Máy tính đạo hàm là gì?
Máy tính đạo hàm giúp bạn xác định tốc độ thay đổi của một hàm số. Công cụ này dùng cho đa thức có bậc tối đa là bốn, dạng \(f(x)=a_4x^4+a_3x^3+a_2x^2+a_1x+a_0\). Kết quả gồm biểu thức đạo hàm, giá trị đạo hàm tại điểm bạn chọn, đạo hàm cấp hai và phương trình tiếp tuyến.
Cách sử dụng
Nhập các hệ số từ \(a_4\) đến \(a_0\). Với số hạng không có trong đa thức, hãy nhập 0. Sau đó nhập điểm \(x\) mà bạn muốn tính hệ số góc. Máy sẽ hiển thị \(f(x)\), \(f^{\prime}(x)\), \(f^{\prime\prime}(x)\) và tiếp tuyến \(y=mx+b\).
Giải thích công thức
Mỗi số hạng được lấy đạo hàm theo quy tắc lũy thừa:
$$\frac{d}{dx}\left(a x^{n}\right)=n\,a\,x^{n-1}$$nên đạo hàm của đa thức là
$$f^{\prime}(x)=4a_4x^3+3a_3x^2+2a_2x+a_1$$và đạo hàm cấp hai là \(f^{\prime\prime}(x)=12a_4x^2+6a_3x+2a_2\). Tiếp tuyến tại \(x_0\) có hệ số góc \(m=f^{\prime}(x_0)\) và tung độ gốc \(b=f(x_0)-m\,x_0\).
Ví dụ minh họa
Xét \(f(x)=x^3-2x^2+3x+5\) tại \(x=2\).
$$f(2)=8-8+6+5=11$$$$f^{\prime}(x)=3x^2-4x+3\Rightarrow f^{\prime}(2)=12-8+3=7$$$$f^{\prime\prime}(2)=6(2)-4=8$$$$b=11-7\times 2=-3\Rightarrow y=7x-3$$Quy tắc lũy thừa: Đạo hàm của các hạng tử đa thức thường gặp
Quy tắc lũy thừa phát biểu rằng với một hạng tử \(a x^n\), đạo hàm của nó là \(n a x^{n-1}\). Áp dụng quy tắc này hai lần sẽ cho đạo hàm cấp hai. Vì một đa thức là tổng của các hạng tử, ta có thể lấy đạo hàm từng hạng tử một. Trong bảng dưới đây, \(a\) là hằng số hệ số thực bất kỳ.
| Hạng tử | Đạo hàm cấp một | Đạo hàm cấp hai |
|---|---|---|
| \(a\) (hằng số) | \(0\) | \(0\) |
| \(a x\) | \(a\) | \(0\) |
| \(a x^{2}\) | \(2 a x\) | \(2 a\) |
| \(a x^{3}\) | \(3 a x^{2}\) | \(6 a x\) |
| \(a x^{4}\) | \(4 a x^{3}\) | \(12 a x^{2}\) |
Lưu ý: đạo hàm của một hằng số bằng 0, vì một hằng số không thay đổi khi \(x\) thay đổi. Đây là lý do hệ số \(a_0\) không xuất hiện trong \(f'(x)\), mặc dù nó vẫn ảnh hưởng đến giá trị \(f(x_0)\) và giao điểm với trục tung của tiếp tuyến.
Câu hỏi thường gặp
Máy có tính được sin, cos hay ln không? Không. Phiên bản này chỉ dành cho đa thức, vốn đã bao quát nhiều bài tập đại số và giải tích.
Đạo hàm bằng 0 có ý nghĩa gì? Khi đó tiếp tuyến nằm ngang, thường là điểm cực đại, cực tiểu hoặc điểm uốn. Dấu của đạo hàm cấp hai giúp bạn phân biệt các trường hợp này.
Đạo hàm cấp hai cho biết điều gì? Giá trị dương nghĩa là đồ thị cong lên (lõm lên). Giá trị âm nghĩa là đồ thị cong xuống (lõm xuống).