Máy Tính Năng Lượng Tự Do Gibbs

Máy Tính Năng Lượng Tự Do Gibbs

Dẫn đầu AI Skill PRO

Nhập phép tính

Công thức

ΔG=ΔH (kJ/mol)−T (K)·ΔS (J/mol·K)1000\Delta G = \text{$\Delta$H (kJ/mol)} - \text{T (K)} \cdot \frac{\text{$\Delta$S (J/mol$\cdot$K)}}{1000}
Thống kê sử dụng

Quảng cáo

Kết quả

Biến thiên năng lượng tự do Gibbs ΔG
-237,1419
kJ/mol
Xu hướng phản ứng Tự phát (tỏa năng lượng)
Biến thiên enthalpy ΔH -285,8 kJ/mol
Nhiệt độ T 298,15 K
Biến thiên entropy ΔS -163,2 J/mol·K

Báo lỗi nội dung trang này

Máy tính năng lượng tự do Gibbs là gì?

Công cụ này tính biến thiên năng lượng tự do Gibbs (\(\Delta G\)) của một phản ứng hóa học dựa trên biến thiên enthalpy (\(\Delta H\)), nhiệt độ tuyệt đối (\(T\)) và biến thiên entropy (\(\Delta S\)). Giá trị \(\Delta G\) cho biết phản ứng có thể tự diễn biến hay không ở điều kiện nhiệt độ và áp suất không đổi: \(\Delta G\) âm nghĩa là quá trình thuận lợi về mặt nhiệt động (phản ứng tỏa năng lượng tự do, exergonic), \(\Delta G\) dương nghĩa là phản ứng không tự diễn biến (endergonic), còn \(\Delta G = 0\) nghĩa là hệ đang ở trạng thái cân bằng.

Lưới hai nhân hai về dấu của enthalpy và entropy thể hiện kết quả tính tự phát
Cách kết hợp dấu của \(\Delta H\) và \(\Delta S\) để xác định phản ứng có tự phát hay không.

Cách sử dụng

Nhập biến thiên enthalpy \(\Delta H\) theo đơn vị kJ/mol, nhiệt độ \(T\) theo kelvin (K) và biến thiên entropy \(\Delta S\) theo J/mol·K. Vì \(\Delta H\) tính bằng kilojoule còn \(\Delta S\) tính bằng joule, máy tính sẽ tự động quy đổi \(\Delta S\) sang kJ/mol·K (chia cho 1000) trước khi kết hợp các số hạng, nhờ vậy kết quả cuối cùng luôn nhất quán ở đơn vị kJ/mol.

Giải thích công thức

Phương trình cơ bản là

$$\Delta G = \Delta H - T\,\Delta S$$

Số hạng enthalpy phản ánh sự trao đổi nhiệt (hình thành/phá vỡ liên kết), trong khi số hạng entropy \(T\,\Delta S\) phản ánh mức độ thay đổi của tính hỗn loạn, được nhân theo nhiệt độ. Khi nhiệt độ tăng, đóng góp của entropy lớn dần lên, có thể làm đổi dấu \(\Delta G\) và thay đổi việc phản ứng có tự diễn biến hay không.

Quảng cáo
Đồ thị delta G theo nhiệt độ cắt qua điểm 0 tại điểm chuyển tiếp
Dấu của \(\Delta G\) thay đổi theo nhiệt độ; điểm giao nhau đánh dấu nhiệt độ cân bằng nơi \(\Delta G = 0\).

Ví dụ minh họa

Với quá trình tạo thành nước lỏng, \(\Delta H \approx -285{,}8\) kJ/mol, \(\Delta S \approx -163{,}2\) J/mol·K, tại \(T = 298{,}15\) K. Quy đổi \(\Delta S\): \(-163{,}2 / 1000 = -0{,}1632\) kJ/mol·K. Khi đó

$$\Delta G = -285{,}8 - (298{,}15 \times -0{,}1632) = -285{,}8 + 48{,}658 = -237{,}14 \text{ kJ/mol}$$

Vì \(\Delta G\) âm nên phản ứng tự diễn biến.

Cách dấu của ΔH và ΔS quyết định tính tự phát

Vì \(\Delta G = \Delta H - T\Delta S\), dấu của ΔH và ΔS quyết định liệu nhiệt độ có thể làm đổi dấu của ΔG hay không. Với hai trường hợp hỗn hợp, ΔG đổi dấu tại nhiệt độ giao cắt \(T = \Delta H / \Delta S\) (ΔH tính bằng J/mol, ΔS tính bằng J/mol·K, T tính bằng kelvin). Cách tính này giả định ΔH và ΔS gần như không đổi theo nhiệt độ, và đây chỉ là một phép xấp xỉ. Các ví dụ phản ứng dùng giá trị tham khảo gần đúng ở trạng thái chuẩn trong sách giáo khoa.

ΔH ΔS Dấu ΔG Tính tự phát Nhiệt độ giao cắt T = ΔH/ΔS Ví dụ
< 0 (tỏa nhiệt) > 0 Luôn âm Tự phát ở mọi T Không có Đốt cháy carbon: C(graphite) + O2 → CO2 (ΔH ≈ −393.5 kJ/mol, ΔS ≈ +3 J/mol·K)
> 0 (thu nhiệt) < 0 Luôn dương Không tự phát ở mọi T Không có Tạo ozone từ oxy: 3/2 O2 → O3 (ΔH ≈ +143 kJ/mol, ΔS ≈ −69 J/mol·K)
< 0 < 0 Âm dưới T, dương trên T Tự phát ở nhiệt độ thấp ≈ 464 K với N2 + 3H2 → 2NH3 (−92.2 kJ ÷ −0.1987 kJ/K) Tổng hợp amoniac (quy trình Haber)
> 0 > 0 Dương dưới T, âm trên T Tự phát ở nhiệt độ cao ≈ 273 K với nước đá tan chảy (6.01 kJ ÷ 0.0220 kJ/K); ≈ 325 K với N2O4 → 2NO2 Nước đá tan chảy; N2O4(g) → 2NO2(g) (ΔH ≈ +57.2 kJ/mol, ΔS ≈ +175.8 J/mol·K)

Lưu ý rằng các giá trị ΔH và ΔS ở đây áp dụng cho phản ứng viết như trên, còn các nhiệt độ giao cắt chỉ là ước tính. Tại điểm giao cắt, ΔG = 0 và hệ ở trạng thái cân bằng trong điều kiện chuẩn.

Quảng cáo

Diễn giải kết quả ΔG của bạn

  • ΔG âm lớn: quá trình thuận lợi về nhiệt động học và, khi đạt cân bằng, sản phẩm chiếm ưu thế.
  • ΔG gần bằng 0: hệ gần trạng thái cân bằng, nên thay đổi nhỏ về nhiệt độ hoặc nồng độ có thể đảo chiều quá trình. Khi ΔG = 0 không có lực đẩy thực theo một chiều nào.
  • ΔG dương: quá trình không tự phát như đã viết trong điều kiện đó. Phản ứng nghịch được ưu tiên, hoặc quá trình cần một đầu vào năng lượng như công hoặc ghép nối với một phản ứng khác.

Liên hệ với hằng số cân bằng

Đối với điều kiện chuẩn:

$$\Delta G^\circ = -RT \ln K \quad\Rightarrow\quad K = e^{-\Delta G^\circ / RT}$$

với R = 8.314 J/mol·K. Ở 298.15 K, RT ≈ 2.479 kJ/mol. ΔG° khoảng −5.7 kJ/mol cho K ≈ 10, và mỗi lần giảm thêm −5.7 kJ/mol thì K tăng khoảng 10 lần nữa. ΔG° âm nghĩa là K > 1 (sản phẩm được ưu tiên), ΔG° = 0 nghĩa là K = 1, và ΔG° dương nghĩa là K < 1.

Điều kiện chuẩn và không chuẩn

ΔG° chỉ áp dụng khi mọi chất ở trạng thái chuẩn. Với hỗn hợp thực, dùng

$$\Delta G = \Delta G^\circ + RT \ln Q$$

trong đó Q là thương số phản ứng. Phản ứng có ΔG° dương vẫn có thể diễn ra nếu Q đủ nhỏ để làm ΔG âm. Tại cân bằng, Q = K và ΔG = 0.

Giới hạn của kết quả

  • Tự phát không có nghĩa là nhanh. ΔG không cho biết gì về tốc độ. Động học phụ thuộc vào năng lượng hoạt hóa và chất xúc tác. Kim cương chuyển thành graphite là tự phát ở điều kiện môi trường nhưng cực kỳ chậm.
  • T và P không đổi: ΔG = ΔH − TΔS áp dụng cho các quá trình ở nhiệt độ và áp suất không đổi. Máy tính cũng coi ΔH và ΔS không phụ thuộc nhiệt độ, điều này chỉ là xấp xỉ trong khoảng nhiệt độ rộng.
  • Đơn vị: ΔH tính bằng kJ/mol còn ΔS tính bằng J/mol·K, nên cần chia ΔS cho 1000 trước khi nhân với T.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao phải chia \(\Delta S\) cho 1000? \(\Delta S\) thường được lập bảng theo J/mol·K, trong khi \(\Delta H\) lại theo kJ/mol; phép chia này quy đổi \(\Delta S\) sang kJ/mol·K để cả hai số hạng cùng đơn vị.

\(\Delta G\) âm có ý nghĩa gì? Phản ứng giải phóng năng lượng tự do và tự diễn biến theo chiều thuận ở nhiệt độ đã cho.

\(\Delta G\) có thể đổi dấu theo nhiệt độ không? Có. Khi \(\Delta H\) và \(\Delta S\) cùng dấu, số hạng \(T\,\Delta S\) có thể chiếm ưu thế ở nhiệt độ cao hoặc thấp, làm thay đổi khả năng tự diễn biến của phản ứng.

Cập nhật lần cuối:

Phổ biến nhất trong Vật lý và Kỹ thuật

Xem tất cả máy tính Vật lý và Kỹ thuật