Yüzde Çözelti Nedir?
Yüzde çözelti, belirli bir miktar çözelti içinde ne kadar çözünen madde bulunduğunu gösterir. Kimya ve biyoloji laboratuvarlarında en sık kullanılan biçim, ağırlık/hacim yüzdesidir (%a/h). Bu değer, 100 mililitre toplam çözelti başına düşen çözünen gram miktarı olarak tanımlanır. Örneğin %5 a/h'lik bir NaCl çözeltisi, her 100 mL çözeltide 5 gram sodyum klorür içerir. Bu hesaplama aracıyla yüzde derişimini, gereken çözünen kütlesini ya da çözeltinin son hacmini bulabilirsiniz.
Bu Aracı Nasıl Kullanırsınız?
Önce neyi hesaplamak istediğinizi seçin, ardından bildiğiniz iki değeri girin:
- Yüzde (%a/h) — çözünen kütlesini (g) ve çözelti hacmini (mL) girin.
- Çözünen kütlesi — istediğiniz yüzdeyi ve çözelti hacmini girin.
- Çözelti hacmi — çözünen kütlesini ve istediğiniz yüzdeyi girin.
Formül Nasıl Çalışır?
Temel denklem şudur:
$$\text{\%a/h} = \frac{\text{çözünen kütlesi (g)}}{\text{çözelti hacmi (mL)}} \times 100$$
Denklemi yeniden düzenleyerek bilinmeyen herhangi bir değeri bulabilirsiniz. Kütleyi bulmak için: \(\text{kütle} = \dfrac{\text{\%a/h}}{100} \times \text{hacim}\). Hacmi bulmak için: \(\text{hacim} = \dfrac{\text{kütle}}{\frac{\text{\%a/h}}{100}}\). Daima eklenen çözücüyü değil, son çözeltinin hacmini ölçtüğünüzden emin olun.
Örnek Çözüm
8 g glikozu çözüp toplam hacmi 200 mL'ye tamamladığınızı düşünelim. Derişim $$(8 \div 200) \times 100 = \%4 \text{ a/h}$$ olur. Tersine, %2 a/h'lik 250 mL'lik bir çözelti hazırlamak için \((2 \div 100) \times 250 = 5\text{ g}\) çözünen maddeye ihtiyacınız vardır.
Sık Sorulan Sorular
%a/h ile %a/a aynı şey midir? Hayır. %a/h, 100 mL çözelti başına gram cinsinden değeri kullanır; %a/a ise 100 g çözelti başına gram cinsinden çözünen miktarını kullanır. Bu ikisi yalnızca çözeltinin yoğunluğu \(1\ \text{g/mL}\) olduğunda eşittir.
Sıcaklığın bir etkisi var mı? Hacim sıcaklıkla birlikte hafifçe değişir; bu nedenle doğru sonuçlar için çözeltileri belirli ve sabit bir sıcaklıkta hazırlayıp ölçün.
Her çözücü için kullanabilir miyim? Evet. Toplam çözelti hacmini mL, çözünen kütlesini ise gram cinsinden ölçtüğünüz sürece %a/h tanımı çözücüden bağımsızdır.