Máy tính điểm TI-RADS là gì?
Hệ thống dữ liệu và báo cáo hình ảnh tuyến giáp (TI-RADS) do Trường môn X quang Hoa Kỳ (ACR) ban hành là cách chuẩn hóa để phân tầng nguy cơ ác tính của nhân giáp trên siêu âm. Công cụ này quy đổi năm nhóm đặc điểm siêu âm thành một tổng điểm và phân loại TR1-TR5, giúp bạn có mức nguy cơ nhất quán, dựa trên bằng chứng. Lưu ý đây là hệ thống do ACR (Hoa Kỳ) xây dựng; tại Việt Nam, một số cơ sở y tế cũng áp dụng ACR TI-RADS, nhưng cũng có nơi dùng hệ thống khác (như K-TIRADS, EU-TIRADS) hoặc hướng dẫn riêng, nên hãy tham khảo ý kiến bác sĩ của bạn.
Cách sử dụng
Với mỗi nhóm trong năm nhóm đặc điểm, hãy chọn phương án mô tả đúng nhất nhân giáp. Thành phần cấu tạo, độ hồi âm, hình dạng và bờ chỉ chọn một đáp án, còn ổ tăng âm (echogenic foci) được cộng dồn vì một nhân có thể có nhiều loại ổ cùng lúc. Công cụ sẽ cộng điểm và xếp loại cho bạn. Công thức chính:
$$\text{Points} = C + E + S + M + F$$trong đó \(C\) = thành phần cấu tạo, \(E\) = độ hồi âm, \(S\) = hình dạng, \(M\) = bờ, và \(F\) = tổng điểm của tất cả các ổ tăng âm.
Cách tính điểm
Thành phần cấu tạo có điểm từ 0 (dạng nang hoặc dạng bọt biển) đến 2 (đặc). Độ hồi âm có điểm từ 0 (trống âm) đến 3 (rất giảm âm). Hình dạng cao hơn rộng được cộng 3 điểm, bờ chia thùy hoặc không đều cộng 2 điểm, còn xâm lấn ra ngoài tuyến giáp cộng 3 điểm. Với các ổ tăng âm: vôi hóa thô (macrocalcification) 1 điểm, vôi hóa ngoại vi 2 điểm, ổ tăng âm dạng chấm 3 điểm.
Ví dụ minh họa
Xét một nhân đặc, rất giảm âm, cao hơn rộng, bờ không đều và có các ổ tăng âm dạng chấm:
$$\text{Points} = 2 + 3 + 3 + 2 + 3 = 13$$Tổng \(13\) điểm vượt xa ngưỡng \(7\) điểm, nên nhân được xếp loại \(\text{TR5}\) – nghi ngờ ác tính cao, và nên chọc hút bằng kim nhỏ (FNA) đối với nhân có kích thước \(\ge 1\,\text{cm}\).
Câu hỏi thường gặp
Điểm số này có thay thế phán đoán lâm sàng không? Không. TI-RADS giúp định hướng chỉ định FNA và theo dõi, nhưng cần kết hợp với kích thước nhân, tiền sử bệnh nhân và kinh nghiệm của bác sĩ chẩn đoán hình ảnh.
Vì sao các ổ tăng âm được cộng dồn? Một nhân giáp có thể có nhiều loại ổ tăng âm, nên ACR TI-RADS cộng điểm của từng loại thay vì chỉ chọn một.
Kích thước bao nhiêu thì cần chọc hút FNA? Ngưỡng kích thước phụ thuộc vào phân loại: \(\ge 1\,\text{cm}\) với TR5, \(\ge 1.5\,\text{cm}\) với TR4 và \(\ge 2.5\,\text{cm}\) với TR3.