Bu hesaplayıcı ne işe yarar?
Bu araç, GSYİH'nin miktar çarpı fiyata eşit olduğu basitleştirilmiş, tek mallı bir ekonomi üzerinden nominal değer ile reel değer arasındaki farkı gözler önüne serer. Nominal GSYİH, üretimi o yıl gerçekten işlem gören fiyatlarla (cari fiyatlarla) ölçer; reel GSYİH ise üretimi sabit bir baz yıl fiyatıyla değerlendirir, böylece yalnızca fiyat değişimlerinden (enflasyondan) kaynaklanan etki ayıklanmış olur. İkisini 2. Yıl için karşılaştırdığınızda, manşetlere yansıyan nominal büyümenin ne kadarının gerçek üretim artışı, ne kadarının ise yalnızca fiyat enflasyonu olduğunu görebilirsiniz.
Nasıl kullanılır?
Satılan tek malın miktarını ve birim fiyatını ardışık iki yıl için girin. 1. Yıl baz yıl olarak kabul edilir. Hesaplayıcı; 1. Yıl GSYİH'sini (tanımı gereği nominal ve reel değerler birbirine eşittir), 2. Yıl reel GSYİH'sini (2. Yıl miktarının 1. Yıl fiyatlarıyla değerlendirilmiş hali), 2. Yıl nominal GSYİH'sini (2. Yıl fiyatlarıyla değerlendirilmiş hali) ve ayrıca GSYİH deflatörü ile her iki büyüme oranını döndürür. Değerler yen cinsinden gösterilir, ancak mantık her para birimi için aynı şekilde işler.
Formülün açıklaması
Baz yıl için Reel GSYİH = \(q_1 \times p_1\). 2. Yıl için Reel GSYİH = \(q_2 \times p_1\) (cari miktar, baz fiyat) ve Nominal GSYİH = \(q_2 \times p_2\) (cari miktar, cari fiyat). GSYİH deflatörü:
$$\text{GSYİH Deflatörü} = \frac{\text{Nominal}}{\text{Reel}} \times 100$$olup büyüme oranları, her bir 2. Yıl değerini 1. Yıl ile kıyaslar.
Örnek hesaplama
\(q_1=10\), \(p_1=100\), \(q_2=11\), \(p_2=120\) değerleriyle: 1. Yıl GSYİH:
$$\text{1. Yıl GSYİH} = 10 \times 100 = 1.000$$2. Yıl reel GSYİH:
$$\text{2. Yıl Reel GSYİH} = 11 \times 100 = 1.100$$2. Yıl nominal GSYİH:
$$\text{2. Yıl Nominal GSYİH} = 11 \times 120 = 1.320$$Deflatör:
$$\text{Deflatör} = \frac{1.320}{1.100} \times 100 = 120$$(fiyatlar %20 arttı). Reel büyüme:
$$\text{Reel Büyüme} = \left( \frac{1.100}{1.000} - 1 \right) \times 100 = \%10$$olup satılan ek bir birime karşılık gelir; nominal büyüme ise:
$$\text{Nominal Büyüme} = \left( \frac{1.320}{1.000} - 1 \right) \times 100 = \%32$$olup üretim artışı ile enflasyonu bir arada barındırır.
Senaryo Karşılaştırması: Çıktı ve Fiyat Değişimleri
Aşağıdaki her senaryoda 1. Yıl, miktar \(q_1 = 10\) ve fiyat \(p_1 = 100\) olarak sabittir; bu nedenle 1. Yıl nominal GSYH = reel GSYH = 10 × 100 = 1000. 1. Yıl baz yıldır. Formüller şunlardır:
$$\text{Reel GSYH}_2 = q_2 \times p_1,\quad \text{Nominal GSYH}_2 = q_2 \times p_2,\quad \text{Deflatör} = \frac{ \text{Nominal GSYH}_2}{\text{Reel GSYH}_2} \times 100$$
Reel büyüme = (Reel GSYH2 − 1000) / 1000 × 100 ve nominal büyüme = (Nominal GSYH2 − 1000) / 1000 × 100.
| Senaryo | q2 | p2 | 2. Yıl reel GSYH | 2. Yıl nominal GSYH | Deflatör | Reel büyüme | Nominal büyüme |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| (a) Miktar artar, fiyat sabit | 12 | 100 | 1200 | 1200 | 100 | 20% | 20% |
| (b) Fiyat artar, miktar sabit | 10 | 120 | 1000 | 1200 | 120 | 0% | 20% |
| (c) İkisi de artar | 11 | 120 | 1100 | 1320 | 120 | 10% | 32% |
| (d) Miktar artar, fiyat düşer | 12 | 90 | 1200 | 1080 | 90 | 20% | 8% |
| (e) Miktar düşer, fiyat artar | 9 | 125 | 900 | 1125 | 125 | −10% | 12.5% |
(c) için örnek kontrol: reel GSYH = 11 × 100 = 1100; nominal GSYH = 11 × 120 = 1320; deflatör = 1320 / 1100 × 100 = 120; reel büyüme = (1100 − 1000)/1000 = 10%; nominal büyüme = (1320 − 1000)/1000 = 32%.
Sonucu Yorumlama
- 100'ün üzerindeki deflatör: 2. yıldaki fiyatlar baz yıla göre daha yüksektir (baz yıla göre enflasyon).
- 100'e eşit deflatör: fiyatlar baz yıla göre değişmemiştir; dolayısıyla nominal ve reel GSYH eşittir.
- 100'ün altındaki deflatör: fiyatlar baz yıla göre daha düşüktür (baz yıla göre fiyat düşüşü).
- Reel büyümeden büyük nominal büyüme, fiyatların yükseldiği anlamına gelir (b, c ve e senaryolarında olduğu gibi). Reel büyümeden küçük nominal büyüme ise fiyatların düştüğü anlamına gelir (d senaryosu).
- Negatif reel büyüme, fiziksel çıktının küçüldüğü anlamına gelir. (e) senaryosunda reel GSYH %10 düşerken nominal GSYH %12,5 artmıştır; bu, fiyatlar yeterince yükseldiğinde nominal büyümenin pozitif, reel büyümenin ise negatif olabileceğini gösterir.
- Reel büyüme yalnızca miktardaki değişimi yansıtır, çünkü 2. yıl çıktısı baz yıl fiyatlarıyla değerlendirilir. Bu tek mallı modelde reel büyüme her zaman miktardaki yüzdesel değişime eşittir.
Sınırlamalar: Tek mallı bir ekonomi bir basitleştirmedir. Gerçek ekonomiler, bileşimi zaman içinde değişen birçok mal ve hizmet üretir; bu nedenle istatistik kurumları birçok kalem üzerinden fiyat endeksleri kullanır; bunlar genellikle ağırlıkları düzenli olarak güncellenen zincirleme ağırlıklı endeksler veya tek bir baz yıla bağlı sabit baz endeksleridir. Bu hesaplayıcının sonuçları kavramları göstermek içindir ve resmi ulusal hesaplar verilerinin yerini tutmaz.
Temel Terimler ve Tanımlar
- Nominal GSYH
- Çıktının, üretildiği yılın fiyatlarıyla ölçülen değeri. Burada: miktar × o yılın fiyatı.
- Reel GSYH
- Çıktının, fiyat değişimlerinin etkisi çıkarılarak sabit baz yıl fiyatlarıyla ölçülen değeri. Burada: 2. yıl miktarı × 1. yıl fiyatı.
- Baz yıl
- Çıktıyı değerlemek için kullanılan fiyatların ait olduğu referans yıl. Bu hesaplayıcıda 1. yıl baz yıldır; dolayısıyla nominal ve reel GSYH'si eşittir.
- GSYH deflatörü
- Nominal GSYH'nin reel GSYH'ye bölünüp 100 ile çarpılmasıyla elde edilen fiyat endeksi. Baz yılda 100'e eşittir.
- Enflasyon
- Genel fiyat düzeyinde sürekli bir artış. 100'ün üzerindeki deflatör, baz yıla göre daha yüksek fiyatları gösterir.
- Reel büyüme oranı
- İki yıl arasında reel GSYH'deki yüzdesel değişim: (Reel GSYH2 − GSYH1) / GSYH1 × 100. Çıktıdaki değişimi ölçer.
- Nominal büyüme oranı
- İki yıl arasında nominal GSYH'deki yüzdesel değişim. Çıktıdaki ve fiyatlardaki değişimleri birleştirir.
- Miktar ve fiyat (bu modelde)
- Miktar, bir yılda üretilen tek malın birim sayısıdır; fiyat ise o yılda birim başına para cinsinden fiyattır. Çarpımları o yılın nominal GSYH'sini verir.
GSYH ve kişi başına GSYH: Türkiye
Türkiye için resmi GSYH ve nüfus verileri, otomatik güncellenir. Yukarıdaki formülü gerçek sayılarla uygular.
- Kişi başına GSYH 2025
- 18.599 USD
- GSYH 2025
- 1.597 milyar USD
- Nüfus 2025
- 85,88 milyon
Son değişim Arttı +%17,0 2025: 18.599 USD; 2024 döneminde 15.893 USD. Bu değişimi CalculatorLib yayımlanan iki rakamdan hesaplar.
2025 yılında Türkiye GSYH’si 1.597 milyar USD, nüfusu 85,88 milyondu: 1.597 milyar ÷ 85,88 milyon = kişi başına 18.599 USD.
GSYH deflatörü 2025: nominal GSYH 63.021 milyar TRY ÷ reel GSYH 2.421 milyar TRY × 100 = 2.602,68.
| Yıl | GSYH (milyar USD) | Nüfus (milyon) | Kişi başına GSYH (USD) | GSYH deflatörü |
|---|---|---|---|---|
| 2025 | 1.597 | 85,88 | 18.599 | 2.602,7 |
| 2024 | 1.359 | 85,52 | 15.893 | 1.907,8 |
| 2023 | 1.141 | 85,33 | 13.375 | 1.197,7 |
| 2022 | 926,10 | 84,98 | 10.898 | 711,8 |
| 2021 | 839,94 | 84,15 | 9.982 | 364,0 |
| 2020 | 733,63 | 83,38 | 8.798 | 281,5 |
| 2019 | 775,85 | 82,58 | 9.395 | 245,4 |
| 2018 | 788,36 | 81,41 | 9.684 | 214,9 |
| 2017 | 863,87 | 80,31 | 10.756 | 184,1 |
| 2016 | 870,82 | 79,28 | 10.984 | 165,7 |
Türkiye ve diğer ülkeler
Kişi başına GSYH, cari ABD doları — her ülkenin yayımlanmış en son yılı.
- Amerika Birleşik Devletleri 90.027 USD (2025)
- Fransa 48.986 USD (2025)
- Güney Kore 36.227 USD (2025)
- Japonya 35.951 USD (2025)
- Suudi Arabistan 34.537 USD (2025)
- Türkiye 18.599 USD (2025)
- Rusya 17.547 USD (2025)
- Dünya 14.406 USD (2025)
- Meksika 13.889 USD (2025)
- Çin 13.862 USD (2025)
- Vietnam 5.066 USD (2025)
- Hindistan 2.702 USD (2025)
Tayvan için henüz yayımlanmış bir rakam yok.
Satırlar arasında yıllar farklı olabilir: her rakam kendi yılıyla gösterilir. Her ülke için aynı Dünya Bankası göstergesi.
En son veri: 2025 Veriler 2026-10-17 tarihinde güncellendi · güncel
Kaynak: The World Bank Group CC BY 4.0; World Bank, World Development Indicators CC BY 4.0
GSYH ÷ nüfus örneği ve nominal ile reel GSYH’den elde edilen GSYH deflatörü bu verilerden CalculatorLib tarafından hesaplanmıştır.
Kaynak ayrıntıları ve yöntem
- The World Bank Group — World Development Indicators (NY.GDP.PCAP.CD, NY.GDP.MKTP.CD, NY.GDP.DEFL.ZS, NY.GDP.MKTP.CN, NY.GDP.MKTP.KN)
- World Bank, World Development Indicators — World Development Indicators (SP.POP.TOTL)
Sıkça Sorulan Sorular
1. Yıl'da nominal ve reel GSYİH neden eşittir? 1. Yıl baz yıldır; dolayısıyla referans fiyat kendi fiyatıdır ve ayıklanacak bir fiyat değişimi yoktur.
Deflatörün 100'ün üzerinde olması ne anlama gelir? Genel fiyat düzeyinin baz yıla göre arttığını gösterir; 120 değerinde bir deflatör, %20 fiyat enflasyonuna işaret eder.
Bu, gerçek ekonomiler için de geçerli mi? Reel GSYİH, ortak bir baz yıl fiyat setiyle (\(\Sigma\, q_i \cdot p_i\)) pek çok malı toplar; ancak nominal-reel ayrımının ilkesi bu tek mallı modeldekiyle birebir aynıdır.