Stokta Kalma Süresi (DIO) Nedir?
Stokta kalma süresi (DIO – Days Inventory Outstanding), diğer adıyla stok satış günü (DSI – Days Sales of Inventory), bir şirketin elindeki stoğu satışa dönüştürmesinin ortalama olarak kaç gün sürdüğünü gösterir. Düşük bir DIO değeri genellikle stok yönetiminin verimli olduğuna ve talebin güçlü olduğuna işaret ederken, yüksek bir DIO aşırı stok birikimine ya da yavaş hareket eden ürünlere işaret edebilir. DIO; alacak tahsil süresi (DSO) ve borç ödeme süresi (DPO) ile birlikte nakit dönüşüm döngüsünün temel bileşenlerinden biridir.
Bu Hesaplama Aracı Nasıl Kullanılır?
Ortalama stok değerinizi (genellikle dönem başı ve dönem sonu stoklarının ortalaması alınır), aynı döneme ait satılan malın maliyetini (SMM) ve dönemdeki gün sayısını (yıl için 365, çeyrek için 90) girin. Araç, gün cinsinden DIO değerinizi ve buna karşılık gelen stok devir hızını hesaplar.
Formülün Açıklaması
$$\text{DIO} = \frac{\text{Ortalama Stok}}{\text{SMM}} \times \text{Gün Sayısı}$$ Stoğun SMM'ye oranı, bir dönemin maliyetinin ne kadarlık bölümünün stoğa bağlandığını gösterir; bu oranı gün sayısıyla çarptığınızda söz konusu pay gün sayısına dönüşür. Stok devir hızı ise bunun tam tersidir: \(\text{SMM} \div \text{Ortalama Stok}\) formülüyle stoğun yıl içinde kaç kez döndüğünü ortaya koyar.
Örnek Hesaplama
Diyelim ki bir perakendecinin 365 günlük bir yıl boyunca ortalama stoğu 50.000 $ ve satılan malın maliyeti (SMM) 365.000 $. $$\text{DIO} = \left( \frac{50{.}000}{365{.}000} \right) \times 365 = 50 \text{ gün}$$ $$\text{Stok devir hızı} = \frac{365{.}000}{50{.}000} = \text{yılda } 7{,}3 \text{ kez}$$ Yani stok yaklaşık 50 gün raflarda bekliyor ve yıllık olarak yaklaşık 7,3 kez devrediyor.
Sıkça Sorulan Sorular
İyi bir DIO değeri nedir? Bu sektörden sektöre büyük ölçüde değişir; market zincirlerinde DIO çok düşükken, makine ya da mücevher sektörlerinde oldukça yüksektir. Sabit bir kıyas değeri yerine kendi sektörünüzdeki rakiplerle karşılaştırma yapın.
Ortalama stoğu mu yoksa dönem sonu stoğunu mu kullanmalıyım? Ortalama stok mevsimsel dalgalanmaları yumuşattığı için genellikle tercih edilir; ancak hızlı bir tahmin için dönem sonu stoğu da kullanılabilir.
DIO ile devir hızı arasındaki ilişki nedir? Birbirinin tersidir: \(\text{DIO} = \text{Gün Sayısı} \div \text{Devir Hızı}\). Devir hızının yüksek olması, DIO'nun düşük ve stoğun daha hızlı hareket ettiği anlamına gelir.
