İlk Geçiş Verimi (FPY) nedir?
İlk Geçiş Verimi (First Pass Yield, FPY) — başka bir deyişle "ilk seferde doğru" verim — bir süreçten geçen birimlerin ne kadarının ilk denemede hatasız tamamlandığını gösteren bir kalite ölçütüdür. Yani yeniden işleme, onarım veya hurdaya çıkarma gerektirmeden ilk seferde doğru üretilen birimlerin oranıdır. FPY, nihai verime (final yield) kıyasla sürecin gerçek sağlığını çok daha dürüst yansıtır; çünkü nihai verim, yeniden işleme döngülerinin yarattığı gizli maliyetleri perdeleyebilir. Bir süreç, birimlerin yarısını sessizce yeniden işlerken yine de %100'ünü sevk edebilir — işte FPY bu israfı açığa çıkarır.
Hesaplama aracı nasıl kullanılır?
Süreç adımına giren birim sayısını ve ilk seferde geçen birim sayısını (yeniden işleme gerektirmeyen sağlam birimler) girin. Araç size FPY değerini hem yüzde hem de oran olarak, hatalı veya yeniden işlenen birim sayısını ve hata oranını verir. Bir birimi yalnızca hiçbir şekilde yeniden işleme gerektirmediyse "ilk seferde geçti" olarak sayın.
Formülün açıklaması
FPY = İlk seferde geçen birimler ÷ Sürece giren birimler. Yüzde elde etmek için sonucu 100 ile çarpın.
$$\text{FPY} = \frac{\text{İlk seferde geçen birimler}}{\text{Sürece giren birimler}} \times 100\%$$Çok adımlı bir süreçte, Toplam Süreç Verimi (Rolled Throughput Yield, RTY) her adımın FPY değerlerinin çarpımına eşittir:
$$\text{RTY} = \text{FPY}_1 \times \text{FPY}_2 \times \ldots \times \text{FPY}_n$$Verimler çarpıldığı için, tek tek yüksek görünen verimler bile çok sayıda adım boyunca düşük bir genel RTY'ye dönüşebilir.
Örnek hesaplama
Bir hat 1.000 birimle başlıyor. 920 birim ilk seferde geçiyor; 80 birim yeniden işlemeye alınıyor veya hurdaya çıkarılıyor.
$$\text{FPY} = 920 \div 1000 = 0{,}92 = \mathbf{92\%}$$hata oranı ise %8. Daha sonraki bir adımın FPY değeri %95 ise, iki adımın birlikte RTY'si
$$\text{RTY} = 0{,}92 \times 0{,}95 = 0{,}874 = 87{,}4\%$$olur.
Sıkça Sorulan Sorular
FPY ile nihai verim arasındaki fark nedir? Nihai verim, yeniden işlemeden sonra sevk edilen birimleri sayar; FPY ise yalnızca ilk seferde doğru üretilen birimleri sayar. Bu nedenle FPY her zaman nihai verime eşit veya ondan küçüktür (\(\text{FPY} \leq \text{nihai verim}\)).
İyi bir FPY değeri kaçtır? Sektöre göre değişir, ama ne kadar yüksekse o kadar iyidir. Birçok üretici %95 ve üzerini hedefler; dünya standardındaki süreçler Altı Sigma (Six Sigma) seviyelerine yaklaşır.
FPY %100'ü geçebilir mi? Hayır. Geçen birim sayısı, giren birim sayısını asla aşamaz; bu yüzden FPY her zaman %0 ile %100 arasındadır.
