Bu hesaplayıcı ne yapar?
Bu hesaplayıcı, normal dağılıma sahip olduğu varsayılan veriler için k katsayısını ve \(\bar{Y} \pm k s\) tolerans sınırlarını bulur. Tolerans aralığı, yalnızca örneklemin değil tüm popülasyonun en az belirtilen oranını, belirtilen güven düzeyiyle içermesi beklenen bir aralıktır. Bireysel değerlerin çoğunun nerede yer alacağını tanımlamak isteyen mühendisler, kalite analistleri ve araştırmacılar için uygundur.
Nasıl kullanılır
Aralık türünü seçin: iki taraflı veya tek taraflı (her biri bağımsız olan bir alt ve bir üst sınır). Örneklem ortalamasını, örneklem standart sapmasını (n-1 bölen, sıfır veya daha büyük) ve örneklem büyüklüğü N'yi (en az 2 olan tam sayı) girin. Kapsam oranı p ile güven düzeyini, 0 ile 1 arasında kesin olarak yer alan oranlar olarak girin, örneğin 0.90 ve 0.99. Ortalama ve standart sapma geçerli sayılar olmalıdır; sayı olarak okunamayan girişler hesaplamadan önce düzeltilmelidir.
Formül
İki taraflı katsayı (Howe yaklaşımı):
$$k_2 = z_{(1+p)/2}\sqrt{\frac{\nu\,(1+1/N)}{\chi^2_{1-\gamma,\nu}}}$$Tek taraflı katsayı (Natrella):
$$k_1=\frac{z_p+\sqrt{z_p^2-ab}}{a},\quad a=1-\frac{z_\gamma^2}{2(N-1)},\quad b=z_p^2-\frac{z_\gamma^2}{N}$$Sınırlar:
$$\bar{Y}-ks \quad\text{ve}\quad \bar{Y}+ks$$Burada \(p\) = kapsam, \(\gamma\) = güven düzeyi, \(N\) = örneklem büyüklüğü, \(\nu = N-1\) = serbestlik derecesi, \(z_q\) = q kümülatif olasılığındaki standart normal kantil, \(\chi^2_{1-\gamma,\nu}\) = \(1-\gamma\) kümülatif olasılığındaki ki-kare kantili, \(\bar{Y}\) = örneklem ortalaması ve \(s\) = örneklem standart sapması.
Kurallar ve varsayımlar
- İki taraflı k, NIST/SEMATECH el kitabında verilen Howe'un 1969 yaklaşımını kullanır. Ki-kare terimi, 1 eksi güven düzeyindeki olasılığa karşılık gelen alt kantildir; bu da el kitabındaki örneği (0.01 sütunu, 42 serbestlik derecesi, 23.650) doğrular.
- El kitabı güven düzeyine alfa adını verir; burada ise güven adıyla ve oran olarak girilir.
- Guenther düzeltmesi uygulanmaz; düz Howe katsayısı döndürülür.
- Tek taraflı k, yalnızca normal kantilleri gerektiren Natrella formüllerini kullanır. Merkezi olmayan t yöntemi sunulmamaktadır.
- Serbestlik derecesi N-1'dir, çünkü tek bir örneklem hem ortalamayı hem de standart sapmayı tahmin eder.
- Tek taraflı modda alt ve üst sınırlar, iki taraflı bir çift değil, ayrı tek taraflı sınırlardır. Kapsam en az 0.5 olmalıdır.
- Kantiller, yuvarlatılmış tablolar yerine çift duyarlıklı ters dağılım fonksiyonlarından elde edilir. k katsayısı ve sınırlar 4 ondalık basamağa kadar gösterilir.
Çözümlü örnek
İki taraflı, \(N=43\), \(p=0.90\), \(\gamma=0.99\), ortalama 100, \(s=5\). Buna göre \(\nu=42\) ve
$$k_2 = 2.2173$$Sınırlar şöyledir:
$$100 - 2.2173\times 5 = 88.9134$$$$100 + 2.2173\times 5 = 111.0866$$%99 güven düzeyiyle, popülasyonun en az %90'ı 88.9134 ile 111.0866 arasında yer alır. Serbestlik derecesi 42'dir.
Sonucun yorumu ve sınırlamalar
k değeri büyüdükçe aralık genişler. N arttıkça k katsayısı normal kantile doğru küçülür, kapsam veya güven arttıkça ise yükselir. Sonuçlar normallik ve rastgele örnekleme varsayar; ağır kuyruklar veya aykırı değerler bu sonuçları geçersiz kılar. Küçük örneklemlerde (N 10 veya daha az) tek taraflı Natrella yaklaşımı, merkezi olmayan t yönteminden belirgin şekilde daha az doğrudur; kaynak N = 6 için 4.4111 yerine 5.2808 verir. Çok küçük N ile yüksek p veya güven düzeylerinde gerçek bir k değeri bulunmayabilir ve örneklem büyüklüğü artırılmalıdır. Standart sapma sıfır ise sınırlar ortalamaya eşit olur.
Sık sorulan sorular
Tolerans aralığı, güven aralığından nasıl farklıdır?
Güven aralığı, ortalama gibi bir parametreyi tahmin eder. Tolerans aralığı ise popülasyondaki bireysel değerlerin belirtilen bir oranını sınırlar.
Kapsam ve güven ne anlama gelir?
Kapsam, aralığın içermesi gereken popülasyonun asgari oranıdır. Güven ise bu şekilde oluşturulan aralıkların bu kapsamı sağlama uzun vadeli olasılığıdır.
Tek taraflı mod neden hata veriyor?
Yaklaşım, çok küçük örneklemlerde yüksek kapsam veya güven için gerçek bir çözüm vermeyebilir. N değerini artırın veya düzeyleri düşürün.
Normal olmayan veriler için kullanabilir miyim?
Güvenilir biçimde kullanamazsınız. Önce normalliği kontrol edin veya verileri dönüştürün.
Sonuçlarım basılı tablolardan neden biraz farklı?
Tablolar yuvarlatılmıştır ve kesin katsayılar kullanmış olabilir; bu araç yaklaşımları doğrudan çift duyarlıkla hesaplar.
Kaynaklar
- 7.2.6.3. Normal dağılım için tolerans aralıkları, NIST/SEMATECH e-Handbook of Statistical Methods