Công cụ này làm được gì?
Máy tính tỷ số vòng dây máy biến áp ba pha giúp bạn xác định tỷ số vòng dây trên mỗi pha, đồng thời dự đoán điện áp dây và dòng điện dây phía thứ cấp từ các thông số phía sơ cấp. Công cụ có tính đến cách đấu dây của cuộn sơ cấp và thứ cấp, vì kiểu đấu Sao (Y) hay Tam giác (Δ) sẽ làm thay đổi mối quan hệ giữa đại lượng dây và đại lượng pha.
Giải thích công thức
Tỷ số vòng dây là tỷ lệ giữa số vòng sơ cấp và thứ cấp trên mỗi pha, và cũng bằng tỷ số điện áp pha:
$$a = \frac{N_1}{N_2} = \frac{V_{1,ph}}{V_{2,ph}}$$Trong đó \(N_1\) và \(N_2\) là số vòng dây mỗi pha, còn \(V_{1,ph}\), \(V_{2,ph}\) là điện áp pha. Điện áp dây và điện áp pha liên hệ với nhau qua kiểu đấu dây: \(V_{ph} = V_L/\sqrt{3}\) với kiểu Sao (Y) và \(V_{ph} = V_L\) với kiểu Tam giác (Δ). Cân bằng ampe-vòng cho ta quan hệ dòng điện \(I_{2,ph} = a\,I_{1,ph}\).
Cách sử dụng
Nhập số vòng dây mỗi pha của cuộn sơ cấp và thứ cấp, điện áp dây và dòng điện dây phía sơ cấp, rồi chọn kiểu đấu dây cho từng cuộn. Máy tính sẽ quy đổi giá trị dây sang giá trị pha, áp dụng tỷ số vòng dây, rồi quy đổi ngược lại thành giá trị dây phía thứ cấp.
Ví dụ minh họa
Xét máy biến áp đấu Tam giác – Sao (Δ/Y) với \(N_1 = 100\), \(N_2 = 50\), \(V_{1L} = 11000\,\text{V}\).
$$a = \frac{N_1}{N_2} = \frac{100}{50} = 2$$Sơ cấp đấu Tam giác nên \(V_{1,ph} = V_{1L} = 11000\,\text{V}\) và
$$V_{2,ph} = \frac{V_{1,ph}}{a} = \frac{11000}{2} = 5500\,\text{V}.$$Thứ cấp đấu Sao nên điện áp dây thứ cấp là
$$V_{2L} = \sqrt{3}\,V_{2,ph} = 1.732 \times 5500 \approx 9526\,\text{V}.$$Câu hỏi thường gặp
Tỷ số vòng dây có bằng tỷ số điện áp dây không? Không phải lúc nào cũng vậy. Tỷ số vòng dây là đại lượng tính theo từng pha; còn tỷ số điện áp dây còn phụ thuộc vào việc mỗi phía đấu Sao hay Tam giác.
Vì sao điện áp giảm thì dòng điện thứ cấp lại tăng? Vì ampe-vòng phải cân bằng, nên khi hạ áp (tỷ số lớn hơn 1), dòng điện mỗi pha sẽ tăng lên tương ứng.
Công cụ có tính đến tổn hao không? Không. Công cụ giả định máy biến áp lý tưởng, không có từ thông rò, tổn hao đồng hay tổn hao lõi thép.