Bu hesaplayıcı ne işe yarar?
Bu araç, standart bir lipid panelinden LDL ("kötü") kolesterolünüzü, non-HDL kolesterolünüzü ve LDL/HDL oranınızı (L/H oranı) tahmin eder. Hesaplama, Friedewald, Levy ve Fredrickson tarafından 1972'de yayımlanan Friedewald denklemini temel alır; bu yöntem, ayrı bir doğrudan ölçüm yapmadan LDL'yi tahmin etmenin bugün hâlâ en yaygın yoludur. Formülün kendisi evrensel bir tıbbi denklemdir ve herhangi bir ülkeye özgü değildir; ancak bu hesaplayıcı değerlerin mg/dL cinsinden girilmesini bekler — bu birim, ABD ve Japonya tarzı lipid panellerinde kullanılan geleneksel birimdir. Türkiye'deki laboratuvarlar da genellikle mg/dL kullanır.
Nasıl kullanılır?
Kan testinizdeki üç değeri mg/dL cinsinden girin: Total Kolesterol (TK), HDL kolesterol ve Trigliserit (TG). Hesaplayıcı; tahmini LDL değerinizi, non-HDL kolesterolünüzü ve LDL/HDL oranını verir. Laboratuvarınız sonuçları mmol/L cinsinden raporluyorsa önce dönüştürün: kolesterol \(\text{mmol/L} \times 38{,}67 = \text{mg/dL}\) ve trigliserit \(\text{mmol/L} \times 88{,}57 = \text{mg/dL}\).
Formülün açıklaması
$$\text{LDL} = \text{TK} - \text{HDL} - \frac{\text{TG}}{5}$$ Buradaki \(\text{TG}/5\) terimi VLDL kolesterolü tahmin eder ve 5'e bölme işlemi yalnızca mg/dL biriminde geçerlidir. Non-HDL kolesterol ise basitçe \(\text{TK} - \text{HDL}\)'dir; L/H oranı da LDL'nin HDL'ye bölünmesiyle bulunur.
Örnek hesaplama
TK = 180, HDL = 50, TG = 60 (mg/dL) için: $$\text{LDL} = 180 - 50 - \frac{60}{5} = 118 \text{ mg/dL}$$ $$\text{Non-HDL} = 180 - 50 = 130 \text{ mg/dL}$$ $$\text{L/H} = \frac{118}{50} = 2{,}36$$
Sıkça sorulan sorular
Trigliserit yüksek olduğunda neden LDL hesaplanmıyor? Friedewald formülü, TG değeri 400 mg/dL veya üzerinde olduğunda doğruluğunu yitirir; bu nedenle araç bu durumda LDL tahmini yapmaz — LDL'nizin laboratuvarda doğrudan ölçülmesi gerekir. Non-HDL değeri yine de gösterilir.
HDL değerim 0 ise ne olur? L/H oranı hesaplanamaz (sıfıra bölme) ve tanımsız olarak gösterilir; ancak LDL ve non-HDL yine de hesaplanır.
Bu bir tanı mıdır? Hayır. Bu yalnızca kişisel takip ve bilgilendirme amaçlı bir tahmindir. Sonuçlarınızı her zaman bir hekim veya yetkili bir sağlık uzmanıyla değerlendirin.
