Op-Amp Kazanç Hesaplayıcı

Hesaplamaya Girin

Yapı Non-Inverting Inverting

Geri Besleme Direnci Rf (Ω)

Giriş Direnci Rin (Ω)

Sonuç

Gerilim Kazancı (Av)

11

V/V

Desibel cinsinden kazanç	20,83 dB

Op-Amp Kazanç Hesaplayıcı Nedir?

İşlemsel yükselteç (op-amp), kapalı çevrim kazancı neredeyse tamamen iki harici dirençle belirlenen yüksek kazançlı bir gerilim yükseltecidir: geri besleme direnci (Rf) ve giriş direnci (Rin). Bu hesaplayıcı, hem evirici hem de evirmeyen yapılar için gerilim kazancını (Av) bulur ve kazancı ayrıca desibel (dB) cinsinden gösterir. Standart ideal her op-amp devresinde kullanılabilen evrensel bir elektronik aracıdır.

Nasıl Kullanılır?

Önce yükselteç yapısını seçin, ardından geri besleme direnci Rf ile giriş direnci Rin değerlerini ohm cinsinden girin. Hesaplayıcı size gerilim kazancını V/V cinsinden ve buna karşılık gelen desibel değerini verir. Evirmeyen yükselteçte çıkış, girişle aynı fazdadır (pozitif kazanç); evirici yükselteçte ise kazanç negatiftir ve bu, 180°'lik bir faz kaymasını ifade eder.

Formül Açıklaması

Evirmeyen bir yükselteçte kazanç $$A_v = 1 + \frac{\text{R}_f}{\text{R}_{in}}$$ şeklindedir. Baştaki "1" terimi nedeniyle evirmeyen bir yükseltecin kazancı her zaman en az 1 (birim kazanç) olur. Evirici bir yükselteçte ise kazanç $$A_v = -\frac{\text{R}_f}{\text{R}_{in}}$$ olup, mutlak değeri 1'den küçük, 1'e eşit veya 1'den büyük olabilir. Desibel değeri ise \(20 \cdot \log_{10}(|A_v|)\) formülüyle hesaplanır.

Evirmeyen konfigürasyon: sinyal (+) girişte, kazancı Rf ve Rin belirler.

Eviren konfigürasyon: giriş Rin üzerinden eviren (−) girişe uygulanır, geri besleme direnci Rf ile.

Örnek Hesaplama

Evirmeyen bir yapıda Rf = 10.000 Ω ve Rin = 1.000 Ω olduğunu varsayalım. Bu durumda $$A_v = 1 + \frac{10000}{1000} = 1 + 10 = 11 \ \text{V/V}$$ olur. Desibel cinsinden bu, \(20 \cdot \log_{10}(11) \approx 20{,}83 \ \text{dB}\)'dir. Aynı dirençler evirici bir devrede kullanıldığında \(A_v = -\frac{10000}{1000} = -10 \ \text{V/V}\), yani mutlak değer olarak 20 dB elde edilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Evirici kazanç neden negatiftir? Negatif işaret, çıkış sinyalinin girişe göre ters çevrildiğini (180° faz farkı) gösterir; yükseltme miktarını belirleyen ise kazancın mutlak değeridir.

Evirmeyen kazanç 1'den küçük olabilir mi? Hayır. "+1" terimi en az 1'lik bir kazancı garanti eder (Rf = 0 olduğunda bir gerilim takipçisi elde edilir).

Rin sıfır olursa ne olur? Sıfıra bölme tanımsız olduğundan, anlamlı bir kazanç elde etmek için sıfırdan farklı geçerli bir giriş direnci gereklidir.