Lãi suất thực là gì?
Lãi suất thực là tỷ suất sinh lời thực tế của đồng tiền sau khi đã loại bỏ tác động của lạm phát. Trong khi lãi suất danh nghĩa chỉ cho bạn biết số tiền tăng thêm là bao nhiêu, thì lãi suất thực mới cho bạn biết bạn thực sự mua được thêm bao nhiêu hàng hóa. Công cụ này chuyển đổi lãi suất danh nghĩa và tỷ lệ lạm phát thành tỷ suất sinh lời thực, đã điều chỉnh theo lạm phát, dựa trên phương trình Fisher.
Cách sử dụng
Hãy nhập lãi suất danh nghĩa (mức lãi suất công bố mà ngân hàng hay trái phiếu đưa ra) và tỷ lệ lạm phát dự kiến hoặc thực tế, cả hai đều ở dạng phần trăm. Công cụ sẽ trả về lãi suất thực chính xác cùng với cách tính nhanh phổ biến để bạn dễ dàng so sánh hai kết quả.
Giải thích công thức
Mối quan hệ Fisher chính xác là
$$r = \left( \frac{1 + \dfrac{\text{Nominal Rate (\%)}}{100}}{1 + \dfrac{\text{Inflation Rate (\%)}}{100}} - 1 \right) \times 100$$trong đó \(i\) là lãi suất danh nghĩa và \(\pi\) là lạm phát, cả hai đều được biểu diễn dưới dạng số thập phân. Với nhu cầu hằng ngày, một phiên bản đơn giản hơn vẫn dùng tốt:
$$r_{\text{approx}} = \text{Nominal Rate (\%)} - \text{Inflation Rate (\%)}$$Tuy nhiên, cách tính gần đúng này càng lệch xa kết quả chính xác khi lãi suất càng lớn, đó là lý do giới tài chính ưu tiên công thức chính xác.
Ví dụ minh họa
Giả sử một tài khoản tiết kiệm trả lãi danh nghĩa 5% trong khi lạm phát ở mức 2%. Lãi suất thực chính xác là
$$(1{,}05 / 1{,}02) - 1 = 0{,}029412$$tức khoảng 2,94%. Cách tính nhanh cho ra
$$5\% - 2\% = 3\%$$Khoảng chênh 0,06 điểm phần trăm này cho thấy vì sao độ chính xác lại quan trọng khi các con số lớn hơn.
Câu hỏi thường gặp
Lãi suất thực có thể âm không? Có. Khi lạm phát vượt quá lãi suất danh nghĩa, sức mua của bạn bị bào mòn và lãi suất thực sẽ mang giá trị âm.
Vì sao nên dùng công thức chính xác thay vì phép trừ? Phép trừ bỏ qua tác động kép giữa lãi suất và lạm phát, nên nó hơi phóng đại lợi nhuận thực, đặc biệt khi lãi suất cao.
Đây có phải là lợi nhuận sau thuế không? Không — con số này chỉ điều chỉnh theo lạm phát. Để có lợi nhuận thực sau thuế, trước tiên bạn cần trừ lãi suất danh nghĩa đi phần thuế phải nộp, sau đó mới áp dụng phương trình Fisher.