Tỷ suất lợi nhuận thực là gì?
Tỷ suất lợi nhuận thực là phần lời thực sự của một khoản đầu tư sau khi đã loại bỏ tác động bào mòn của lạm phát. Trong khi lợi nhuận danh nghĩa chỉ cho biết bạn có thêm bao nhiêu tiền, thì lợi nhuận thực mới cho biết bạn thật sự mua được nhiều hơn bao nhiêu. Mức sinh lời 7% nghe thật hấp dẫn, nhưng nếu giá cả tăng 3% trong cùng giai đoạn, thì sức mua của bạn chỉ thực sự tăng khoảng 3,88%.
Cách sử dụng công cụ này
Bạn hãy nhập lợi nhuận danh nghĩa (mức công bố) theo phần trăm và tỷ lệ lạm phát trong cùng giai đoạn theo phần trăm. Công cụ sẽ tính ra tỷ suất lợi nhuận thực chính xác theo công thức Fisher, đồng thời hiển thị cách tính nhanh phổ biến (lấy lợi nhuận danh nghĩa trừ lạm phát) để bạn dễ so sánh.
Giải thích công thức
Mối quan hệ chính xác là:
$$\text{Lợi nhuận thực} = \left( \frac{1 + \dfrac{\text{Danh nghĩa (\%)}}{100}}{1 + \dfrac{\text{Lạm phát (\%)}}{100}} - 1 \right) \times 100$$
Tất cả các tỷ lệ đều được chuyển sang dạng thập phân trước khi tính. Nhiều người chỉ đơn giản lấy lợi nhuận danh nghĩa trừ đi lạm phát, nhưng cách ước lượng này sẽ cho con số cao hơn thực tế một chút, vì nó bỏ qua tác động kép giữa tăng trưởng và lạm phát.
Ví dụ minh họa
Giả sử một khoản đầu tư đạt lợi nhuận danh nghĩa 7% trong năm mà lạm phát ở mức 3%. Lợi nhuận thực chính xác là $$(1 + 0{,}07) \div (1 + 0{,}03) - 1 = 1{,}07 \div 1{,}03 - 1 = 0{,}038835$$ tức khoảng 3,88%. Cách tính nhanh cho ra \(7\% - 3\% = 4\%\), gần đúng nhưng hơi lạc quan một chút.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao lợi nhuận thực lại thấp hơn so với cách lấy danh nghĩa trừ lạm phát? Bởi vì công thức chính xác là phép chia chứ không phải phép trừ, qua đó tính đến việc lạm phát cũng bào mòn phần lời chứ không chỉ bào mòn vốn gốc.
Lợi nhuận thực có thể âm không? Có. Nếu lạm phát cao hơn lợi nhuận danh nghĩa, sức mua của bạn bị thu hẹp và tỷ suất lợi nhuận thực sẽ âm.
Nên dùng tỷ lệ lạm phát nào? Hãy chọn thước đo lạm phát phù hợp với khung thời gian của bạn — thường là mức thay đổi chỉ số giá tiêu dùng (CPI) hằng năm đối với lợi nhuận trong một năm. Tại Việt Nam, bạn có thể tham khảo chỉ số CPI do Tổng cục Thống kê công bố.
