Máy tính TI-RADS là gì?
ACR TI-RADS (Thyroid Imaging Reporting and Data System của Hội Điện quang Hoa Kỳ) là hệ thống chuẩn hóa dùng để ước tính nguy cơ ác tính của nhân giáp trên siêu âm. Năm nhóm đặc điểm hình ảnh, mỗi nhóm cho một số điểm nhất định; tổng điểm sẽ xếp nhân giáp vào một mức từ TR1 (lành tính) đến TR5 (rất nghi ngờ ác tính). Công cụ này cộng điểm giúp bạn, đồng thời trả về mức TR và gợi ý xử trí dựa trên kích thước nhân. Lưu ý đây là hệ thống của Hoa Kỳ; tại Việt Nam, bác sĩ cũng có thể dùng các hệ thống khác như EU-TIRADS hoặc K-TIRADS, nên ngưỡng chỉ định có thể khác.
Cách sử dụng
Hãy chọn phương án phù hợp nhất với kết quả siêu âm của bạn về thành phần, độ hồi âm, hình dạng và bờ, đánh dấu mọi loại ổ tăng âm có mặt, sau đó nhập đường kính lớn nhất của nhân giáp tính bằng centimet. Công cụ sẽ cộng điểm và cho biết mức TR. Ngưỡng chọc hút tế bào bằng kim nhỏ (FNA) và ngưỡng theo dõi phụ thuộc vào cả mức TR lẫn kích thước nhân.
Giải thích công thức
Tổng điểm là tổng điểm của năm đặc điểm, trong đó \(C\) = thành phần, \(E\) = độ hồi âm, \(S\) = hình dạng, \(M\) = bờ và \(F\) = các ổ tăng âm:
$$\text{Score} = C + E + S + M + F$$
Tổng điểm được quy đổi thành mức TR như sau: 0 điểm là TR1, 2 điểm là TR2, 3 điểm là TR3, từ 4 đến 6 điểm là TR4 và từ 7 điểm trở lên là TR5.
Ví dụ minh họa
Một nhân đặc (\(C=2\)), rất giảm âm (\(E=3\)), cao hơn rộng (\(S=3\)), bờ chia thùy (\(M=2\)) và có các ổ tăng âm dạng chấm (\(F=3\)) sẽ có điểm:
$$\text{Score} = 2 + 3 + 3 + 2 + 3 = 13$$
Điểm 13 thỏa \(\ge 7\) nên nhân giáp thuộc mức TR5 (rất nghi ngờ ác tính), và nên chọc hút FNA khi nhân đạt từ 1,0 cm.
Câu hỏi thường gặp
Điểm cao có nghĩa là ung thư không? Không. TI-RADS chỉ ước tính nguy cơ tương đối và giúp quyết định nên chọc sinh thiết hay theo dõi; chỉ có kết quả tế bào học hoặc mô bệnh học mới xác định được chẩn đoán.
Vì sao kích thước lại quan trọng? Ngưỡng chọc hút FNA và theo dõi nhỏ dần khi mức TR tăng: TR3 từ 2,5 cm, TR4 từ 1,5 cm và TR5 từ 1,0 cm thì nên sinh thiết.
Các ổ tăng âm có được cộng nhiều lần không? Có. ACR TI-RADS cộng điểm của mọi loại ổ tăng âm có mặt (vôi hóa thô 1, vôi hóa ngoại vi hoặc dạng viền 2, ổ tăng âm dạng chấm 3), vì vậy hãy đánh dấu tất cả các loại được mô tả trong kết quả siêu âm.