Yelkenli tekne deplasmanı nedir?
Deplasman, yüzen bir teknenin yerinden ettiği suyun ağırlığıdır ve Arşimet prensibine göre teknenin ağırlığına eşittir. Hız, denge, deniz konforu ve yük taşıma kapasitesini etkilediği için yat tasarımındaki en önemli değerlerden biridir. Tasarımcının verdiği resmî değer elinizde yoksa, bu hesaplayıcı dört temel gövde ölçüsünden hızlı bir tahmin sunar.
Hesaplayıcı nasıl kullanılır?
Önce metrik veya imperial birim sistemini ve su türünü (tuzlu veya tatlı su) seçin. Ardından su hattı boyunu (LWL), su hattındaki genişliği (beam), gövdenin su hattı altında kalan derinliğini (draft) ve blok katsayısını girin. Yalnızca gövdeyi hesaplamak istiyorsanız draft değerine omurga yüzgecini (fin) dahil etmeyin. Yelkenli yatlarda tipik blok katsayısı, fin omurgalı yarış teknelerinde yaklaşık 0,30 civarındayken daha ağır tur teknelerinde 0,45 ve üzerine çıkabilir.
Formül açıklaması
Suya batan gövde dikdörtgen bir kutu olarak yaklaştırılır, ardından gövdenin eğri formunu hesaba katmak için blok katsayısıyla küçültülür:
$$\Delta = L_{wl} \times B \times T \times C_b \times \rho$$Burada \(L_{wl}\) su hattı boyu, \(B\) genişlik, \(T\) draft, \(C_b\) blok katsayısı ve \(\rho\) su yoğunluğudur (deniz suyu için 1025 kg/m³, tatlı su için 1000 kg/m³). Deplasman-boy oranı ise \(D/L = \Delta_{\text{long tons}} / (0.01 \times L_{wl,ft})^3\) formülüyle bulunur.
Çözümlü örnek
Bir teknenin \(L_{wl}=10\) m, \(B=3\) m, \(T=1.5\) m ve \(C_b=0.4\) olduğunu ve deniz suyunda yüzdüğünü varsayalım:
$$V = 10 \times 3 \times 1.5 \times 0.4 = 18\,\text{m}^3$$$$\Delta = 18 \times 1025 = 18{,}450\,\text{kg} \approx 18.45\,\text{tonnes}$$Bu, yaklaşık 40.675 libreye (lb) karşılık gelir.
Sık sorulan sorular
Bu tahmin ne kadar doğru?
Büyük ölçüde seçtiğiniz blok katsayısına bağlıdır. Tasarımcının yayımladığı değer varsa onu kullanın; yoksa sonucu yüzde 10 ila 20 hata payı olan kaba bir değer olarak değerlendirin.
Deplasmana omurga dahil mi?
Yalnızca omurga hacmini draft ve katsayıya dahil ederseniz. Fin omurgalarda balast, gövde kutusunun ötesinde ek ağırlık getirdiği için tahmin gerçek değerin altında kalabilir.
İyi bir deplasman-boy oranı kaç olmalı?
Yaklaşık 150'nin altındaki değerler ultra hafif tekneleri, 200 ile 275 arası orta ağırlıktaki tur teknelerini, 300'ün üzeri ise ağır deplasmanlı tur teknelerini gösterir.
Tekne Gövdesi Tipine Göre Tipik Blok Katsayıları
Blok katsayısı \(C_b\), su altındaki gövde hacminin su hattı boyu, su hattı genişliği ve su çekimi ile oluşturulan kutuya oranıdır: \(C_b = \nabla / (L \cdot B \cdot T)\). Aşağıdaki değerler yaklaşık pratik kurallardır, standart değildir. Gerçek tekneler; köpüklü salma şekline, gövde formuna ve su çekiminin nasıl ölçüldüğüne (salma dahil veya hariç) göre değişir. Tasarımcı veya yapımcı teknenizin deplasmanını ya da blok katsayısını yayımlamışsa, bunun yerine o değeri kullanın.
| Gövde tipi | Tipik \(C_b\) | Notlar |
|---|---|---|
| Ultra hafif yarış / planlayan spor tekne | ~0,25–0,32 | Düz, geniş kıçlı, çok hafif, sığ kano gövdeli. |
| Modern yüzgeç salmalı yarış-gezi teknesi | ~0,32–0,38 | Ayrı yüzgeç salma ve kürek ya da skeg dümen, orta deplasman. |
| Orta gezi teknesi | ~0,38–0,42 | Daha dolgun kesitler ve daha sağlam bir salma. |
| Ağır tam salmalı gezi teknesi / geleneksel | ~0,42–0,50+ | Derin, tam boylu salma ve dolgun kesitler; klasik ve uzun mesafe tasarımları. |
| Çok gövdeli (katamaran / trimaran) | Gövde başına, genellikle aralığın alt ucunda | Gövdeler ince uzundur. Tek bir gövdenin su hattı genişliğini ve su çekimini girin, ardından sonucu gövde sayısıyla çarpın. |
Aynı genel boyutlar için daha yüksek \(C_b\) daha ağır bir tekne verir, bu nedenle tahmin bu girdiye duyarlıdır. Çıktıyı ölçülmüş bir ağırlık değil, bir tahmin olarak değerlendirin.
Kullanılan Sabitler ve Dönüşüm Değerleri
| Büyüklük | Değer |
|---|---|
| Deniz suyu yoğunluğu | 1025 kg/m³ (≈ 64,0 lb/ft³) |
| Tatlı su yoğunluğu | 1000 kg/m³ (≈ 62,4 lb/ft³) |
| Uzunluk | 1 m = 3,28084 ft (1 ft = 0,3048 m) |
| Kütle | 1 kg = 2,20462 lb |
| Uzun (İngiliz) ton | 1 uzun ton = 2240 lb = 1016,047 kg |
| Ton (metrik ton) | 1 ton = 1000 kg |
| Deniz suyu hacminden kütleye | 1 m³ deniz suyu = 1025 kg |
Deplasman-boy oranı, deplasmanı uzun ton ve su hattı boyunu feet cinsinden kullanır:
$$\text{D/L} = \frac{ \Delta_{\text{lb}} / 2240}{(0.01 \cdot \text{LWL}_{\text{ft}})^3}$$
Burada \(\Delta_{\text{lb}} = 2.20462 \cdot \Delta_{\text{kg}}\) ve \(\text{LWL}_{\text{ft}} = \text{LWL}_{\text{m}} / 0.3048\). Daha düşük bir D/L, boyuna göre daha hafif bir tekne anlamına gelir.