Sayı Tabanı Çevirici Nedir?
Sayı tabanı (taban veya kök) çevirici, bir konumsal sayı sisteminde yazılmış bir sayıyı başka bir sisteme dönüştürür. Bilişimde en sık kullanılan dört taban şunlardır: ikilik (taban 2), sekizlik (taban 8), onluk (taban 10) ve onaltılık (taban 16). Bu evrensel araç bu dört tabanın herhangi biriyle çalışır ve referans olması için sayının onluk karşılığını da gösterir.
Nasıl Kullanılır?
Sayınızı yazın, sayının şu an hangi tabanda yazıldığını seçin ("Kaynak taban"), ardından çevirmek istediğiniz tabanı seçin ("Hedef taban"). Onaltılık tabanda A–F harfleri kabul edilir (büyük-küçük harf fark etmez). Sonuç anında görünür; ayrıca dönüşümü kontrol edebilmeniz için sade onluk değer de gösterilir.
Formülün Açıklaması
Bir sayıyı onluğa çevirirken konumsal gösterim kullanılır: her basamak, tabanın o basamağın konum indeksiyle (sağdan 0'dan başlayarak) üssü alınmış haliyle çarpılır ve çarpımlar toplanır: $$V = \sum d_i \times b^{\,i}.$$ Onluktan hedef tabana çevirirken ise tekrarlı bölme yöntemi kullanılır — sayıyı hedef tabana bölün, kalanı not edin, bölüm sıfıra ulaşana kadar işlemi bölümle tekrarlayın, sonra kalanları ters sırada okuyun.
Çözümlü Örnek
İkilik tabandaki 1010 sayısını onluğa çevirelim: $$1\times2^3 + 0\times2^2 + 1\times2^1 + 0\times2^0 = 8 + 0 + 2 + 0 = 10.$$ Şimdi 10 sayısını onaltılığa çevirelim: \(10 \div 16 = 0\), kalan 10 ve 10 değeri "A" ile gösterildiğinden onaltılık sonuç A olur.
Sıkça Sorulan Sorular
Negatif sayıları çevirebiliyor mu? Evet — başta yer alan eksi işareti dönüşüm boyunca korunur.
Kesir veya ondalık nokta içeren sayıları çevirebiliyor mu? Hayır, bu araç yalnızca tam sayıları çevirir.
Onaltılık sonuçlar neden harflerle gösteriliyor? 10'dan büyük tabanlar ek sembollere ihtiyaç duyar; A–F harfleri 10–15 değerlerini temsil eder.
