Tỷ lệ dự trữ là gì?
Tỷ lệ dự trữ (còn gọi là tỷ lệ dự trữ bắt buộc hay dự trữ tiền mặt) là phần trong tổng tiền gửi của khách hàng mà ngân hàng phải giữ lại làm dự trữ thay vì đem cho vay. Đây là một công cụ quan trọng để ngân hàng trung ương điều tiết cung tiền và bảo đảm các ngân hàng luôn đủ khả năng chi trả khi khách hàng rút tiền. Tỷ lệ dự trữ càng cao thì ngân hàng càng giữ nhiều tiền mặt và cho vay ít hơn; ngược lại, tỷ lệ thấp sẽ giải phóng thêm nguồn vốn cho hoạt động cho vay.
Cách sử dụng công cụ
Bạn hãy nhập tổng dự trữ của ngân hàng (tiền mặt trong két cộng với tiền gửi tại ngân hàng trung ương) và tổng tiền gửi của khách hàng. Công cụ sẽ lấy dự trữ chia cho tiền gửi rồi nhân với 100 để thể hiện kết quả dưới dạng phần trăm. Lưu ý cả hai con số cần dùng cùng một loại tiền tệ và cùng một mốc thời gian.
Giải thích công thức
Cách tính rất đơn giản:
$$\text{Tỷ lệ dự trữ} = \frac{\text{Dự trữ}}{\text{Tổng tiền gửi}} \times 100\%$$
Nếu dự trữ là 10.000 USD và tổng tiền gửi là 100.000 USD, thì tỷ lệ dự trữ là $$\left(\frac{10.000}{100.000}\right) \times 100\% = 10\%$$ Con số này cho biết cứ mỗi đồng tiền gửi vào, ngân hàng giữ lại 10% làm dự trữ và có thể đem 90% còn lại đi cho vay.
Ví dụ minh họa
Giả sử một ngân hàng báo cáo có 45.000 USD dự trữ trên tổng tiền gửi 300.000 USD. Khi đó tỷ lệ dự trữ là $$\left(\frac{45.000}{300.000}\right) \times 100\% = 15\%$$ Với tỷ lệ 15%, ngân hàng còn lại 255.000 USD để dùng cho hoạt động cho vay và đầu tư.
Câu hỏi thường gặp
Tỷ lệ dự trữ thường ở mức bao nhiêu? Mức bắt buộc khác nhau tùy quốc gia và trong lịch sử thường dao động từ 0% đến khoảng 10% đối với ngân hàng thương mại; nhiều ngân hàng trung ương áp dụng mức theo bậc tùy theo quy mô tiền gửi. Ở Việt Nam, Ngân hàng Nhà nước cũng quy định tỷ lệ dự trữ bắt buộc riêng tùy theo loại tiền và kỳ hạn tiền gửi.
Tỷ lệ dự trữ có giống dự trữ bắt buộc không? Dự trữ bắt buộc là tỷ lệ tối thiểu do cơ quan quản lý quy định; còn tỷ lệ dự trữ là mức thực tế mà một ngân hàng cụ thể đang duy trì, có thể bằng hoặc cao hơn mức bắt buộc.
Điều gì xảy ra khi tỷ lệ dự trữ bằng 0%? Mức 0% nghĩa là ngân hàng không bị pháp luật buộc phải giữ dự trữ tương ứng với tiền gửi, nhưng thông thường họ vẫn giữ một lượng tiền mặt nhất định để bảo đảm thanh khoản và an toàn vận hành.