Công cụ này làm gì
Công cụ này đánh giá hiệu năng của một xét nghiệm chẩn đoán nhị phân hoặc một mô hình phân loại. Từ bốn ô của ma trận nhầm lẫn (confusion matrix) 2×2 — Dương tính thật (TP), Âm tính giả (FN), Âm tính thật (TN) và Dương tính giả (FP) — công cụ sẽ tính ra độ nhạy (sensitivity), độ đặc hiệu (specificity), giá trị tiên đoán dương và âm (PPV/NPV) cùng độ chính xác tổng thể. Đây là những chỉ số quen thuộc trong y học, dịch tễ học và học máy.
Cách sử dụng
Hãy nhập số ca tương ứng với từng kết quả từ nghiên cứu hoặc mô hình của bạn. "Dương tính" thường có nghĩa là tình trạng bệnh hiện diện (hoặc mô hình dự đoán thuộc lớp dương). TP và FP là những ca mà xét nghiệm cho kết quả dương; TN và FN là những ca xét nghiệm cho kết quả âm. Nhấn nút tính toán để xem cả năm chỉ số dưới dạng phần trăm.
Giải thích các công thức
Độ nhạy = TP / (TP + FN) cho biết xét nghiệm phát hiện đúng các ca bệnh thật tốt đến đâu — giá trị cao nghĩa là rất ít người bệnh bị bỏ sót.
$$\text{Độ nhạy} = \frac{\text{TP}}{\text{TP} + \text{FN}} \times 100\%$$Độ đặc hiệu = TN / (TN + FP) cho biết xét nghiệm loại trừ người khỏe mạnh tốt đến đâu — giá trị cao nghĩa là ít báo động giả.
$$\text{Độ đặc hiệu} = \frac{\text{TN}}{\text{TN} + \text{FP}} \times 100\%$$PPV = TP / (TP + FP) là xác suất một kết quả dương thực sự đúng, còn NPV = TN / (TN + FN) là xác suất một kết quả âm thực sự là âm tính.
$$\text{PPV} = \frac{\text{TP}}{\text{TP} + \text{FP}} \times 100\%$$$$\text{NPV} = \frac{\text{TN}}{\text{TN} + \text{FN}} \times 100\%$$Độ chính xác = (TP + TN) / tổng số tóm gọn mức độ đúng tổng thể.
$$\text{Độ chính xác} = \frac{\text{TP} + \text{TN}}{\text{TP} + \text{FN} + \text{TN} + \text{FP}} \times 100\%$$
Ví dụ minh họa
Giả sử một xét nghiệm cho TP = 90, FN = 10, TN = 80, FP = 20. Độ nhạy = 90 / (90 + 10) = 90%. Độ đặc hiệu = 80 / (80 + 20) = 80%. PPV = 90 / (90 + 20) ≈ 81,82%. NPV = 80 / (80 + 10) ≈ 88,89%. Độ chính xác = (90 + 80) / 200 = 85%.
$$\text{Độ nhạy} = \frac{90}{90 + 10} = 90\%$$$$\text{Độ đặc hiệu} = \frac{80}{80 + 20} = 80\%$$$$\text{PPV} = \frac{90}{90 + 20} \approx 81{,}82\%$$$$\text{NPV} = \frac{80}{80 + 10} \approx 88{,}89\%$$$$\text{Độ chính xác} = \frac{90 + 80}{200} = 85\%$$Câu hỏi thường gặp
Độ nhạy và độ đặc hiệu khác nhau ở điểm nào? Độ nhạy đo khả năng phát hiện đúng những người thực sự mắc bệnh; độ đặc hiệu đo khả năng xác định đúng những người không mắc bệnh.
Vì sao PPV và NPV lại khác với độ nhạy/độ đặc hiệu? Giá trị tiên đoán phụ thuộc vào tỷ lệ hiện mắc (prevalence) trong mẫu của bạn, trong khi độ nhạy và độ đặc hiệu là đặc tính nội tại của chính xét nghiệm.
Một xét nghiệm có thể nhạy 100% mà vẫn vô dụng không? Có — một xét nghiệm cho mọi người đều dương tính sẽ có độ nhạy 100% nhưng độ đặc hiệu 0%, nên cả hai con số phải được xem xét cùng nhau.
