Reel Faiz Oranı Nedir?
Reel faiz oranı, enflasyonun etkisi ayıklandıktan sonra paranızın gerçek getirisidir. Nominal oran cebinizdeki paranın ne kadar arttığını söylerken, reel oran o parayla aslında ne kadar daha fazla mal ve hizmet alabileceğinizi gösterir. Bu hesaplama aracı, Fisher denklemini kullanarak nominal faiz oranını ve enflasyon oranını gerçek, yani enflasyona göre düzeltilmiş getiriye dönüştürür.
Nasıl Kullanılır?
Nominal faiz oranını (bankanın ya da tahvilin ilan ettiği görünen oran) ve beklenen veya gerçekleşen enflasyon oranını yüzde olarak girin. Araç hem tam reel oranı hem de yaygın olarak kullanılan kısa yaklaşımı verir; böylece ikisini kolayca karşılaştırabilirsiniz.
Formül Açıklaması
Tam Fisher ilişkisi şöyledir:
$$r = \left( \frac{1 + \dfrac{\text{Nominal Oran (\%)}}{100}}{1 + \dfrac{\text{Enflasyon Oranı (\%)}}{100}} - 1 \right) \times 100$$Burada \(i\) nominal oranı, \(\pi\) ise enflasyonu temsil eder ve her ikisi de ondalık olarak yazılır. Günlük kullanımda daha basit bir hâli yeterince işe yarar:
$$r \approx i - \pi$$Ancak oranlar büyüdükçe bu yaklaşımın sonucu gerçek değerden uzaklaşır; finans dünyasında kesin formülün tercih edilmesinin nedeni de budur.
Örnek Hesaplama
Diyelim ki bir mevduat hesabı nominal %5 getiri sunuyor, enflasyon ise %2 seviyesinde. Tam reel oran
$$(1{,}05 / 1{,}02) - 1 = 0{,}029412$$yani yaklaşık %2,94 olur. Kısa yaklaşım ise \(\%5 - \%2 = \%3\) sonucunu verir. Aradaki 0,06 puanlık fark, rakamlar büyüdükçe kesinliğin neden önem kazandığını gösterir.
Sıkça Sorulan Sorular
Reel oran negatif olabilir mi? Evet. Enflasyon nominal oranı geçtiğinde alım gücünüz erir ve reel oran negatife döner.
Neden çıkarma yerine tam formülü kullanmalıyım? Basit çıkarma, faiz ile enflasyon arasındaki bileşik etkileşimi göz ardı eder. Bu nedenle özellikle yüksek oranlarda reel getiriyi olduğundan biraz fazla gösterir.
Bu, vergi sonrası getiriyle aynı şey mi? Hayır. Bu sonuç yalnızca enflasyona göre düzeltme yapar. Vergi sonrası reel getiriyi bulmak için önce nominal oranı vergi oranınız kadar düşürmeniz, ardından Fisher denklemini uygulamanız gerekir.
