Công cụ này dùng để làm gì
Khi đi siêu âm xác định tuổi thai, bác sĩ sẽ dựa vào kích thước của em bé để biết thai đã được bao nhiêu lâu, kết quả thường ghi dưới dạng tuổi thai (GA) như "8 tuần 3 ngày". Công cụ này lấy con số tuổi thai đó — đo tại một ngày siêu âm cụ thể — để tính ra ngày dự sinh (EDD). Cách tính này rất phổ biến vì siêu âm sớm thường cho kết quả chính xác hơn so với việc tính theo ngày đầu của kỳ kinh cuối, nhất là với những mẹ có chu kỳ kinh không đều.
Cách sử dụng
Bạn nhập ngày thực hiện siêu âm, sau đó nhập tuổi thai mà bác sĩ siêu âm ghi nhận theo số tuần và số ngày. Công cụ sẽ trả về ngày dự sinh, tuổi thai quy đổi ra tổng số ngày, số ngày còn lại cho đến khi đủ kỳ 280 ngày, và ngày thụ thai ước tính.
Công thức tính
Một thai kỳ đủ tháng theo quy ước được tính là 280 ngày (40 tuần) kể từ ngày đầu tiên của kỳ kinh cuối. Trước tiên ta đổi tuổi thai trên siêu âm sang ngày: $$\text{Tuổi thai}_{(\text{ngày})} = \text{số tuần} \times 7 + \text{số ngày}$$. Thời gian còn lại đến lúc đủ tháng là \(280 - \text{Tuổi thai}_{(\text{ngày})}\). Cộng số ngày này vào ngày siêu âm sẽ ra ngày dự sinh: $$\text{EDD} = \text{Ngày siêu âm} + \left(280 - \text{Tuổi thai}_{(\text{ngày})}\right)$$. Ngày thụ thai ước tính được tính bằng cách lấy EDD trừ đi 266 ngày (kỳ đủ tháng trừ khoảng 14 ngày trước khi rụng trứng).
Ví dụ minh họa
Giả sử lần siêu âm ngày 2024-01-01 cho thấy tuổi thai là 8 tuần 0 ngày. Tuổi thai tính theo ngày = \(8 \times 7 + 0 = 56\) ngày. Số ngày còn lại đến đủ tháng = \(280 - 56 = 224\) ngày. Cộng 224 ngày vào ngày 2024-01-01, ta được ngày dự sinh là 2024-08-12.
Độ chính xác của siêu âm xác định tuổi thai và khi nào ngày dự sinh được tính lại
Bảng dưới đây tuân theo Ý kiến Ủy ban ACOG/AIUM/SMFM số 700, “Các phương pháp ước tính ngày dự sinh” (2017), một hướng dẫn của Hoa Kỳ cũng được tham chiếu rộng rãi ở nơi khác. Nếu khoảng chênh lệch giữa ngày kỳ kinh cuối (LMP) và ngày siêu âm lớn hơn ngưỡng ứng với tuổi thai tại thời điểm siêu âm, thì EDD thường được đổi thành ngày dựa trên siêu âm. Nếu chênh lệch nằm trong ngưỡng, ngày dựa trên LMP thường được giữ nguyên. Các quốc gia và tổ chức chuyên môn khác có thể áp dụng các mốc cắt hơi khác nhau.
| Tuổi thai khi siêu âm xác định tuổi thai | Chỉ số đo lường được sử dụng | Đổi EDD nếu LMP và siêu âm lệch nhau |
|---|---|---|
| Đến 8 tuần 6/7 ngày | Chiều dài đầu–mông (CRL) | Hơn 5 ngày |
| 9 tuần 0/7 ngày đến 13 tuần 6/7 ngày | CRL | Hơn 7 ngày |
| 14 tuần 0/7 ngày đến 15 tuần 6/7 ngày | Đo sinh trắc (BPD, HC, AC, FL) | Hơn 7 ngày |
| 16 tuần 0/7 ngày đến 21 tuần 6/7 ngày | Đo sinh trắc (BPD, HC, AC, FL) | Hơn 10 ngày |
| 22 tuần 0/7 ngày đến 27 tuần 6/7 ngày | Đo sinh trắc (BPD, HC, AC, FL) | Hơn 14 ngày |
| Từ 28 tuần 0/7 ngày trở đi | Đo sinh trắc (BPD, HC, AC, FL) | Hơn 21 ngày |
Nguồn: ACOG Ý kiến Ủy ban số 700 (cũng được AIUM và SMFM xác nhận). Việc xác định tuổi thai chính xác nhất vào đầu thai kỳ, đó là lý do độ lệch cho phép nới rộng dần khi tuổi thai tăng lên.
So sánh kịch bản: cùng ngày siêu âm, khác tuổi thai
Tất cả các hàng dùng ngày siêu âm 1 tháng 3 năm 2024 (năm 2024 là năm nhuận, nên tháng 2 có 29 ngày). EDD bằng ngày siêu âm cộng với (280 − GA tính theo ngày); ngày thụ thai ước tính bằng EDD trừ 266 ngày.
| GA khi siêu âm | Tổng số ngày tuổi thai | Số ngày còn lại đến 280 | EDD | Ngày thụ thai ước tính |
|---|---|---|---|---|
| 6 tuần 0 ngày | 7 × 6 + 0 = 42 | 280 − 42 = 238 | 25 tháng 10 năm 2024 | 2 tháng 2 năm 2024 |
| 8 tuần 3 ngày | 7 × 8 + 3 = 59 | 280 − 59 = 221 | 8 tháng 10 năm 2024 | 16 tháng 1 năm 2024 |
| 12 tuần 0 ngày | 7 × 12 + 0 = 84 | 280 − 84 = 196 | 13 tháng 9 năm 2024 | 22 tháng 12 năm 2023 |
| 20 tuần 0 ngày | 7 × 20 + 0 = 140 | 280 − 140 = 140 | 19 tháng 7 năm 2024 | 27 tháng 10 năm 2023 |
| 30 tuần 2 ngày | 7 × 30 + 2 = 212 | 280 − 212 = 68 | 8 tháng 5 năm 2024 | 16 tháng 8 năm 2023 |
Ví dụ kiểm tra cho hàng 8 tuần 3 ngày: ngày 1 tháng 3 năm 2024 là ngày thứ 61 của năm (31 + 29 + 1). Cộng 221 ngày được ngày thứ 282, tức ngày 8 tháng 10 năm 2024. Trừ 266 ngày được ngày thứ 16, tức ngày 16 tháng 1 năm 2024. Một lần siêu âm muộn hơn vào cùng ngày chỉ có nghĩa là ngày dự sinh gần hơn, vì đã có nhiều ngày hơn trong 280 ngày trôi qua.
Thuật ngữ chính: GA, EDD, LMP, CRL và ngày thụ thai
- Tuổi thai (GA): tuổi của thai kỳ, được tính theo tuần và ngày kể từ ngày đầu tiên của kỳ kinh cuối (hoặc một ngày tương đương suy ra từ siêu âm). Ví dụ, 8w3d nghĩa là 8 tuần 3 ngày, hay 59 ngày.
- Ngày dự sinh ước tính (EDD): ngày mà thai kỳ đạt 40w0d (280 ngày). Chỉ một số ít ca sinh diễn ra đúng vào EDD; đây là mốc tham chiếu, không phải dự đoán về ngày sinh.
- Kỳ kinh cuối (LMP): ngày đầu tiên của lần chảy máu kinh nguyệt gần nhất. Đây là điểm xuất phát tiêu chuẩn để tính GA, mặc dù việc thụ thai xảy ra muộn hơn.
- Chiều dài đầu–mông (CRL): chiều dài của phôi hoặc thai nhi tính từ đỉnh đầu đến đáy thân, đo bằng siêu âm. Trong tam cá nguyệt đầu (đến 13 tuần 6/7 ngày), đây là chỉ số chính xác nhất để xác định tuổi thai.
- Quy tắc Naegele / quy ước 280 ngày: thai kỳ được coi là kéo dài 280 ngày (40 tuần) tính từ LMP. Quy tắc Naegele tính EDD bằng LMP + 1 năm − 3 tháng + 7 ngày, và giả định chu kỳ đều 28 ngày với rụng trứng vào khoảng ngày 14.
- Thụ thai so với xác định tuổi thai: xác định tuổi thai tính từ LMP, nên nhanh hơn thời điểm thụ thai khoảng 14 ngày. Thai kỳ kéo dài khoảng 266 ngày kể từ khi thụ thai, đó là lý do ngày thụ thai được ước tính bằng EDD − 266 ngày. Độ lệch này thay đổi theo độ dài chu kỳ và thời điểm rụng trứng.
- Ranh giới tam cá nguyệt (quy ước ACOG): tam cá nguyệt đầu là đến 13 tuần 6/7 ngày, tam cá nguyệt giữa là từ 14 tuần 0/7 ngày đến 27 tuần 6/7 ngày, và tam cá nguyệt cuối là từ 28 tuần 0/7 ngày cho đến khi sinh. Một số nguồn dùng mốc cắt hơi khác.
Đây là thông tin chung, không phải lời khuyên y tế. Nhân viên chăm sóc sức khỏe của bạn sẽ quyết định EDD cuối cùng cho thai kỳ của bạn.
Câu hỏi thường gặp
Ngày dự sinh có chính xác tuyệt đối không? Không. EDD chỉ là con số ước tính; chỉ khoảng 4% em bé chào đời đúng ngày dự kiến. Phần lớn các ca sinh diễn ra trong vòng hai tuần trước hoặc sau ngày này.
Vì sao nên dùng siêu âm thay cho ngày kinh cuối? Siêu âm sớm (trước khoảng tuần thứ 14) đo trực tiếp kích thước phôi thai nên thường là cách xác định tuổi thai đáng tin cậy nhất.
Công cụ này có thay thế tư vấn y khoa không? Không. Bạn luôn nên xác nhận tuổi thai và ngày dự sinh với bác sĩ sản khoa đang theo dõi thai kỳ cho bạn.