GSYİH Deflatörü Nedir?
GSYİH deflatörü, bir ekonominin tamamındaki fiyat seviyesini gösteren kapsamlı bir ölçüttür. Sabit bir tüketici mal sepetini izleyen Tüketici Fiyat Endeksi'nin (TÜFE) aksine, GSYİH deflatörü Gayrisafi Yurt İçi Hasıla'ya dâhil edilen her mal ve hizmeti kapsar. Cari fiyatlarla ölçülen nominal GSYİH ile sabit baz yılı fiyatlarıyla ölçülen reel GSYİH karşılaştırılarak hesaplanır. Bu araç her ülke ve para birimi için çalışır — yapmanız gereken yalnızca iki GSYİH değerini aynı birimle girmek.
Hesaplama Aracı Nasıl Kullanılır?
Nominal GSYİH ve Reel GSYİH değerlerinizi aynı para biriminde ve aynı ölçü birimiyle (örneğin milyar dolar) girin. Her iki değer de aynı döneme ait olmalıdır. Araç, nominal GSYİH'yi reel GSYİH'ye böler ve 100 ile çarparak deflatör endeksini elde eder. Baz yılında nominal ve reel GSYİH birbirine eşit olduğundan, baz yılının deflatörü her zaman tam olarak 100'dür.
Formülün Açıklaması
Denklem oldukça basittir:
$$\text{GSYİH Deflatörü} = \frac{\text{Nominal GSYİH}}{\text{Reel GSYİH}} \times 100$$
Nominal GSYİH bugünkü fiyatları yansıtır; reel GSYİH ise üretimi baz yılı fiyatlarıyla değerlendirerek fiyat değişimlerini dışarıda bırakır. Deflatör 100'ün üzerine çıktığında, genel fiyat seviyesi baz yılına göre artmış demektir (enflasyon). 100'ün altındaki bir değer ise fiyatların düştüğünü gösterir (deflasyon).
Örnek Hesaplama
Diyelim ki bir ülkenin nominal GSYİH'si 22.000 milyar dolar, reel GSYİH'si ise 20.000 milyar dolar olsun. Deflatör $$(22{.}000 / 20{.}000) \times 100 = 1{,}1 \times 100 = \mathbf{110}$$ olarak hesaplanır. Bu da genel fiyat seviyesinin baz yılına göre %10 daha yüksek olduğu anlamına gelir.
Sıkça Sorulan Sorular
110 değerinde bir GSYİH deflatörü ne anlama gelir? Genel fiyat seviyesinin, endeksin 100'e eşit olduğu baz yılından %10 daha yüksek olduğu anlamına gelir.
GSYİH deflatörü ile TÜFE arasındaki fark nedir? Deflatör, yurt içinde üretilen tüm mal ve hizmetleri kapsar ve ağırlıklandırmasını her dönem günceller; TÜFE ise sabit bir tüketici sepeti kullanır.
Deflatör kullanılarak reel GSYİH bulunabilir mi? Evet. Formülü yeniden düzenlersek: \(\text{Reel GSYİH} = \frac{\text{Nominal GSYİH}}{\text{GSYİH Deflatörü}} \times 100\).
