Stok Devir Hızı Nedir?
Stok devir hızı, bir işletmenin belirli bir dönemde (genellikle bir yıl) stoklarını kaç kez satıp yenilediğini ölçen bir finansal verimlilik oranıdır. Yüksek bir oran çoğunlukla güçlü satışları ve yalın bir stok yönetimini gösterirken; düşük bir oran fazla stok, zayıf talep ya da elde kalan demode ürünlerin işareti olabilir. Bu araç her para birimi ve her tür işletme için çalışır — tamamen matematiksel bir hesaplama aracıdır.
Hesaplama Aracı Nasıl Kullanılır?
İlgili döneme ait Satılan Malın Maliyeti (SMM) ve Ortalama Stok değerlerinizi girin. Ortalama stok genellikle (Dönem Başı Stok + Dönem Sonu Stok) ÷ 2 formülüyle bulunur. Hesaplama aracı, devir hızı oranınızla birlikte Stok Bekleme Süresi'ni (DIO) gösterir; bu değer, ürünlerin satılmadan önce ortalama ne kadar süre rafta beklediğini ifade eder.
Formülün Açıklaması
Temel formül oldukça basittir: $$\text{Stok Devir Hızı} = \frac{\text{SMM}}{\text{Ortalama Stok}}$$ Ciro yerine SMM kullanılır; çünkü hem SMM hem de stok maliyet üzerinden kaydedilir ve böylece eşdeğer bir karşılaştırma elde edilir. Stok Bekleme Süresi ise oranı gün cinsine çevirir: $$\text{DIO} = \frac{365}{\text{Devir Hızı}}$$
Örnek Hesaplama
Diyelim ki bir perakendecinin SMM'si 500.000 $ ve ortalama stoku 100.000 $ olsun. Devir hızı oranı \(500{.}000 \div 100{.}000 = \mathbf{5{,}0}\)'dir; yani şirket bir yıl içinde stoklarını beş kez döndürmüştür. Stok Bekleme Süresi ise \(365 \div 5 = \mathbf{73}\) gün'dür — yani ürünler satılmadan önce ortalama yaklaşık 73 gün stokta kalır.
Sıkça Sorulan Sorular
İyi bir stok devir hızı oranı kaçtır? Bu oran sektöre göre değişir. Market ve hızlı moda perakendecilerinde 10–15'in üzerine çıkabilirken, ağır makine veya lüks ürünlerde 2–4 aralığında kalabilir. Mutlaka kendi sektörünüzdeki rakiplerle karşılaştırın.
SMM mi yoksa satış mı kullanmalıyım? Doğru sonuç için SMM kullanın. Bazı analistler toplam satışı tercih eder, ancak satışlar kâr marjını da içerdiğinden oranı olduğundan yüksek gösterir.
Ortalama stoğu nasıl bulurum? Döneme ait dönem başı ve dönem sonu stoğunu toplayıp ikiye bölün. Stoğun dalgalı olduğu durumlarda aylık değerlerin ortalamasını almak daha sağlıklıdır.
