Reel faiz oranı nedir?
Reel faiz oranı, bir mevduat veya tasarruf hesabından enflasyonun etkisi çıkarıldıktan sonra gerçekte elde ettiğiniz getiridir. Banka size %5 nominal faiz verdiğini söyleyebilir; ancak aynı dönemde fiyatlar %3 artarsa, paranız yalnızca yaklaşık %2 daha fazla mal ve hizmet satın alabilir. Bu hesaplama aracı, alım gücü cinsinden gerçek getirinizi göstermek için tam Fisher denklemini kullanır.
Hesaplama aracı nasıl kullanılır?
Mevduatınıza sunulan nominal faiz oranını (ilan edilen yıllık faiz) ve aynı dönem için beklenen enflasyon oranını girin. Her ikisi de yüzde olarak girilir. Araç size reel faiz oranını verir; ayrıca iki yöntemi karşılaştırabilmeniz için sık kullanılan hızlı yaklaşımı da (nominal eksi enflasyon) gösterir.
Formülün açıklaması
Tam ilişki şu şekildedir:
$$\text{Reel Oran} = \left( \frac{1 + \dfrac{\text{Nominal Oran (\%)}}{100}}{1 + \dfrac{\text{Enflasyon Oranı (\%)}}{100}} - 1 \right) \times 100$$
Burada oranlar ondalık olarak ifade edilir. Paranızın büyüme katsayısını \((1 + \text{nominal})\) fiyatların büyüme katsayısına \((1 + \text{enflasyon})\) bölmek, alım gücündeki gerçek artışı yalıtır. Basit çıkarma yöntemi olan \(\text{nominal} - \text{enflasyon}\) ise yalnızca her iki oran da küçük olduğunda iyi bir yaklaşım sağlar.
Örnek hesaplama
Diyelim ki mevduatınız %5 nominal faiz kazanırken enflasyon %3 seviyesinde. Tam reel oran $$(1{,}05 / 1{,}03) - 1 = 0{,}019417,$$ yani yaklaşık %1,94'tür. Hızlı yaklaşım ise %5 − %3 = %2 sonucunu verir. Aradaki küçük fark (0,06 puan), oranlar arasındaki bileşik etkinin göz ardı edilmesinden kaynaklanan hatanın tam karşılığıdır.
Türkiye enflasyonu: resmi veriler
Türkiye için resmi tüketici fiyatları verileri, otomatik güncellenir. Bu rakamları yukarıdaki hesaplayıcıda girdi olarak kullanabilirsiniz.
- 12 aylık değişim, Eylül 2026
- +%29,7
- Enflasyon 2025
- %34,9
- Kümülatif 2016–2025
- %1.033,4
- Yıllık ortalama
- %31,0
Son değişim Azaldı −1,8 puan Eylül 2026: +%29,7; Ağustos 2026 döneminde +%31,5.
Son ay (Eylül 2026): Türkiye tüketici fiyatları 12 ayda +%29,7 değişti (Uyumlaştırılmış Tüketici Fiyat Endeksi, HICP). Aşağıdaki yıllık rakamlar yıllık ortalamalardır.
Türkiye fiyatları 2016 ile 2025 arasında %1.033,4 değişti, yılda ortalama %31,0: 2016 yılında 100 TRY olan bir şey 2025 yılında yaklaşık 1.133 TRY oldu.
| Yıl | TÜFE (2010 = 100) | Enflasyon | Dünya |
|---|---|---|---|
| 2025 | 1.784,3 | %34,9 | %3,0 |
| 2024 | 1.322,9 | %58,5 | %3,0 |
| 2023 | 834,6 | %53,9 | %5,7 |
| 2022 | 542,4 | %72,3 | %8,0 |
| 2021 | 314,8 | %19,6 | %3,5 |
| 2020 | 263,2 | %12,3 | %1,9 |
| 2019 | 234,4 | %15,2 | %2,2 |
| 2018 | 203,5 | %16,3 | %2,5 |
| 2017 | 175,0 | %11,1 | %2,3 |
| 2016 | 157,4 | %7,8 | %1,6 |
Türkiye ve diğer ülkeler
Enflasyon, tüketici fiyatları (yıllık %) — her ülkenin yayımlanmış en son yılı.
- Türkiye %34,9 (2025)
- Rusya %8,7 (2025)
- Meksika %3,8 (2025)
- Vietnam %3,3 (2025)
- Japonya %3,2 (2025)
- Dünya %3,0 (2025)
- Amerika Birleşik Devletleri %2,9 (2024)
- Hindistan %2,4 (2025)
- Güney Kore %2,1 (2025)
- Suudi Arabistan %2,0 (2025)
- Fransa %0,9 (2025)
- Çin %0,1 (2025)
Tayvan için henüz yayımlanmış bir rakam yok.
Satırlar arasında yıllar farklı olabilir: her rakam kendi yılıyla gösterilir. Her ülke için aynı Dünya Bankası göstergesi.
En son veri: 2026-09 Veriler 2026-10-18 tarihinde güncellendi · güncel
Kaynak: The World Bank Group CC BY 4.0; Eurostat, HICP — monthly data (annual rate of change) CC BY 4.0
Kümülatif değişim, yıllık ortalama oran ve fiyat karşılaştırması bu verilerden CalculatorLib tarafından hesaplanmıştır.
Kaynak ayrıntıları ve yöntem
- The World Bank Group — World Development Indicators (FP.CPI.TOTL.ZG, FP.CPI.TOTL)
- Eurostat, HICP — monthly data (annual rate of change) (prc_hicp_minr)
Sıkça Sorulan Sorular
Reel oran negatif olabilir mi? Evet. Enflasyon nominal faizinizi aşarsa reel getiriniz negatif olur; bu da tasarruflarınızın zamanla alım gücünü kaybettiği anlamına gelir.
Neden enflasyonu nominal faizden çıkarmak yetmiyor? Çıkarma işlemi pratik bir tahmindir, ancak gerçek reel oranı biraz olduğundan yüksek gösterir. Fisher denklemi kesin sonuç verir ve özellikle yüksek oranlarda tercih edilir.
Vergi öncesi mi yoksa vergi sonrası nominal faizi mi kullanmalıyım? Alım gücünüze dair en doğru tabloyu görmek için faiz üzerinden alınan vergi sonrasındaki nominal oranı kullanın; çünkü vergiler elinizde gerçekten kalan tutarı azaltır. (Türkiye'de mevduat faizi gelirleri stopaja tabidir; oranlar vade ve dönem koşullarına göre değişebilir.)