Bu hesaplayıcı ne işe yarar?
Bu araç, GSYİH'nin miktar çarpı fiyata eşit olduğu basitleştirilmiş, tek mallı bir ekonomi üzerinden nominal değer ile reel değer arasındaki farkı gözler önüne serer. Nominal GSYİH, üretimi o yıl gerçekten işlem gören fiyatlarla (cari fiyatlarla) ölçer; reel GSYİH ise üretimi sabit bir baz yıl fiyatıyla değerlendirir, böylece yalnızca fiyat değişimlerinden (enflasyondan) kaynaklanan etki ayıklanmış olur. İkisini 2. Yıl için karşılaştırdığınızda, manşetlere yansıyan nominal büyümenin ne kadarının gerçek üretim artışı, ne kadarının ise yalnızca fiyat enflasyonu olduğunu görebilirsiniz.
Nasıl kullanılır?
Satılan tek malın miktarını ve birim fiyatını ardışık iki yıl için girin. 1. Yıl baz yıl olarak kabul edilir. Hesaplayıcı; 1. Yıl GSYİH'sini (tanımı gereği nominal ve reel değerler birbirine eşittir), 2. Yıl reel GSYİH'sini (2. Yıl miktarının 1. Yıl fiyatlarıyla değerlendirilmiş hali), 2. Yıl nominal GSYİH'sini (2. Yıl fiyatlarıyla değerlendirilmiş hali) ve ayrıca GSYİH deflatörü ile her iki büyüme oranını döndürür. Değerler yen cinsinden gösterilir, ancak mantık her para birimi için aynı şekilde işler.
Formülün açıklaması
Baz yıl için Reel GSYİH = \(q_1 \times p_1\). 2. Yıl için Reel GSYİH = \(q_2 \times p_1\) (cari miktar, baz fiyat) ve Nominal GSYİH = \(q_2 \times p_2\) (cari miktar, cari fiyat). GSYİH deflatörü:
$$\text{GSYİH Deflatörü} = \frac{\text{Nominal}}{\text{Reel}} \times 100$$olup büyüme oranları, her bir 2. Yıl değerini 1. Yıl ile kıyaslar.
Örnek hesaplama
\(q_1=10\), \(p_1=100\), \(q_2=11\), \(p_2=120\) değerleriyle: 1. Yıl GSYİH:
$$\text{1. Yıl GSYİH} = 10 \times 100 = 1.000$$2. Yıl reel GSYİH:
$$\text{2. Yıl Reel GSYİH} = 11 \times 100 = 1.100$$2. Yıl nominal GSYİH:
$$\text{2. Yıl Nominal GSYİH} = 11 \times 120 = 1.320$$Deflatör:
$$\text{Deflatör} = \frac{1.320}{1.100} \times 100 = 120$$(fiyatlar %20 arttı). Reel büyüme:
$$\text{Reel Büyüme} = \left( \frac{1.100}{1.000} - 1 \right) \times 100 = \%10$$olup satılan ek bir birime karşılık gelir; nominal büyüme ise:
$$\text{Nominal Büyüme} = \left( \frac{1.320}{1.000} - 1 \right) \times 100 = \%32$$olup üretim artışı ile enflasyonu bir arada barındırır.
Sıkça Sorulan Sorular
1. Yıl'da nominal ve reel GSYİH neden eşittir? 1. Yıl baz yıldır; dolayısıyla referans fiyat kendi fiyatıdır ve ayıklanacak bir fiyat değişimi yoktur.
Deflatörün 100'ün üzerinde olması ne anlama gelir? Genel fiyat düzeyinin baz yıla göre arttığını gösterir; 120 değerinde bir deflatör, %20 fiyat enflasyonuna işaret eder.
Bu, gerçek ekonomiler için de geçerli mi? Reel GSYİH, ortak bir baz yıl fiyat setiyle (\(\Sigma\, q_i \cdot p_i\)) pek çok malı toplar; ancak nominal-reel ayrımının ilkesi bu tek mallı modeldekiyle birebir aynıdır.
