Mức công suất âm là gì?
Mức công suất âm cho biết một nguồn âm phát ra bao nhiêu năng lượng âm thanh, tính bằng decibel so với công suất chuẩn là một picowatt. Khác với mức áp suất âm, vốn thay đổi theo khoảng cách và điều kiện phòng, công suất âm là đặc tính vốn có của chính nguồn âm. Đó là lý do độ ồn của máy móc và thiết bị gia dụng thường được công bố dưới dạng mức công suất âm.
Cách sử dụng máy tính
Nhập mức áp suất âm trung bình đo được trên bề mặt đo (đơn vị dB), sau đó nhập diện tích bề mặt đó và chọn đơn vị (mét vuông hoặc foot vuông). Máy tính sẽ trả về mức công suất âm, công suất âm tính bằng watt và cường độ âm. Kết quả giả định mức áp suất âm là giá trị trung bình trên một bề mặt bao quanh nguồn âm, trong điều kiện trường tự do.
Giải thích công thức
Mức công suất âm được tính từ mức áp suất âm và diện tích bề mặt như sau:
$$L_W = L_p + 10\log_{10}\left(\frac{S}{S_0}\right)$$Trong đó \(L_p\) là mức áp suất âm trung bình tính bằng dB, \(S\) là diện tích bề mặt phát âm tính bằng m², và \(S_0 = 1\,\text{m}^2\). Công suất tính bằng watt là:
$$W = W_0 \times 10^{L_W/10}, \quad W_0 = 10^{-12}\,\text{W}$$
Ví dụ minh họa
Giả sử mức áp suất âm trung bình là 80 dB trên bề mặt có diện tích 10 m².
$$L_W = 80 + 10\log_{10}(10) = 90\,\text{dB}$$$$W = 10^{-12} \times 10^{9} = 10^{-3}\,\text{W} = 1\,\text{mW}$$Nguồn âm này phát ra công suất âm khoảng một miliwatt.
Mức công suất âm thanh điển hình của các nguồn phổ biến
Bảng liệt kê các mức công suất âm thanh gần đúng \(L_W\) (dB so với 1 pW) của các nguồn phổ biến, cùng với công suất âm học tương đương từ \(W = 10^{-12}\cdot 10^{L_W/10}\). Các giá trị là khoảng điển hình, không phải số chính xác. Nguồn âm thực tế khác nhau rất nhiều tùy theo mẫu máy, tải và điều kiện vận hành.
| Nguồn | \(L_W\) điển hình (dB so với 1 pW) | Công suất âm học gần đúng |
|---|---|---|
| Tiếng thì thầm / trò chuyện nhỏ | 50–60 dB | 0,1–1 µW |
| Nói chuyện bình thường | 65–70 dB | khoảng 3–10 µW |
| Máy hút bụi | 75–85 dB | khoảng 30–300 µW |
| Máy cắt cỏ | 90–100 dB | khoảng 1–10 mW |
| Cưa xích | khoảng 110 dB | khoảng 0,1 W |
| Động cơ phản lực (lớn, ở lực đẩy cao) | 140–150 dB | khoảng 100–1000 W |
Cứ tăng thêm +10 dB thì công suất âm học nhân lên 10 lần, và cứ tăng thêm +3 dB thì gần như nhân đôi. Công suất âm học chỉ là một phần rất nhỏ so với công suất cơ học hoặc điện của máy.
Chuyển đổi từ feet vuông sang mét vuông
Máy tính này làm việc nội bộ theo đơn vị mét vuông. Hệ số chuyển đổi: 1 ft² = 0,092903 m² và 1 m² = 10,7639 ft².
| Diện tích (ft²) | Diện tích (m²) |
|---|---|
| 1 | 0,0929 |
| 5 | 0,4645 |
| 10 | 0,9290 |
| 50 | 4,6452 |
| 100 | 9,2903 |
Số hiệu chỉnh diện tích \(10\log_{10}(S)\) được cộng vào mức áp suất âm trung bình \(L_p\) để được \(L_W\):
| Diện tích S (m²) | \(10\log_{10}(S)\) (dB) |
|---|---|
| 1 | 0 |
| 2 | 3,01 |
| 10 | 10 |
| 100 | 20 |
Ví dụ: mức \(L_p = 70\) dB trung bình trên bề mặt 10 m² cho \(L_W = 70 + 10\log_{10}(10) = 70 + 10 = \) 80 dB so với 1 pW.
Các hằng số tham chiếu được sử dụng
| Đại lượng | Ký hiệu | Giá trị |
|---|---|---|
| Công suất âm tham chiếu | \(W_0\) | \(10^{-12}\) W (1 pW) |
| Diện tích tham chiếu | \(S_0\) | 1 m² |
| Áp suất âm tham chiếu (không khí) | \(p_0\) | 20 µPa |
| Cường độ âm tham chiếu | \(I_0\) | \(10^{-12}\) W/m² |
Đây là các giá trị tham chiếu âm học tiêu chuẩn được dùng trong ISO 80000-8 và trong các tiêu chuẩn đo công suất âm thanh như họ ISO 3744. Mức công suất âm thanh tính với các giá trị tham chiếu khác, chẳng hạn trong nước, không thể so sánh với các giá trị này.
Công thức \(L_W = L_p + 10\log_{10}(S/S_0)\) giả định \(L_p\) là mức áp suất âm trung bình theo bề mặt trên một bề mặt đo có diện tích S. Công thức cũng giả định tiếng ồn nền và phản xạ không đáng kể, đây gần đúng là điều kiện mà ISO 3744 hướng tới.
Câu hỏi thường gặp
Công suất âm và áp suất âm khác nhau như thế nào?
Áp suất âm là giá trị micro hoặc tai người đo được tại một vị trí, và phụ thuộc vào khoảng cách cũng như môi trường xung quanh. Công suất âm là tổng năng lượng mà nguồn phát ra, không phụ thuộc vào vị trí đo.
Vì sao diện tích lớn hơn lại làm tăng mức công suất?
Cùng một mức áp suất âm trải rộng trên bề mặt lớn hơn nghĩa là tổng năng lượng đi qua bề mặt đó nhiều hơn, nên nguồn âm phải đang phát ra công suất lớn hơn.
Kết quả có chính xác trong một căn phòng thông thường không?
Không hoàn toàn. Công thức giả định điều kiện trường tự do, không có phản xạ âm. Trong phòng vang cần có các hiệu chỉnh, và để có giá trị được chứng nhận thì nên áp dụng các phương pháp tiêu chuẩn như ISO 3744.