Máy tính phép trừ là gì?
Máy tính phép trừ giúp bạn tìm hiệu của hai số bằng cách lấy số thứ nhất trừ đi số thứ hai. Phép trừ là một trong bốn phép tính cơ bản, trả lời cho câu hỏi "còn lại bao nhiêu?" hoặc "khoảng cách giữa hai giá trị là bao nhiêu?". Công cụ này xử lý được số nguyên, số thập phân, và cho ra kết quả âm khi số thứ hai lớn hơn số thứ nhất.
Cách sử dụng
Nhập số thứ nhất (số bị trừ) vào ô phía trên và số thứ hai (số trừ) vào ô phía dưới, rồi bấm tính. Kết quả chính là hiệu số, \(a - b\). Bạn có thể dùng số dương, số âm và cả số thập phân.
Giải thích công thức
Công thức rất đơn giản:
$$\text{Hiệu} = a - b$$Số bị trừ (a) là lượng ban đầu bạn có, còn số trừ (b) là phần bạn lấy đi. Thứ tự rất quan trọng: \(5 - 3 = 2\), nhưng \(3 - 5 = -2\). Nếu số trừ là số âm thì việc trừ đi lại làm tăng tổng, ví dụ \(5 - (-3) = 8\).
Ví dụ minh họa
Giả sử bạn có 100$ và tiêu hết 37$. Hiệu số là
$$100 - 37 = 63$$nghĩa là bạn còn lại 63$. Với số thập phân, ta có
$$12.5 - 4.25 = 8.25$$
Cách trừ bằng tay (phương pháp cột có mượn)
Phương pháp cột trừ hai số lần lượt theo từng hàng giá trị. Công thức là \(\text{Hiệu} = a - b\), trong đó \(a\) là số bị trừ (số bạn bắt đầu với) và \(b\) là số trừ (số bị lấy đi).
- Căn chỉnh theo hàng giá trị. Viết số bị trừ ở trên và số trừ ở dưới, sao cho hàng đơn vị thẳng với hàng đơn vị, hàng chục thẳng với hàng chục, và cứ thế. Với số thập phân, thẳng hàng các dấu thập phân và thêm số 0 vào cuối số ngắn hơn (ví dụ, viết 4.25 và 12.50).
- Bắt đầu từ cột ngoài cùng bên phải. Trừ chữ số dưới khỏi chữ số trên.
- Mượn khi cần. Nếu chữ số trên nhỏ hơn chữ số dưới, mượn 1 từ cột kế bên trái. Điều này làm giảm chữ số trên của cột bên trái đi 1 và cộng thêm 10 vào chữ số trên của cột hiện tại. Nếu cột kế tiếp là 0, tiếp tục sang trái đến chữ số khác 0 đầu tiên, mượn từ đó, rồi truyền giá trị đã mượn xuống từng cột.
- Di chuyển sang trái. Lặp lại phép trừ (và mượn nếu cần) cho mỗi cột cho đến khi đến chữ số ngoài cùng bên trái.
- Đặt dấu thập phân. Đặt dấu thập phân trong kết quả ngay bên dưới các dấu thập phân đã thẳng hàng.
- Nếu b > a, đổi chỗ hai số, trừ số nhỏ hơn cho số lớn hơn, rồi đặt dấu trừ trước kết quả. Ví dụ, \(3 - 8\): tính \(8 - 3 = 5\), nên đáp số là \(-5\).
Ví dụ 1: số nguyên có mượn
Tính \(502 - 187\).
- Hàng đơn vị: 2 nhỏ hơn 7. Chữ số hàng chục là 0, nên mượn từ hàng trăm: 5 thành 4, và hàng chục thành 10. Sau đó mượn 1 từ hàng chục: hàng chục thành 9, và hàng đơn vị thành 12. Bây giờ \(12 - 7 = 5\).
- Hàng chục: \(9 - 8 = 1\).
- Hàng trăm: \(4 - 1 = 3\).
Kết quả: \(502 - 187 = \)315.
Ví dụ 2: số thập phân
Tính \(12.5 - 4.25\). Thêm số 0 để viết 12.5 thành 12.50 và thẳng hàng các dấu thập phân.
- Hàng phần trăm: 0 nhỏ hơn 5. Mượn từ hàng phần mười: 5 thành 4, và hàng phần trăm thành 10. \(10 - 5 = 5\).
- Hàng phần mười: \(4 - 2 = 2\).
- Dấu thập phân đặt ngay bên dưới các dấu đã thẳng hàng.
- Hàng đơn vị: 2 nhỏ hơn 4. Mượn từ hàng chục: 1 thành 0, và hàng đơn vị thành 12. \(12 - 4 = 8\).
- Hàng chục: \(0\) (số 0 đứng đầu, không viết).
Kết quả: \(12.5 - 4.25 = \)8.25.
Kiểm tra bằng phép cộng
Phép trừ có thể được kiểm tra bằng hệ thức \(\text{Hiệu} + b = a\).
- \(315 + 187 = 502\) ✓
- \(8.25 + 4.25 = 12.50\) ✓
Nếu tổng không bằng số bị trừ, hãy kiểm tra lại từng cột xem có bỏ sót phép mượn nào không.
Câu hỏi thường gặp
Kết quả có thể là số âm không? Có. Nếu số thứ hai lớn hơn số thứ nhất thì hiệu sẽ là số âm.
Có hỗ trợ số thập phân không? Có, bạn có thể nhập giá trị thập phân ở cả hai ô.
Các thành phần trong phép trừ gọi là gì? Số thứ nhất là số bị trừ, số thứ hai là số trừ, và kết quả là hiệu số.