Bu araç ne işe yarar?
Bu, dünyanın her yerinde kullanılabilen evrensel bir yer bilimi ve fizik aracıdır. Bulunduğunuz konumun sıcaklığını, hava basıncını ve rakımını, ayrıca gitmek istediğiniz noktanın rakımını girdiğinizde; standart atmosfer modelini kullanarak o noktada beklenen sıcaklığı ve atmosfer basıncını tahmin eder. Hedef nokta başlangıç noktanızdan daha yüksek de olsa daha alçak da olsa doğru sonuç verir.
Nasıl kullanılır?
Önce mevcut sıcaklığı girin (°C veya K seçebilirsiniz), ardından mevcut hava basıncını (hPa, Pa, kPa, atm ya da mmHg) ve mevcut rakımı (m, km veya ft) belirtin. Son olarak hedef noktanın rakımını dilediğiniz birimle girin. Araç tüm değerleri arka planda SI birimlerine çevirir, sıcaklık gradyanı ve barometrik formülleri uygular; ardından hedef sıcaklığı °C (ve K) cinsinden, hedef basıncı ise seçtiğiniz basınç biriminde (ve Pa olarak) verir.
Formülün açıklaması
Troposferde sıcaklık, metre başına L = 0,0065 K (yani 1000 metrede 6,5 °C) olan standart çevresel sıcaklık gradyanıyla düşer. Rakım değişimi Δh = hedef rakım eksi mevcut rakım olmak üzere, hedef sıcaklık $$T_1 = T_0 - L \times \Delta h$$ şeklinde hesaplanır; burada \(T_0\), Kelvin cinsinden mevcut sıcaklıktır.
Basınç ise mevcut seviyenize göre barometrik formülle bulunur: $$P_1 = P_0 \times \left(\frac{T_1}{T_0}\right)^{gM/(RL)}$$ \(g = 9{,}80665\ \text{m/s}^2\), \(M = 0{,}0289644\ \text{kg/mol}\), \(R = 8{,}31447\ \text{J/(mol}\cdot\text{K)}\) ve \(L = 0{,}0065\) alındığında üs yaklaşık \(5{,}25579\) olur. Basınç oranı mutlak (Kelvin) sıcaklık gerektirdiği için \(T_0\) hesaptan önce Kelvin'e çevrilir.
Örnek hesap
Mevcut durum: 15 °C, 1013,25 hPa, 0 m. Hedef: 1000 m. Buna göre \(T_0 = 288{,}15\ \text{K}\), \(P_0 = 101325\ \text{Pa}\), \(\Delta h = 1000\ \text{m}\) olur. Sıcaklık: $$T_1 = 288{,}15 - 6{,}5 = 281{,}65\ \text{K} = \mathbf{8{,}5\ °C}$$ Basınç oranı \(281{,}65/288{,}15 = 0{,}977442\); bu değerin \(5{,}25579\) kuvveti \(0{,}886993\) verir, dolayısıyla $$P_1 = 101325 \times 0{,}886993 \approx 89875\ \text{Pa} = \mathbf{898{,}75\ hPa}$$ Bu sonuçlar, 1 km'deki standart atmosfer değerleriyle örtüşür.
Sıkça sorulan sorular
Hedef daha alçaktaysa da çalışır mı? Evet. Negatif bir \(\Delta h\) değeri, formülün öngördüğü gibi sıcaklığın yükselmesine ve basıncın artmasına yol açar.
Sonuçlar ne kadar doğru? Bu, troposferde (yaklaşık 11 km'ye kadar) geçerli bir standart atmosfer tahminidir. Nemi, yerel hava durumunu ve gerçek sıcaklık gradyanı değişimlerini hesaba katmaz; bu yüzden onu bir hava tahmini değil, fiziksel bir tahmin olarak değerlendirin.
Neden Kelvin'e çeviriliyor? Sıcaklık gradyanı terimi bir sıcaklık farkı olduğu için °C ile de K ile de aynı sonucu verir; ancak \(T_1/T_0\) basınç oranı yalnızca mutlak (Kelvin) sıcaklıklarla fiziksel anlam taşır.
