Bu Hesaplayıcı Ne İşe Yarar?
Bu araç, ikili bir tanı testinin veya sınıflandırma modelinin başarımını ölçer. 2×2 karışıklık matrisinin dört hücresinden — Gerçek Pozitif (GP), Yanlış Negatif (YN), Gerçek Negatif (GN) ve Yanlış Pozitif (YP) — yola çıkarak duyarlılık, özgüllük, pozitif ve negatif kestirim değerleri (PPD/NPD) ile genel doğruluğu hesaplar. Bu ölçütler tıp, epidemiyoloji ve makine öğrenmesi alanlarında yaygın olarak kullanılır.
Nasıl Kullanılır?
Çalışmanızdan veya modelinizden elde ettiğiniz her sonucun sayısını girin. "Pozitif" genellikle aranan durumun mevcut olduğu (ya da modelin pozitif sınıfı öngördüğü) anlamına gelir. GP ve YP, testin pozitif olarak işaretlediği vakalardır; GN ve YN ise testin negatif olarak işaretlediği vakalardır. Hesapla düğmesine tıkladığınızda beş ölçütün tamamını yüzde olarak görürsünüz.
Formüllerin Açıklaması
Duyarlılık = GP / (GP + YN), testin gerçek vakaları ne kadar iyi yakaladığını gösterir; yüksek bir değer, hasta bireylerin çok azının gözden kaçtığı anlamına gelir.
$$\text{Duyarlılık} = \frac{\text{GP}}{\text{GP} + \text{YN}} \times 100\%$$Özgüllük = GN / (GN + YP), testin sağlıklı kişileri ne kadar iyi eleyebildiğini gösterir; yüksek bir değer, yanlış alarmların az olduğunu söyler.
$$\text{Özgüllük} = \frac{\text{GN}}{\text{GN} + \text{YP}} \times 100\%$$PPD = GP / (GP + YP), pozitif bir sonucun gerçekten pozitif olma olasılığıdır;
$$\text{PPD} = \frac{\text{GP}}{\text{GP} + \text{YP}} \times 100\%$$NPD = GN / (GN + YN) ise negatif bir sonucun gerçekten negatif olma olasılığıdır.
$$\text{NPD} = \frac{\text{GN}}{\text{GN} + \text{YN}} \times 100\%$$Doğruluk = (GP + GN) / toplam, genel isabet düzeyini özetler.
$$\text{Doğruluk} = \frac{\text{GP} + \text{GN}}{\text{GP} + \text{YN} + \text{GN} + \text{YP}} \times 100\%$$
Örnek Uygulama
Diyelim ki bir test GP = 90, YN = 10, GN = 80, YP = 20 değerlerini verdi. Duyarlılık = \(\frac{90}{90 + 10} = 90\%\). Özgüllük = \(\frac{80}{80 + 20} = 80\%\). PPD = \(\frac{90}{90 + 20} \approx 81{,}82\%\). NPD = \(\frac{80}{80 + 10} \approx 88{,}89\%\). Doğruluk = \(\frac{90 + 80}{200} = 85\%\).
Sıkça Sorulan Sorular
Duyarlılık ile özgüllük arasındaki fark nedir? Duyarlılık, bir testin aranan duruma sahip kişileri ne kadar iyi saptadığını ölçer; özgüllük ise söz konusu duruma sahip olmayan kişileri ne kadar doğru biçimde elediğini ölçer.
PPD ve NPD neden duyarlılık/özgüllükten farklıdır? Kestirim değerleri örnekleminizdeki hastalık yaygınlığına (prevalansa) bağlıdır; duyarlılık ve özgüllük ise testin kendine özgü, doğası gereği sabit özellikleridir.
Bir test %100 duyarlı olup yine de işe yaramaz olabilir mi? Evet — herkesi pozitif olarak işaretleyen bir test %100 duyarlı ama %0 özgüldür. Bu nedenle iki değer birlikte değerlendirilmelidir.