye, ürüne, güzergâha, mevsime ve gümrük koşullarına göre büyük ölçüde değişir. Haftalar, toplam gün ÷ 7 işlemiyle hesaplanır ve bir ondalık basamağa yuvarlanır.
| Senaryo | Tedarik (gün) | İmalat (gün) | Sevkiyat (gün) | Toplam (gün) | Toplam (hafta) | Baskın aşama |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Yurt içi stokta bulunan ürün | 2 | 0 | 3 | 5 | 0.7 | Sevkiyat |
| Siparişe göre üretim, yurt içi | 5 | 15 | 4 | 24 | 3.4 | İmalat |
| Yurt dışı, deniz yoluyla taşıma | 10 | 20 | 35 | 65 | 9.3 | Sevkiyat |
| Yurt dışı, hava yoluyla taşıma | 10 | 20 | 7 | 37 | 5.3 | İmalat |
Siparişe göre üretim senaryosu için örnek hesap: \(5 + 15 + 4 = 24\) gün ve \(24 \div 7 \approx 3.4\) hafta. Yurt dışı siparişin denizden havaya çevrilmesinin toplam süreyi 28 gün (65 − 37) kısalttığına, ancak imalat aşamasının aynı kaldığına dikkat edin; bu nedenle darboğaz sevkiyattan imalata kayar.
Teslimat Süresi Terimleri ve Sözlük
- Tedarik teslimat süresi
- Satın almaya karar verilmesinden tedarikçinin siparişi kabul edip işleme hazır olmasına kadar geçen süre. Kaynak bulma, teklif alma, onaylar, satınalma siparişinin işlenmesi ve hammaddelerin beklenmesi bu süreye dahildir. Hesaplayıcıdaki ilk girdidir.
- İmalat teslimat süresi
- Malları üretmek, monte etmek, test etmek ve paketlemek için gereken süre; kuyruk ve bekleme süresi dahil. Stokta hazır bulunan ürünlerde sıfır veya sıfıra yakındır. Hesaplayıcıdaki ikinci girdidir.
- Sevkiyat (taşıma) süresi
- Malların tedarikçiden sizin konumunuza kadar taşınmasında geçen süre; elleçleme, gümrük işlemleri ve gerektiğinde son teslimat dahil. Hesaplayıcıdaki üçüncü girdidir.
- Kümülatif teslimat süresi
- Her ardışık aşama dikkate alındığında, bitmiş bir ürünün teslimi için geçen toplam süre; önce temin edilmesi gereken bileşenlerin veya alt montajların teslimat süreleri dahil. Hesaplayıcının toplamı bunun basit bir biçimidir.
- Sipariş-teslimat teslimat süresi
- Müşterinin veya alıcının sipariş vermesinden malların ulaşmasına kadar geçen süre. Aşamaları nasıl tanımladığınıza bağlı olarak, üç aşamanın toplamına ve dahil etmeyi seçtiğiniz dahili sipariş işleme süresine eşittir.
- Çevrim süresi
- Bir işlem adımında tek bir birim veya parti üzerinde fiilen harcanan süre. Teslimat süresi bekleme ve taşımayı da kapsadığı için genellikle teslimat süresinden kısadır.
- Güvenlik tamponu
- Gecikmeleri ve değişkenliği karşılamak için bir teslimat süresi tahminine eklenen ek süre veya tutulan ek stok.
- Yeniden sipariş noktası
- Yeni bir siparişin verilmesi gereken stok seviyesi; stok, teslimat gelene kadar yeterli olacak şekilde belirlenir. Genellikle ortalama günlük talep × teslimat süresi (gün olarak) + güvenlik stoku şeklinde hesaplanır.
Teslimat Süresini Azaltmak ve Buna Göre Planlamak İçin Pratik İpuçları
- En uzun veya en değişken aşamaya tampon ekleyin. Birçok planlamacı, en uzun veya en az öngörülebilir aşamaya yaklaşık %10–20 ekler. 24 günlük toplam için %15'lik bir tampon \(24 \times 1.15 = 27.6\) eder; bu nedenle yaklaşık 28 gün planlayın. Doğru yüzde, tedarikçinizin ve taşıyıcınızın fiilen ne kadar güvenilir olduğuna bağlıdır.
- Stok bitmeden önce sipariş verin. Siparişleri, stok sıfıra ulaşmadan en az bir tam teslimat süresi önce verin. Toplam süreniz 24 günse, elinizde hâlâ en az 24 günlük stok varken ve bir pay bırakarak yeniden sipariş vermeniz gerekir.
- Yeniden sipariş noktası formülünü kullanın. $$\text{Yeniden Sipariş Noktası} = \text{Günlük Talep} \times \text{Teslimat Süresi} + \text{Güvenlik Stoku}$$ Örneğin günlük 20 birim, 24 günlük teslimat süresi ve 100 birim güvenlik stoku ile: \(20 \times 24 + 100 = 580\) birim.
- Teklifleri yazılı olarak teyit edin. Tedarikçilere, verilen günlerin iş günü mü takvim günü mü olduğunu, siparişle mi yoksa ödemeyle mi başladığını ve paketlemeyi dahil edip etmediklerini sorun. Girdilerinizin tutarlı birimlerde olduğundan emin olun.
- Gümrük ve taşıma zamanlamasını kontrol edin. Uluslararası siparişler için, nakliye acentenize veya gümrük müşavirinize tipik gümrükleme sürelerini, liman veya tatil kapanışlarını ve mevsimsel yoğunluğu sorun ve bunları sevkiyat rakamına dahil edin.
- Önce en uzun aşamayı hedefleyin. Hesaplayıcıyı gerçek verilerinizle çalıştırın ve hangi aşamanın baskın olduğunu görün. En büyük aşamayı kısaltmak (örneğin daha hızlı bir taşıma türü, daha yakın bir tedarikçi veya önceden onaylanmış satınalma siparişleri), küçük bir aşamayı kısaltmaya göre genellikle daha fazla etki yapar.
- Fiili ve teklif edilen süreleri takip edin. Her sipariş için gerçek teslimat tarihlerini kaydedin ve girdilerinizi güncelleyin; çünkü fiili performans, planlama için tekliflerden daha iyi bir temeldir.
Teslimat süreleri işletmeler arasında büyük farklılık gösterir; bu nedenle bu adımları sabit kurallar değil, genel planlama rehberliği olarak değerlendirin. Envanter veya finansal kararlar için bu bilgiler genel bilgi niteliğindedir, profesyonel tavsiye değildir.