Máy Tính Độ Lợi Op-Amp

Máy Tính Độ Lợi Op-Amp

Dẫn đầu AI Skill PRO

Nhập phép tính

Công thức

Av=1+RfRinA_v = 1 + \frac{{{\text{R}_f}}}{{{\text{R}_{in}}}}

Ví dụ

Av=1+100001000=11A_v = 1 + \frac{10000}{1000} = 11
Thống kê sử dụng

Quảng cáo

Kết quả

Độ lợi điện áp (Av)
11
V/V
Độ lợi theo decibel 20,83 dB

Báo lỗi nội dung trang này

Máy tính độ lợi op-amp là gì?

Khuếch đại thuật toán (op-amp) là một bộ khuếch đại điện áp có độ lợi rất lớn, nhưng khi mắc trong mạch kín thì độ lợi của nó gần như được quyết định hoàn toàn bởi hai điện trở ngoài: điện trở hồi tiếp (Rf) và điện trở đầu vào (Rin). Công cụ này tính độ lợi điện áp (Av) cho cả hai cấu hình đảo và không đảo, đồng thời cho ra giá trị độ lợi theo decibel (dB). Đây là một công cụ điện tử dùng chung, áp dụng được cho mọi mạch op-amp lý tưởng tiêu chuẩn.

Cách sử dụng

Hãy chọn cấu hình khuếch đại, sau đó nhập điện trở hồi tiếp Rf và điện trở đầu vào Rin theo đơn vị ohm. Máy tính sẽ trả về độ lợi điện áp theo V/V cùng giá trị decibel tương ứng. Với mạch khuếch đại không đảo, tín hiệu ra cùng pha với tín hiệu vào (độ lợi dương); còn với mạch đảo, độ lợi mang dấu âm, cho thấy có sự lệch pha 180°.

Mạch khuếch đại thuật toán không đảo với Rf và Rin tạo bộ chia hồi tiếp
Cấu hình không đảo: tín hiệu ở ngõ vào (+), với Rf và Rin xác định độ lợi.

Giải thích công thức

Với mạch khuếch đại không đảo, độ lợi là $$A_v = 1 + \frac{\text{R}_f}{\text{R}_{in}}$$ Nhờ số "1" đứng đầu, mạch không đảo luôn có độ lợi tối thiểu bằng 1 (độ lợi đơn vị). Với mạch khuếch đại đảo, độ lợi là $$A_v = -\frac{\text{R}_f}{\text{R}_{in}}$$ có thể nhỏ hơn, bằng hoặc lớn hơn 1 về độ lớn. Giá trị decibel được tính bằng \(20 \cdot \log_{10}(|A_v|)\).

Quảng cáo

Ví dụ minh họa

Giả sử Rf = 10.000 Ω và Rin = 1.000 Ω trong cấu hình không đảo. Khi đó $$A_v = 1 + \frac{10.000}{1.000} = 1 + 10 = 11 \ \text{V/V}$$ Quy ra decibel sẽ là \(20 \cdot \log_{10}(11) \approx 20{,}83 \ \text{dB}\). Cũng với hai điện trở đó nhưng mắc theo mạch đảo, ta có $$A_v = -\frac{10.000}{1.000} = -10 \ \text{V/V}$$ tức 20 dB về độ lớn.

Mạch khuếch đại thuật toán đảo với điện trở vào Rin và điện trở hồi tiếp Rf
Cấu hình đảo: tín hiệu vào qua Rin đến ngõ vào đảo (−) với điện trở hồi tiếp Rf.

So sánh độ lợi với các cặp điện trở thông dụng

Bảng này áp dụng các công thức lý tưởng của mạch vòng kín: độ lợi đảo \(A_v = -\frac{R_f}{R_{in}}\) và độ lợi không đảo \(A_v = 1 + \frac{R_f}{R_{in}}\). Giá trị dB là độ lớn, \(20\log_{10}|A_v|\), vì vậy dấu (đảo pha) không được thể hiện trong dB.

Rf / Rin Tỷ số Rf/Rin Độ lợi đảo (V/V) |Av| đảo (dB) Độ lợi không đảo (V/V) Không đảo (dB)
1 kΩ / 1 kΩ 1 −1 0.00 dB 2 6.02 dB
10 kΩ / 1 kΩ 10 −10 20.00 dB 11 20.83 dB
100 kΩ / 1 kΩ 100 −100 40.00 dB 101 40.09 dB
47 kΩ / 4.7 kΩ 10 −10 20.00 dB 11 20.83 dB
100 kΩ / 10 kΩ 10 −10 20.00 dB 11 20.83 dB

Các quan sát chính:

  • Với 1 kΩ / 1 kΩ, tầng đảo có độ lớn bằng 1 (0 dB), còn tầng không đảo có độ lợi 2, tức khoảng 6.02 dB.
  • Chỉ tỷ số mới quan trọng, không phải giá trị tuyệt đối: 10k/1k, 47k/4.7k và 100k/10k đều cho cùng độ lợi. Giá trị tuyệt đối vẫn ảnh hưởng đến trở kháng đầu vào, nhiễu và tải.
  • Độ lợi không đảo luôn cao hơn độ lớn đảo đúng 1 V/V, nên hai cấu hình hội tụ về dB ở độ lợi cao (40.00 dB so với 40.09 dB ở tỷ số 100).
  • Kiểm tra ví dụ: với 10 kΩ / 1 kΩ không đảo, \(A_v = 1 + \frac{10\,000}{1\,000} = 11\), và \(20\log_{10}(11) \approx 20.83\) dB.

Diễn giải kết quả độ lợi của bạn

Dấu và pha. Độ lợi âm (cấu hình đảo) nghĩa là đầu ra lệch pha 180° so với đầu vào: đầu vào dương cho đầu ra âm. Độ lợi dương (cấu hình không đảo) nghĩa là đầu ra cùng pha với đầu vào. Giá trị dB chỉ thể hiện độ lớn.

Các mốc tham chiếu decibel. Vì độ lợi điện áp tính bằng dB là \(20\log_{10}|A_v|\):

  • 0 dB tương ứng với 1 V/V (độ lớn đầu ra bằng đầu vào).
  • 20 dB tương ứng với 10 V/V.
  • 40 dB tương ứng với 100 V/V.
  • Mỗi 6 dB tăng thêm xấp xỉ gấp đôi độ lợi điện áp.

Giới hạn đầu ra. Đầu ra không thể vượt quá những gì các đường nguồn cho phép. Nếu đầu ra lý tưởng (độ lợi × đầu vào) lớn hơn biên độ có thể đạt, đầu ra bão hòa và dạng sóng bị cắt. Nhiều op-amp không thể chạm đúng đường nguồn và dừng cách một chút (loại rail-to-rail sẽ gần hơn). Ví dụ, với nguồn ±15 V và độ lợi 10, biên độ đầu vào vượt khoảng 1.5 V sẽ bắt đầu bị cắt; với thiết bị không rail-to-rail thì ngưỡng này thấp hơn một chút.

Băng thông. Tích độ lợi-băng thông (GBW) của op-amp xấp xỉ không đổi, nên băng thông vòng kín khả dụng xấp xỉ

$$f_{-3\text{dB}} \approx \frac{GBW}{A_{cl}}$$

Chẳng hạn, một op-amp có GBW 1 MHz ở độ lợi vòng kín 10 có băng thông khoảng 100 kHz. Độ lợi càng cao thì băng thông càng thấp. Với tầng đảo, độ lợi liên quan để ước tính này do độ lợi nhiễu \(1 + R_f/R_{in}\) quyết định, và giá trị này hơi cao hơn độ lớn độ lợi tín hiệu.

Giả định lý tưởng. Các công thức trên trang này giả định độ lợi vòng hở rất lớn (và dòng đầu vào không đáng kể), nên độ lợi vòng kín chỉ phụ thuộc vào tỷ số điện trở. Nếu độ lợi vòng kín yêu cầu tiến gần độ lợi vòng hở ở tần số tín hiệu, độ lợi thực tế sẽ thấp hơn giá trị lý tưởng.

Trở kháng đầu vào. Trong cấu hình đảo, đầu vào đảo được giữ gần mức đất ảo, nên trở kháng đầu vào mà nguồn nhìn thấy xấp xỉ \(R_{in}\). Trong cấu hình không đảo, tín hiệu đưa trực tiếp vào đầu vào không đảo của op-amp, tạo trở kháng đầu vào rất cao, nên tải lên nguồn rất ít.

Quảng cáo

Thuật ngữ và ký hiệu chính

Op-amp (bộ khuếch đại thuật toán)
Bộ khuếch đại điện áp vi sai độ lợi cao, có hai đầu vào và một đầu ra, thường được dùng với hồi tiếp âm để hoạt động được xác định bởi các linh kiện bên ngoài.
Độ lợi vòng kín
Độ lợi của bộ khuếch đại khi có hồi tiếp. Với giả định lý tưởng, nó chỉ phụ thuộc vào Rf và Rin.
Độ lợi vòng hở
Độ lợi của chính op-amp khi không có hồi tiếp. Nó rất lớn ở tần số thấp và giảm khi tần số tăng.
Điện trở hồi tiếp (Rf)
Điện trở nối từ đầu ra trở lại đầu vào đảo, quyết định phần đầu ra được hồi tiếp.
Điện trở đầu vào (Rin)
Điện trở nối từ nguồn tín hiệu (đảo) hoặc từ đất (không đảo) đến nút đầu vào đảo. Cùng với Rf, nó quyết định độ lợi.
Av (V/V)
Độ lợi điện áp, biểu thị bằng tỷ số điện áp đầu ra trên điện áp đầu vào, tính bằng vôn trên vôn.
Decibel (dB)
Đơn vị logarit. Với tỷ số điện áp, độ lợi tính bằng dB = 20·log10(|Vout/Vin|).
Đầu vào đảo (−) và đầu vào không đảo (+)
Hai đầu vào của op-amp. Tín hiệu đặt vào đầu vào đảo xuất hiện ở đầu ra với cực tính ngược lại; tín hiệu ở đầu vào không đảo xuất hiện với cùng cực tính.
Đất ảo
Trong bộ khuếch đại đảo có hồi tiếp âm, đầu vào đảo được giữ ở điện áp gần bằng đầu vào không đảo đã nối đất, nên nó hoạt động như đất mà không nối trực tiếp với đất.
Bộ theo điện áp (voltage follower)
Bộ khuếch đại không đảo có đầu ra nối trực tiếp với đầu vào đảo (Rf = 0, không có Rin), cho độ lợi 1 V/V, trở kháng đầu vào rất cao và trở kháng đầu ra thấp.
Tích độ lợi-băng thông (GBW)
Tích của độ lợi vòng kín và băng thông, xấp xỉ không đổi đối với op-amp hồi tiếp điện áp. Nó được dùng để ước tính băng thông bằng GBW chia cho độ lợi vòng kín.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao độ lợi của mạch đảo lại âm? Dấu âm cho biết tín hiệu ra bị đảo (lệch pha 180°) so với tín hiệu vào; chính độ lớn (giá trị tuyệt đối) mới quyết định mức khuếch đại.

Độ lợi mạch không đảo có thể nhỏ hơn 1 không? Không. Số hạng "+1" bảo đảm độ lợi tối thiểu luôn bằng 1 (trở thành mạch lặp điện áp khi Rf = 0).

Điều gì xảy ra nếu Rin bằng 0? Phép chia cho 0 không xác định, vì vậy cần một giá trị điện trở đầu vào khác 0 để có được độ lợi có ý nghĩa.

Cập nhật lần cuối:

Phổ biến nhất trong Vật lý và Kỹ thuật

Xem tất cả máy tính Vật lý và Kỹ thuật