Thang điểm té ngã Morse là gì?
Thang điểm té ngã Morse (Morse Fall Scale – MFS) là một công cụ dựa trên bằng chứng được sử dụng rộng rãi, giúp điều dưỡng và nhân viên y tế nhanh chóng đánh giá khả năng té ngã của bệnh nhân trong bệnh viện và các cơ sở chăm sóc khác. Thang điểm do Janice Morse xây dựng, đánh giá sáu yếu tố nguy cơ độc lập và cho ra tổng điểm duy nhất từ 0 đến 125. Điểm càng cao thì nguy cơ té ngã càng lớn, đồng nghĩa với việc cần triển khai các biện pháp phòng ngừa té ngã tích cực hơn tương ứng.
Cách sử dụng công cụ
Với mỗi mục trong sáu mục, hãy chọn phương án mô tả đúng nhất tình trạng bệnh nhân: tiền sử té ngã, có chẩn đoán y khoa thứ hai hay không, dụng cụ hỗ trợ di chuyển đang dùng, có đặt đường truyền tĩnh mạch (IV) hoặc khóa heparin hay không, chất lượng dáng đi, và tình trạng tinh thần (mức độ nhận thức của bệnh nhân về giới hạn vận động của chính mình). Công cụ sẽ cộng các điểm số đã được gán trọng số và trả về tổng điểm cùng mức nguy cơ tương ứng.
Giải thích công thức
Tổng điểm đơn giản là tổng trọng số của cả sáu mục được chọn:
$$\text{MFS} = \text{Tiền sử té ngã} + \text{Chẩn đoán thứ hai} + \text{Dụng cụ hỗ trợ di chuyển} + \text{IV / Khóa heparin} + \text{Dáng đi} + \text{Tình trạng tinh thần}$$Tiền sử té ngã (0 hoặc 25), Chẩn đoán thứ hai (0 hoặc 15), Dụng cụ hỗ trợ di chuyển (0, 15 hoặc 30), Đường truyền IV/khóa heparin (0 hoặc 20), Dáng đi (0, 10 hoặc 20), và Tình trạng tinh thần (0 hoặc 15). Mỗi mục mang một trọng số lâm sàng riêng, phản ánh mức độ dự báo nguy cơ té ngã của yếu tố đó.
Ví dụ minh họa
Giả sử một bệnh nhân vừa té ngã gần đây (25), có nhiều hơn một chẩn đoán (15), dùng gậy chống (15), không đặt đường truyền IV (0), dáng đi yếu (10) và đánh giá quá cao khả năng của mình (15). Tổng = $$25 + 15 + 15 + 0 + 10 + 15 = \textbf{80}$$ được xếp vào mức Nguy cơ cao.
Câu hỏi thường gặp
Mức điểm nào được coi là nguy cơ cao? Ngưỡng phân loại có thể khác nhau giữa các cơ sở, nhưng cách chia phổ biến là 0–24 nguy cơ thấp, 25–44 nguy cơ trung bình, và từ 45 trở lên là nguy cơ cao.
Nên đánh giá lại MFS bao lâu một lần? Thông thường là khi nhập viện, sau khi té ngã, khi tình trạng bệnh thay đổi, khi chuyển khoa/chuyển viện, và theo các mốc định kỳ tùy quy định của từng cơ sở.
Đây có phải là một chẩn đoán không? Không. MFS chỉ là công cụ sàng lọc hỗ trợ. Nó bổ trợ cho phán đoán lâm sàng và không bao giờ thay thế việc đánh giá điều dưỡng toàn diện hay phác đồ tại cơ sở.
