Stok Devir Süresi Nedir?
Stok Devir Süresi (İngilizce kısaltmasıyla DIO veya DSI), bir şirketin stoklarını satmadan önce ortalama kaç gün elinde tuttuğunu gösterir. İşletme sermayesi yönetiminde önemli bir verimlilik göstergesi olup nakit dönüşüm döngüsünün de temel bileşenlerinden biridir. Düşük bir DIO, genellikle stokların hızla satıldığı ve nakdin serbest kaldığı anlamına gelir; yüksek bir DIO ise aşırı stok birikmesine veya yavaş hareket eden ürünlere işaret edebilir.
Bu Aracı Nasıl Kullanırsınız?
Ortalama stok değerinizi (genellikle dönem başı ve dönem sonu stokunun ortalaması), satılan malın maliyetinizi (SMM) ve dönemdeki gün sayısını girin. Tam bir yıl için 365, çeyrek dönem için 90 veya bir ay için 30 kullanabilirsiniz. Hesaplama aracı, gün cinsinden DIO değerini ve stok devir hızı oranını size sunar.
Formül ve Açıklaması
$$\text{DIO} = \frac{\text{Ortalama Stok}}{\text{SMM}} \times \text{Gün Sayısı}$$ Stokun SMM'ye oranı, bir yıllık malın ne kadarlık kısmını elinizde tuttuğunuzu gösterir; bunu dönemdeki gün sayısıyla çarpınca söz konusu oran gün sayısına dönüşür. Stok devir hızı ise bunun tersidir: \(\text{SMM} \div \text{Ortalama Stok}\). Bu da stoğun dönem içinde kaç kez döndüğünü ortaya koyar.
Örnek Hesaplama
Ortalama stoğun 50.000 $, SMM'nin 365.000 $ ve dönemin 365 gün olduğunu varsayalım. $$\text{DIO} = \left(\frac{50.000}{365.000}\right) \times 365 = 50 \text{ gün}$$ Bu, işletmenin stoğunu satıp tüketmesinin ortalama 50 gün sürdüğü anlamına gelir; stok devir hızı ise \(365.000 \div 50.000 = 7{,}3\) yılda 7,3 kez olur.
Sıkça Sorulan Sorular
İyi bir DIO kaç olmalı? Sektöre göre büyük ölçüde değişir. Market ve hızlı moda perakendecileri düşük DIO (günlerle ya da haftalarla ifade edilen) hedeflerken, ağır makine sektöründe bu süre aylar sürebilir. Değerinizi sektördeki rakiplerinizle ve kendi geçmiş eğiliminizle karşılaştırın.
Ortalama stok mu yoksa dönem sonu stoğu mu kullanmalıyım? Ortalama stok (\((\text{dönem başı} + \text{dönem sonu}) \div 2\)), mevsimsel dalgalanmaları yumuşattığı için genellikle tercih edilir; ancak hızlı bir tahmin için dönem sonu stoğunu kullanmak da kabul edilebilir.
DIO ile nakit dönüşüm döngüsü arasındaki ilişki nedir? \(\text{Nakit Dönüşüm Döngüsü} = \text{DIO} + \text{Alacak Tahsil Süresi} - \text{Borç Ödeme Süresi}\). DIO, bu döngünün stok ayağını oluşturur.
