Tornado EF Skala Hesaplayıcı Nedir?
Geliştirilmiş Fujita (EF) Skalası, Amerika Birleşik Devletleri'nde (ve başka birçok ülkede de benimsenen) tornadoların şiddetini, ortaya çıkardıkları hasara ve tahmini 3 saniyelik en yüksek rüzgar hızına göre derecelendirmek için kullanılan sistemdir. Bu hesaplayıcı, tahmini rüzgar hızını alır ve tornadonun EF0 (zayıf) ile EF5 (felaket düzeyinde) arasında hangi EF kategorisine girdiğini söyler. EF Skalası, rüzgar hızı tahminlerini gözlemlenen hasarla daha iyi örtüştürmek amacıyla 2007'de orijinal Fujita (F) Skalasının yerini almıştır.
Nasıl Kullanılır?
Tahmini 3 saniyelik rüzgar hızını girin ve birimi seçin (mph veya km/sa). Hesaplayıcı, gerektiğinde km/sa değerini mph'ye çevirir, ardından hızı resmi EF eşik değerleriyle karşılaştırarak dereceyi, EF numarasını ve mph cinsinden karşılık gelen rüzgar hızını verir.
Formül Açıklaması
EF Skalası, 3 saniyelik rüzgar hızı olarak ölçülen sabit hız aralıkları kullanır: EF0 için 65–85 mph, EF1 için 86–110 mph, EF2 için 111–135 mph, EF3 için 136–165 mph, EF4 için 166–200 mph ve EF5 için 200 mph'nin üzerindeki her hız. 65 mph'nin altındaki hızlar bu skalada tornado olarak sınıflandırılmaz. Bunlar hasar göstergelerine dayalı tahminler olduğundan, gerçek bir derece, yapısal hasarı inceleyen eğitimli uzmanlar tarafından da ayrıca düzeltilir.
$$\text{EF} = \begin{cases} \text{Below EF0} & V < 65 \\ \text{EF0} & 65 \le V \le 85 \\ \text{EF1} & 85 < V \le 110 \\ \text{EF2} & 110 < V \le 135 \\ \text{EF3} & 135 < V \le 165 \\ \text{EF4} & 165 < V \le 200 \\ \text{EF5} & V > 200 \end{cases} \qquad V = \text{Wind Speed (mph)}$$km/sa cinsinden girilen değerler için:
$$V = \dfrac{\text{Wind Speed (km/h)}}{1.609344}$$
Örnek Hesaplama
Diyelim ki bir tornado, tahmini 3 saniyelik rüzgar hızı 150 mph oluşturuyor. Bu değer 136–165 mph aralığına düştüğü için tornado EF3 olarak derecelendirilir — sağlam yapılı evleri yerle bir edebilen ve ağaçları kökünden söküp atabilen güçlü bir tornado. 250 km/sa'lık bir rüzgar hızı yaklaşık 155,3 mph'ye karşılık gelir ki bu da yine EF3'tür.
$$V = \dfrac{250}{1.609344} \approx 155.3 \text{ mph} \Rightarrow \text{EF3}$$Sık Sorulan Sorular
EF Skalası rüzgar hızına mı yoksa hasara mı dayanır? İkisine de. Uzmanlar önce hasar göstergelerini değerlendirir, ardından bu hasara yol açan tahmini rüzgar hızına bağlı EF derecesini atarlar.
Mümkün olan en yüksek derece nedir? 200 mph'nin üzerindeki rüzgar hızları için EF5 — bunlar son derece nadir ve yıkıcıdır.
Bu skala dünya genelinde geçerli mi? EF Skalası, ABD ve Kanada'da resmi standarttır; diğer ülkeler orijinal Fujita Skalasını veya uluslararası IF Skalasını kullanabilir, ancak rüzgar aralıkları benzerdir. Türkiye'de tornado derecelendirmesi için resmi bir ulusal standart yoktur; bu araç esas olarak ABD sistemini temel alır.
