Eksiltmeli Çıkarma Hesaplama Aracı nedir?
Bu araç, iki tam sayı arasındaki farkı hesaplar: eksilen (üstteki, kendisinden çıkarma yaptığınız sayı) eksi çıkan (çıkardığınız sayı). Hint usulü bir zihinden matematik beyin egzersizi olarak sunulmuştur: rakamlar genellikle bir veya birden fazla basamakta onluk bozmayı (eksiltmeyi) gerektirecek şekilde seçilir; alıştırmanın hedeflediği beceri tam da budur. İşlemin kendisi ise sade, evrensel bir aritmetiktir ve her sayı için çalışır.
Nasıl kullanılır?
Büyük sayıyı Eksilen alanına, çıkarmak istediğiniz sayıyı da Çıkan alanına yazın; ardından sonucu Cevap kısmından okuyun. Boş bırakılan alanlar sıfır kabul edilir. Çıkan, eksilenden büyükse sonuç doğru biçimde negatif sayı olarak gösterilir.
Formülün açıklaması
Sonuç basitçe şudur:
$$\text{fark} = \text{eksilen} - \text{çıkan}$$"Onluk bozarak" ifadesi formülü değiştirmez; yalnızca basamak basamak izlenen yöntemi anlatır. Sağdan sola doğru ilerlerken üstteki rakam alttaki rakamdan küçükse, bir sonraki üst basamaktan 1 ödünç alırsınız (geçerli rakama 10 ekler, bir üst basamaktaki rakamı 1 azaltırsınız).
Çözümlü örnek
\(5825 - 1875\) işlemini ele alalım. Birler: \(5 - 5 = 0\). Onlar: \(2 - 7\) için onluk bozmak gerekir, yani \(12 - 7 = 5\). Yüzler: bozma sonrası \(7 - 8\) için yine bozmak gerekir, yani \(17 - 8 = 9\). Binler: bozma sonrası \(4 - 1 = 3\). Rakamları okuduğumuzda 3950 elde edilir; yani $$5825 - 1875 = 3950.$$
Borrowing ile Daha Fazla Çözümlü Örnek
Her örnekte birler sütunundan başlayarak sola doğru ilerleyin. Üst basamak alt basamaktan küçük olduğunda, soldaki bir sonraki sütundan 1 ödünç alın. Bu, geçerli sütuna 10 ekler.
Örnek 1: Tek bir ödünç alma zinciri (742 − 358)
- Birler: 2 − 8 yapılamaz. Onlar basamağından 1 ödünç alın; 4 değeri 3 olur, 2 değeri 12 olur. Sonra \(12 - 8 = 4\).
- Onlar: 3 − 5 yapılamaz. Yüzler basamağından 1 ödünç alın; 7 değeri 6 olur, 3 değeri 13 olur. Sonra \(13 - 5 = 8\).
- Yüzler: \(6 - 3 = 3\).
Sonuç: \(742 - 358 = \)384. Kontrol: \(384 + 358 = 742\). ✔
Örnek 2: Sıfırların üzerinden ödünç alma (1000 − 467)
- Birler: 0 − 7 yapılamaz ve onlar ile yüzler basamakları da 0'dır. Önce binlerden ödünç alın: 1 değeri 0 olur, yüzler basamağı 10 olur.
- Yüzlerden onlara 1 aktarın: yüzler 9 olur, onlar 10 olur. Sonra onlardan birlere 1 aktarın: onlar 9 olur, birler 10 olur.
- Birler: \(10 - 7 = 3\).
- Onlar: \(9 - 6 = 3\).
- Yüzler: \(9 - 4 = 5\).
- Binler: \(0 - 0 = 0\).
Sonuç: \(1000 - 467 = 533\). Kontrol: \(533 + 467 = 1000\). ✔
Örnek 3: Çıkanın azalandan büyük olması (325 − 812)
812, 325'ten büyük olduğu için sonuç negatiftir. Daha küçük farkı \(812 - 325\) olarak hesaplayın, ardından eksi işareti ekleyin.
- Birler: 2 − 5 yapılamaz. Onlar basamağından ödünç alın; 1 değeri 0 olur, 2 değeri 12 olur. Sonra \(12 - 5 = 7\).
- Onlar: 0 − 2 yapılamaz. Yüzler basamağından ödünç alın; 8 değeri 7 olur, 0 değeri 10 olur. Sonra \(10 - 2 = 8\).
- Yüzler: \(7 - 3 = 4\).
Yani \(812 - 325 = 487\), dolayısıyla \(325 - 812 = -487\). Kontrol: \(-487 + 812 = 325\) veya eşdeğer olarak \(487 + 325 = 812\). ✔
Ödünç Alma Senaryolarının Karşılaştırılması
Ödünç alma sayısı, önceki ödünç almalar uygulandıktan sonra üst basamağı altındaki basamaktan küçük olan sütunların sayısına bağlıdır. Daha fazla ödünç alma genellikle zihinsel hata olasılığını artırır. Aşağıdaki sayılar, yeniden gruplanmış bir 10 alan her sütunu bir ödünç alma olarak sayar.
| Azaltılan | Çıkan | Ödünç alma sayısı | Fark |
|---|---|---|---|
| 986 | 543 | 0 | 443 |
| 742 | 358 | 2 | 384 |
| 5825 | 1875 | 2 | 3950 |
| 1000 | 467 | 3 (sıfırların üzerinden zincir) | 533 |
| 3 | 5 | Negatif sonuç: 5 − 3 = 2 olacak şekilde yer değiştirin, sonra işaretini değiştirin | −2 |
5825 − 1875 işleminde birler sütunu (5 − 5) ödünç almayı gerektirmez. Onlar sütunu (2 − 7) ödünç alır ve yüzler sütunu (verilen sayıdan sonra 7 − 8) yeniden ödünç alır; toplamda 2 ödünç alma yapılır. 1000 − 467 işleminde binler dışındaki her sütun zincire dahildir, bu nedenle 3 ödünç alma vardır.
Sıkça Sorulan Sorular
Onluk bozmak ne demek? Üstteki rakam alttaki rakamdan küçük olduğunda, o basamaktaki çıkarmayı mümkün kılmak için soldaki bir sonraki basamaktan 10 "ödünç alırsınız".
Sonuç negatif olabilir mi? Evet. Küçük bir sayıdan büyük bir sayıyı çıkarırsanız, hesaplayıcı negatif bir fark döndürür; örneğin \(3 - 5 = -2\).
Ondalıklı sayılarda çalışır mı? Evet. Aynı formül ondalıklı sayılar için de geçerlidir; ancak onluk bozma alıştırması tam sayılar üzerine kurgulanmıştır.