Công cụ này là gì?
Bộ pin lưu trữ (battery bank) là tập hợp nhiều cell pin ghép lại để tích trữ điện năng cho hệ điện mặt trời, xe du lịch, tàu thuyền hay các hệ thống độc lập ngoài lưới. Công cụ này ước tính lượng điện bạn thực sự dùng được từ bộ pin, dựa trên số cell, điện áp và dung lượng của từng cell, cùng độ sâu xả (DoD) mà bạn cho phép. Vì xả cạn kiệt sẽ làm pin nhanh chai, dung lượng khả dụng luôn nhỏ hơn con số danh định ghi trên nhãn.
Giải thích công thức
Tổng năng lượng danh định bằng số cell \(N\) nhân điện áp mỗi cell \(V\) nhân dung lượng mỗi cell \(C\). Nhân tiếp với tỉ lệ DoD ta được phần năng lượng dùng được:
$$\text{Wh khả dụng} = N \times V \times C \times \frac{\text{DoD}}{100}$$Chia năng lượng khả dụng cho điện áp cell tham chiếu sẽ ra dung lượng khả dụng tính theo ampe-giờ:
$$\text{Ah khả dụng} = N \times C \times \frac{\text{DoD}}{100}$$Trong đó \(N\) = số cell, \(V\) = vôn trên mỗi cell, \(C\) = ampe-giờ trên mỗi cell, và \(\text{DoD}\) = độ sâu xả tính theo phần trăm.
Cách sử dụng
Nhập số cell trong bộ pin, điện áp danh định của mỗi cell (ví dụ 3.2 V với LiFePO4 hoặc 2.0 V với ắc quy chì-axit), dung lượng định mức của mỗi cell theo ampe-giờ, và độ sâu xả bạn dự định dùng. Công cụ lập tức trả về số oát-giờ và ampe-giờ khả dụng, kèm tổng năng lượng danh định của cả bộ.
Ví dụ minh họa
Giả sử bạn có 16 cell LiFePO4, mỗi cell 3.2 V và 100 Ah, khai thác ở mức DoD 80%:
$$\text{Tổng} = 16 \times 3.2 \times 100 = 5120\,\text{Wh}$$$$\text{Wh khả dụng} = 5120 \times \frac{80}{100} = 4096\,\text{Wh}$$$$\text{Ah khả dụng} = 16 \times 100 \times \frac{80}{100} = 1280\,\text{Ah}$$Như vậy bộ pin này cho khoảng 4096 Wh điện năng dùng được.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao không xả 100% DoD? Xả quá sâu khiến pin xuống cấp nhanh hơn. Pin lithium thường cho phép 80-90%, còn ắc quy chì-axit chỉ nên dừng ở khoảng 50%.
Cách đấu nối có ảnh hưởng không? Đấu nối tiếp hay song song sẽ thay đổi điện áp bộ pin và cách chia dòng, nhưng tổng năng lượng tích trữ tính theo oát-giờ vẫn không đổi với cùng số cell đó.
Còn tổn hao hiệu suất thì sao? Bộ kích điện (inverter) và dây dẫn thực tế hao vài phần trăm, nên hãy xem con số khả dụng là giới hạn trên lý tưởng.